„Idź sobie z ziemi swojej i tak dalej" (Breszit, 12). Rabi Aba otworzył (Jeszaja, 46): „Słuchajcie Mnie, mocni sercem (abire lew אבירי לב), dalecy od jałmużny (ha-rechokim mi-cdaka הרחוקים מן הצדקה)". „Słuchajcie mnie, twardzi sercem" — na ile twarde są serca złoczyńców, którzy widzą ścieżki i drogi (szwile we-orchej שבילי ואורחי) Tory, lecz nie patrzą na nie, i serca ich są twarde, gdyż nie powracają Powrotem do Pana swego i nazywani są „mocnymi sercem". „Dalecy od jałmużny" — ponieważ oddalają się od Tory.
2) Rabi Chizikja powiedział: „Ponieważ oddalają się od Świętego, błogosławiony On, i są daleko od Niego, i dlatego nazywani są «mocnymi sercem». «Dalecy od jałmużny» — ponieważ nie chcą zbliżyć się do Świętego, błogosławiony On. Dlatego są «dalecy od jałmużny». Skoro są «dalecy od jałmużny», są dalecy od pokoju (mi-szalom משלום), gdyż nie ma im pokoju, jak napisano (Jeszaja, 48): «Nie ma pokoju, rzekł Elokim, dla złoczyńców (la-reszaim לרשעים)». Jaki sens? Ponieważ są dalecy od jałmużny".
3) Idź, patrz. Abraham chciał zbliżyć się do Świętego, błogosławiony On, i zbliżył się, jak to, co powiedziano (Tehilim, 45): „Umiłowałeś sprawiedliwość (cedek צדק) i znienawidziłeś nieprawość (resza רשע)" — z powodu tego, że umiłował sprawiedliwość i znienawidził nieprawość, zbliżył się do jałmużny, i o tym napisano (Jeszaja, 41): „Abraham umiłowany Mój (ohawi אוהבי)". Jaki sens — „umiłowany Mój"? Z powodu tego, co napisano: „Umiłowałeś sprawiedliwość" — jest to miłość (rechimuta רחימותא) Świętego, błogosławiony On, nią umiłował Abraham — jedynego spośród wszystkich synów pokolenia jego, którzy byli „mocnymi sercem" i „dalekimi od jałmużny", jak powiedziano.
4) Rabi Josi otworzył (Tehilim, 84): „Jak umiłowane (jedidot ידידות) są siedziby Twoje, Bóg Zastępów!" Na ile powinni oni, synowie człowieka, patrzeć na służbę (pulchana פולחנא) Świętemu, błogosławiony On, wszak wszyscy synowie człowieka nie wiedzą i nie patrzą na to, na czym stoi świat, ani na czym sami stoją. Bo gdy stworzył Święty, błogosławiony On, świat, uczynił niebiosa (szmajaשמיא) z ognia i wody, zmieszanych w jedno, i nie były zastygłe (galde גלדי). Potem — zastygły i utrwaliły się w duchu wyższym, i stamtąd osadził się (szatil שתיל) świat, aby stać na podporach (samchin סמכין), które stoją tylko na owym duchu. I w owej chwili, gdy ów duch odchodzi, wszystkie one rozluźniają się (merafefin מרפפין) i chwiają się (zaejn זעין), i świat drży (irtat ארתת), jak to, co powiedziano (Ijow, 9): „Poruszający ziemię z miejsca jej, a filary jej pękają". I wszystko stoi na Torze, bo gdy synowie Israela zajmują się Torą, istnieje świat i oni istnieją, i podpory stoją na miejscu swoim, w istnieniu pełnym.
5) W chwili, gdy przebudza się północ (be-szaata de-itear palgut lejlja בשעתא דאתער פלגות ליליא), i Święty, błogosławiony On, wchodzi do Ogrodu Rajskiego, aby się bawić (leiszaszteja לאשתעשעא) z prawymi, wszystkie drzewa śpiewają (mezamran מזמרן) i wysławiają przed Nim, jak napisano (Diware ha-Jamim-Alef, 16): „Wtedy zaśpiewają (jeranenu ירננו) wszystkie drzewa lasu przed Bogiem i tak dalej".
6) I obwieszczenie (kruza כרוזא) wychodzi z mocą (be-chajil בחיל) i mówi: „Wy, święci, wyżsi! Kto z was — ten, komu wchodzi duch w uszy, aby słyszeć, i oczy jego są otwarte (pikchin פיקחין), aby widzieć, i serce jego otwarte, aby wiedzieć! W chwili, gdy duch wszystkich duchów wznosi (arim ארים) słodycz (bsimu בסימו) duszy, i stamtąd wychodzi głos głosów, siły rozdzielają się na cztery strony świata.
7) Jeden wznosi się w stronę jedną, jeden opuszcza się w tę stronę. Jeden wznosi się pośrodku dwóch, dwa koronowane są trzema, trzy wchodzą w jeden, jeden wyprowadza odcienie (gwanin גוונן), sześć z nich — w stronę jedną, i sześć z nich opuszcza się w tę stronę. Sześć wchodzi w dwanaście. Dwanaście koronowanych jest dwudziestoma dwoma. Sześć obejmuje się w dziesięciu. Dziesięć stoi w jednym.
8) Biada tym drzemiącym (najmej ניימי), sen — w dziurach ich ("be-chorejhon" בחוריהון, to jest w oczodołach)*. Nie wiedzą i nie patrzą, jak powstaną na sądzie, bo rachunek (chuszban חושבן) wyznaczony jest, gdy skalane jest ciało, a dusza płynie (szatja שטיא) w powietrzu południa (tihara טיהרא), i wznosi się, i opuszcza, a bramy nie otwierają się, i obraca się (mitgalgelan מתגלגלן) jak kamień wewnątrz balisty (kuspita קוספיתא). Ach, im! Kto zażąda od nich, gdy nie powstaną w rozkoszy (iduna עדונא) tej! Wewnątrz miejsca rozkoszy prawych wyznaczone jest miejsce ich (i odebrane — Sulam), przekazani będą w ręce Dumy (anioła-stróża dusz), zstąpią i nie powstaną, o nich napisano (Ijow, 7): „Skończy się obłok i przejdzie, tak zstąpi do szeolu (szeol שאול), nie powstanie".
9) W owej chwili przebudza się płomień (szalhuwwa שלהובא) jeden ze strony północy i uderza (batasz בטש) w cztery strony świata, i zstępuje, i przychodzi pomiędzy skrzydła koguta (bejn gadfe de-tarnegola בין גדפי דתרנגולא), i przebudza ów jego płomień, i on krzyczy (karej קרי). I nie ma tego, kto by się przebudził, oprócz tych zasłużonych prawdy (kszot קשוט), którzy wstają i zajmują się Torą. I wtedy Święty, błogosławiony On, i wszyscy owi prawi, którzy w Ogrodzie Rajskim, słuchają głosów ich, jak to, co napisano (Szir ha-Szirim, 8): „Siedząca w ogrodach! Przyjaciele słuchają głosu twego (kolech קוליך), daj usłyszeć mi go!"
10) Uczono: w mocy Wolеizъявлеnia Króla (hurmanu de-malka הורמנו דמלכא) utrwaliło się jedno drzewo — wielkie i mocne, wewnątrz nasadzeń (ntijan נטיען) wyższych posadzone owo drzewo, w dwunastu przestrzeniach (tchumin תחומין) się obraca, na cztery strony świata rozpostarty jest korzeń jego.
11) Pięćset parsa (parsa — miara odległości, ponad km.) — wędrówek jego (matlonow מטלונוי), wszystkie życzenia (rewitin רעותין), to jest parsa, od niego zależą. Gdy przebudza się ono, wszystkie przebudzają się wraz z nim, nie ma tego, kto wychodzi z życzenia jego. Potem — wszystkie w życzeniu jednym z nim.
12) Wznosi się z góry, w wędrówkach jego wewnątrz morza, od niego — morze się napełnia. Ono — źródło wszystkich wód płynących (nawwin נבעין), pod nim rozdzielają się wszystkie wody pierwotne, pojenie (szakju שקיו) Ogrodu — od niego zależy.
13) Wszystkie dusze świata — od niego wyfruwa (parchin פרחין), dusze te wchodzą do Ogrodu, aby zstąpić na ten świat. Dusza, gdy wychodzi, błogosławiona jest siedmioma błogosławieństwami, aby być ojcem dla ciała (aba de-gufa אבא דגופא) przy wzniesieniu w górę, jak to, co napisano (Breszit, 12): „I powiedział Bóg do Abrahama" — to dusza wyższa, ojciec ciała przy wznoszeniu obrazu (dijukna דיוקנא) wyższego.
14) Gdy ma zstąpić na ten świat, zakliwa (umej אומי) ją Święty, błogosławiony On, przestrzegać (lemitar למיטר) przykazań Tory i wypełniać Życzenie Jego, i przekazuje jej sto kluczy (mea maftechan מאה מטתחן) błogosławieństw każdego dnia, aby wypełnić poziomy wyższe — według liczby (według gematrii) „idź sobie" ("Lech Lecha" לך לך, w wartości liczbowej równa się stu)*. Ponieważ wszystkie one przekazane są jej, aby z ich pomocą naprawić Ogród, i służyć w nim, i strzec go. „Z ziemi twojej" — to Ogród Rajski.
15) „I ojczyzny twojej" (tamże) — to Ciało, które nazywa się Drzewem Życia, które — dwanaście pokoleń (szwatin שבטין) wyższych. „I z domu" (tamże) — to Obecność. „Ojca twojego" (tamże) — to Święty, błogosławiony On, jak powiedziano (Miszlej, 28): „Rabuje (gozel גוזל) ojca swego i matkę swoją i mówi: nie ma przestępstwa!", i „ojciec" — to właśnie Święty, błogosławiony On, a „matka" — to Zgromadzenie Israela. „Do Ziemi, którą wskażę ci" (tamże) — to ten świat.
16) „I powiedział Bóg do Abrahama" (tamże). Co napisano przed tym? „I umarł Aran (הרן) przy Terachu, ojcu swoim" (Breszit, 11). Co powiedziane? Lecz — do owego dnia nie było człowieka, który umarłby za życia ojca, oprócz tego. Bo gdy trafił (itramej אתרמי) Abraham do ognia, zabity został Aran, i dlatego wyszli stamtąd.
17) Idź, patrz. Co napisano? „I wziął Terach Abrahama, syna swego, i Lota, syna Arana i tak dalej, i wyszli z nimi z Ur Kasdim". „I wyszli z nimi"? „Z nim" — powinien był powiedzieć, wszak napisano: „I wziął Terach", cóż to znaczy „i wyszli z nimi"? Lecz — Terach i Lot z Abrahamem i Sarą wyszli, którzy byli istotą (ikara עקרא), aby odejść od owych grzeszników. Ponieważ gdy zobaczył Terach, że Abraham, syn jego, ocalał (iszteziv אשתזיב) z ognia, starał się wypełniać życzenia Abrahama, dlatego [napisano] „i wyszli z nim" — Terach i Lot.
18) I w chwili, gdy wyszli, co napisano? „Iść do Ziemi Kanaan (כנען)" — ponieważ życzenie ich było pójść tam. Stąd uczymy: każdy, kto przebudza się oczyścić (leitdakaa לאתדכאה), pomagają mu. Idź, patrz, że tak jest, wszak ponieważ napisano „iść do Ziemi Kanaan", od razu [napisano] (Breszit, 12): „I powiedział Bóg do Abrahama: Idź sobie i tak dalej", i dopóki on nie przebudził się najpierw, nie napisano: „Idź sobie".
19) Idź, patrz. Rzecz z góry nie przebudza się, dopóki nie przebudzi się z dołu najpierw, aby na nim przebywało (tiszre תשרא) to, co z góry. I tajemnica rzeczy: światło czarne nie łączy się ze światłem białym, dopóki ono (światło czarne — Sulam) nie przebudzi się najpierw. Gdy tylko ono przebudzi się najpierw, od razu przebywa na nim światło białe.
20) I dlatego napisano (Tehilim, 83): „Boże! Nie milcz Sobie (al dam lach), nie bądź bezgłośny, nie uspokajaj się (al techerasz, al tiszkot), Boże!" Ponieważ nie przerywa się światło białe od świata na wieki, tak przypominamy Bogu: „Nie milcz Sobie", aby [było] to, na czym będzie przebywać przebudzone z góry. Tak, gdy przebudził się człowiek przebudzeniem początkowym, wtedy przebudza się przebudzenie wyższe. Idź, patrz, jak tylko napisano (Breszit, 11): „i wyszli z nimi z Ur Kasdim", od razu [napisano] (Breszit, 12): „I powiedział Bóg do Abrahama: Idź sobie i tak dalej".
21) „I powiedział Bóg Abramowi: «Idź sobie i tak dalej»" (Breszit, 12). „Idź sobie (lech lecha לך לך)" — dla siebie, aby naprawić siebie, naprawić poziom (darga דרגא) swój. „Idź sobie" — nie przystoi tobie przebywać tu, wśród grzeszników tych.
22) I tajemnica rzeczy: „Idź sobie" — wszak Święty, błogosławiony On, dał Abrahamowi ducha Mądrości, i on wiedział, i wyjaśniał (mecareF מצרף) strony osiedli (sitre jiszuwa סטרי ישובא) świata, i patrzył na nie, i ważył wagami (be-tikla בתיקלא), i znał siły wyznaczone nad stronami osiedli.
23) Gdy doszedł do punktu środkowego (nekuda de-emcaita נקודא דאמצעיתא) osiedla, zważył wagami, lecz nie podniosło się w rękę jego, śledził (aszgach אשגח) [aby] poznać siłę, która wyznaczona jest nad nią, lecz nie mógł przylgnąć w życzeniu swoim (nie mógł jej pojąć — Sulam).
24) Ważył kilka razy, i zobaczył, że stamtąd osadzony (asztil אשתיל) jest cały świat. Śledził, wyjaśniał i ważył, [aby] poznać, i zobaczył, że owa siła wyższa, która na niej, nie ma jej miary — głęboka i zamknięta (amik we-satim עמיק וסתים). I nie tak — jak widok stron (pozostałych) poziomów osiedla.
25) Śledził, i ważył, i poznał, że tak samo jak z owego środkowego punktu osiedla osadzony jest cały świat, dla wszystkich jego stron, tak samo poznał, że siła, która przebywa na niej (chejla de-szarej ala חילא דשרי עלה) — stamtąd wychodzą wszystkie pozostałe siły wyznaczone nad wszystkimi stronami świata, i wszystkie one — z nią zjednoczone. Wtedy — „i wyszli z nimi z Ur Kasdim — iść do ziemi Kanaan" (Breszit, 11).
26) Jeszcze śledził, i ważył, i wyjaśniał, aby ustalić jasność (brera ברירא) rzeczy, owego miejsca (atar אתר), i nie poznał, i nie mógł jej ustalić, [aby] przylgnąć (leitdabka לאתדבקא). Wtedy zobaczył siłę owego miejsca, i nie mógł przed nią ustać, od razu — „I przyszli do Charanu, i osiedlili się tam" (tamże).
27) Jaki sens u Abrahama (że zatrzymał się w Charanie)? Lecz — Abraham wiedział i wyjaśniał wszystkich owych władców, kierujących światem (madberej alma מדברי עלמא) we wszystkich stronach osiedla. I ważył, i wyjaśniał owych władców w stronach osiedla, kierujących gwiazdami i konstelacjami (kachwaja u-mazlejhon ככביא ומזליהון), kim oni są, potężni, ci — nad tymi, i ważył wszystkie osiedla świata, i podnosiło się w rękę jego. Gdy doszedł do tego miejsca, zobaczył moc głębokich (tkifu de-amikin תקיפו דעמיקין), i nie mógł jej ustalić (pojąć).
28) Gdy zobaczył Święty, błogosławiony On, przebudzenie (ataruta אתערותא) jego, i życzenie jego, od razu objawił się (itgalej אתגלי) mu i powiedział mu: „Idź sobie!" — poznać dla siebie i naprawić siebie.
29) „Z ziemi swojej" — z owej strony osiedla, do której był przylgnięty. „I z ojczyzny swojej (u-mi-moladtecha וממולדתיך)" — od owej mądrości, za pomocą której śledziłeś i ważyłeś porodzenia (toldata תולדתא) swoje — chwila, godzina i czas (riga szaata we-zimna רגעא שעתא וזמנא), w którym się urodziłeś, i owa gwiazda, i owa konstelacja.
30) „I z domu ojca swojego" — abyś nie śledził domu ojca swojego, czy jest ci korzeń (szarsza שרשא) dla powodzenia (le-aclaha לאצלחא) w świecie z domu ojca twojego. I dlatego: „Idź sobie!" — od owej mądrości i od owego śledzenia.
31) Idź, patrz, że tak jest: wszak wyszli z Ur Kasdim, i byli w Charanie! Dlaczego powiedział mu: „Idź sobie z ziemi swojej i z ojczyzny swojej"? Lecz sedno sprawy — jak powiedziano (wyżej). „Do ziemi, którą pokażę tobie" (tamże) — pokażę tobie (areka אראך) — to, czego nie mogłeś ustalić o niej, i nie mogłeś poznać siły owej ziemi, która — głęboka i zamknięta.
32) „I uczynię cię narodem wielkim (le-goj gadol לגוי גדול) i tak dalej". „I uczynię cię (we-eescha ואעשך)" (tamże) — ponieważ napisano: „Idź sobie". „I pobłogosławię cię" (tamże) — ponieważ napisano: „Z ziemi swojej". „I wywyższę imię twoje (we-agadla szemcha ואגדלה שמיך)" (tamże) — ponieważ napisano: „Z ojczyzny swojej". „I będzie błogosławieństwo" — ponieważ napisano: „I z domu ojca swojego".
33) Rabi Szimon powiedział: „«I uczynię cię narodem wielkim» — ze strony prawej. «I pobłogosławię cię» — ze strony lewej. «I wywyższę imię twoje (we-agadla szemcha ואגדלה שמך)» — ze strony środka. «I będzie błogosławieństwo» — ze strony Ziemi Israela. Oto tu Tron (karsaja כרסייא) na czterech podporach, które w pełni zawarte są w Abrahamie. Stąd i dalej — błogosławieństwa dla innych, którzy karmią się stąd, jak napisano (tamże): «I pobłogosławię błogosławiących cię, a przeklinający cię — przeklęty (u-mekalelacha aor ומקללך אאור), i błogosławione będą tobą wszystkie rodziny ziemi»".
34) Rabi Elazar siedział przed r. Szimonem, ojcem swoim, i był z nim r. Jehuda, r. Icchak i r. Chizikja. Powiedział r. Elazar r. Szimonowi, ojcu swojemu: „Oto napisano: «Idź sobie z ziemi swojej, z ojczyzny swojej». Skoro wszyscy oni (całą rodziną) wyszli, [aby] pójść (limhach למהך), dlaczego nie powiedziano mu, aby wszyscy poszli (do Ziemi Świętej)?
35) Wszak Terach, mimo że służył (palach פלח) bożkom, skoro przebudził się przebudzeniem dobrym, aby pójść z Abrahamem, i widzimy, że Święty, błogosławiony On, pragnie powrotu grzeszników, i zaczął iść (Terach), dlaczego nie napisano: «Idźcie sobie (lichu lachem לכו לכם)»? Dlaczego tylko Abrahamowi jednemu [powiedziano]: «Idź sobie»?"
36) Powiedział mu r. Szimon: „Jeśli powiesz, że Terach, gdy odszedł z Ur Kasdim, to było, aby powrócić powrotem (lahadura bi-tszuwa לאהדורא בתשובה) — nie tak! Lecz gdy odszedł — aby ocalić się (leisztazwa לאשתזבה) odszedł, gdyż wszyscy synowie ziemi jego chcieli go zabić (lemiktalej למיקטליה). Wszak gdy zobaczyli, że ocalał Abraham (z ognia), zaczęli mówić do Teracha: «To ty — ten, kto zwodził (matej מטעי) nas tymi bożkami!» Z obawy przed nimi odszedł Terach. Gdy doszedł do Charanu, nie wychodził stamtąd więcej, jak napisano (Breszit, 12): «I poszedł Abraham, jak mówił mu Bóg, i poszedł z nim Lot» — a o Terachu nie napisano".
37) Otworzył i powiedział (Ijow, 38): „I zatrzymane będzie od złoczyńców światło, a ramię wzniesione złamie się (zroa rama tiszawer זרוע רמה תשבר)". Ten werset — ustalony (już wyjaśniony). Lecz — „i zatrzymane będzie od złoczyńców światło" — to Nimrod i synowie pokolenia jego, od których odszedł Abraham, który — „światłem ich (oram אורם)", a „ramię wzniesione złamie się" — to Nimrod.
38) Wyjaśnienie inne. „I zatrzymane będzie od złoczyńców światło" — to Terach i synowie domu jego, „światłem ich" — to Abraham. „Światło" — nie napisano, lecz — „światłem ich", ponieważ był z nimi. A „ramię wzniesione złamie się" — to Nimrod, za którym błądzili wszyscy synowie świata. I dlatego napisano: „Idź sobie" — aby świecić (leanahara לאנהרא) dla siebie i dla wszystkich tych, którzy wyjdą z ciebie, stąd i dalej".
39) Jeszcze otworzył i powiedział (Ijow, 37): „I teraz nie ujrzeli światła, jasność jego — na niebiosach (bahir hu ba-szchakim בהיר הוא בשחקים), i duch przeszedł i oczyścił je". „I teraz nie ujrzeli światła" — kiedy? W chwili, gdy powiedział Święty, błogosławiony On, Abrahamowi: „Idź sobie z ziemi swojej, z ojczyzny swojej i z domu ojca twojego". „Jasność jego — na niebiosach" — gdyż chciał Święty, błogosławiony On, przywiązać Abrahama do owego światła wyższego, aby świecił tam.
40) „I duch przeszedł i oczyścił je" — wszak potem powrócili powrotem Terach i wszyscy synowie miasta jego. Synowie miasta jego — jak napisano (Breszit, 12): „I dusze, które uczynili (aszer asu אשר עשו) w Charanie". Terach — jak napisano (Breszit, 15): „I ty przyjdziesz do ojców swoich z pokojem i tak dalej".
41) „I uczynię cię narodem wielkim" (Breszit, 12). To — błogosławieństwo jedno. „I pobłogosławię cię" (tamże) — drugie. „I wywyższę imię twoje" — trzecie. „I będzie błogosławieństwo" — czwarte. „I pobłogosławię błogosławiących cię" — piąte. „A przeklinający cię — przeklęty" — szóste. „I błogosławione będą tobą wszystkie rodziny ziemi" — oto siedem. Skoro pobłogosławiony był tymi siedmioma błogosławieństwami, co napisano? „I poszedł Abram, jak mówił mu Bóg" — zstąpić (le-nachta לנחתא) na ten świat, jak nakazano (kama de-itpakda כמה דאתפקדא).
42) Od razu: „I poszedł z nim Lot". To on — wąż, który jest przeklęty ("da ihu nachasz de-itlatja" דא איהו נחש דאתלטיא, imię Lot pokrewne jest słowu „przekleństwo")*, i przeklęty jest świat z jego powodu; ten, kto stoi u wejścia, aby zwodzić ciało, i aby nie spełniała dusza (lo tipol niszimeta לא תפעול נשמתא) owego służenia, które nakazane jest, dopóki nie miną mu w tym świecie trzynaście lat, wszak od dwunastego roku i dalej dusza przebudza się, aby służyć służeniem, które nakazane jest, jak to, co napisano (tamże): „I Abram — pięciu lat i siedemdziesięciu lat" — siedem i pięć — to trzynaście.
43) I wtedy ukazuje się dusza na tym świecie, wszak przychodzi z pięciu lat, które — pięćset parsa (miara odległości) Drzewa Życia (ilana de-chaje אילנא דחיי), i od siedemdziesięciu lat, które — to samo Drzewo. Wszak ono — siódme w poziomach, i „siedemdziesiąt lat" się nazywa.
44) Wtedy wychodzi z niego brud węża, i wchodzi on w służenie święte, jak to, co napisano (tamże): „W wyjściu z Charanu (me-charan מחרן)" — z owego gniewu (Charan czytane jest jako „charon", to jest „gniew") i siły owego węża, który zwodził dotąd ciało i władał nad nim.
45) Drzewem włada nieobrzezanie ("orla" ערלה, według Prawa pierwsze trzy lata po posadzeniu z drzewa nie bierze się owoców, i nazywa się je „nieobrzezanym")* trzy lata, człowiekiem — trzynaście lat, które nazywane są latami nieobrzezania. Gdy minęły ciału owe lata, i poczęta (itabaret אתעברת) została dusza, aby służyć służeniem świętym, wtedy nakazuje ciału życzenie dobre (reuta tawa רעותא טבא) — przemóc (likfof לכפוף) owego węża, aby nie mógł władać, jak było.
46) Jak napisano (tamże): „I wziął Abram Saraj, żonę swoją" — to ciało, które dla duszy — jak kobieta dla mężczyzny. „I Lota, syna brata swego" — to wąż, który nie odłącza się znacznie (lo adej kol kach כל כך לא אעדי) od ciała, ponieważ przywiązanie do ciała nie odłącza się znacznie od niego, lecz — przebudzenie duszy uderza (alkej אלקי) go nieustannie, i ostrzega (atrej אתרי) go, i napomina (ochach אוכח) go, i przemaga (kafif כפיף) go, wbrew woli jego, i nie może władać.
47) „I całe mienie ich (rchuszam רכושם), które nabyli" (tamże) — to dobre uczynki, które czyni człowiek na tym świecie dzięki przebudzeniom duszy. „I dusze (we-et ha-nefesz ואת הנפש), które uczynili w Charanie" (tamże) — ową duszę (w wierszu słowo „dusza" — w l. poj.), która była najpierw w połączeniu z owym nieobrzezaniem, razem z ciałem (be-hadej gufa בהדי גופא), i naprawiła je (ciało po hebr. rodzaju żeńskiego), wszak po trzynastu latach i dalej dusza (to jest wyższy poziom duszy) przebudza się naprawiać ciało, i we dwoje naprawiają ową duszę (to jest niższy poziom), która złączona jest z siłą węża i życzeniem zła, jak to, co powiedziano: „I dusze, które uczynili w Charanie".
48) I przy tym wszystkim — dusza napada na owego węża, aby złamać (le-tawra לתברא) go siłą i ujarzmieniem Powrotu (be-sziabuada di-tszuwa בשעבודא דתשובה), jak to, co napisano (tamże): „I przeszedł Abram przez ziemię".
49) „I poszedł Abram, jak mówił mu Bóg". Powiedział r. Elazar: „Idź, patrz, wszak nie napisano: «I wyszedł (wa-jece ויצא) Abram, jak mówił mu Bóg», lecz — «I poszedł (wa-jelech וילך)», jak to, co powiedziano: «Idź sobie». Wszak «wyjście» uczynione było wcześniej, jak napisano (Breszit, 11): «I wyszli z Ur Kasdim iść do Ziemi Kanaan», a teraz napisano «i poszedł», i nie napisano «i wyszedł»".
50) „Gdy powiedział mu Bóg" — ponieważ upewnił go wszystkimi zapewnieniami (hawtachot הבטחות). „I poszedł z nim Lot" — który połączył się z nim, aby uczyć się od czynów jego, i jednak nie nauczył się tego wszystkiego (wszystkiego koniecznego). Powiedział r. Elazar: „Zasłużeni są oni, prawi, którzy uczą się dróg Świętego, błogosławiony On, aby chodzić nimi i lękać się owego dnia sądu, w którym przygotowane jest dla człowieka zdać sąd i rachunek (dina we-chuszbena דינא וחושבנא) Świętemu, błogosławiony On".
51) Otworzył i powiedział (Ijow, 37): „Ręką każdy człowiek podpisze (jachtom יחתום), aby poznać dzieła wszystkich ludzi". Ten werset — ustalony (to jest wyjaśniony). Lecz — idź, patrz: w ów dzień, gdy kończą się dni człowieka, aby wyjść ze świata, ów dzień, gdy ciało łamie się (itbar אתבר), a dusza musi oddzielić się od niego, wtedy dane jest człowiekowi prawo zobaczyć to, czego nie miał prawa widzieć w czasie, gdy ciało władało, i stał (człowiek) w jasności swojej.
52) I wtedy stają nad nim trzej posłańcy (tlat szlichan תלת שליחן) i liczą dni jego i grzechy jego, i wszystko, co uczynił na tym świecie, a on przyznaje (odi אודי) wszystko ustami swoimi. A potem podpisuje ręką swoją, jak powiedziano: „Ręką każdy człowiek podpisze".
53) I własnymi rękami wszyscy podpisują, aby sądzeni byli na tym świecie — za pierwsze i za ostatnie (al kadmai we-al batraj על קדמאי ועל בתראי), za nowe i za stare. Nie zapomina się żadnego z nich, jak napisano: „Aby poznać dzieła wszystkich ludzi". I wszystkie owe dzieła, które uczynił na tym świecie — [uczynił] ciałem i duszą. Tak też i rachunek — ciałem i duszą, dopóki nie wyjdzie ze świata.
54) Idź, patrz, na ile złoczyńcy usztywniają kark ("akszej kedal" אקשי קדל, to jest upierają się)* na tym świecie, na tyle nawet i w chwili, gdy mają wyjść z tego świata, usztywniają kark. Z tego powodu — zasłużony jest człowiek, który uczy się (jalif יליף) na tym świecie dróg Świętego, błogosławiony On, aby chodzić nimi. A złoczyńcy, mimo że patrzą na owych prawych, usztywniają kark i nie chcą się uczyć.
55) Dlatego powinien prawy uchwycić się (lemitkaF למתקף) jego (złoczyńcy), i mimo że złoczyńca usztywnia kark swój, nie opuszczać go, i powinien chwycić go za rękę (prawy — za rękę złoczyńcy) i nie opuszczać go, gdyż jeśli opuści go, pójdzie i zniszczy świat (jehach we-jachriw alma יהך ויחריב עלמא).
56) Idź, patrz — z Eliszego (można się uczyć), który odtrącił (dacha דחה) Gejchaziego (zgrzeszałego ucznia). I tak Abraham — przez cały czas, gdy Lot był z nim, nie wiązał się ze złoczyńcami, a gdy tylko oddzielił się od niego, co napisano? „I wybrał (wa-jiwchar ויבחר) sobie Lot całą dolinę Jordanu" (Breszit, 13), i napisano (tamże): „I rozbił obóz aż do Sodomy (ad sdom עד סדום)". Co napisano potem? „A ludzie Sodomy — źli i grzeszni (raim we-chatajim רעים וחטאים) dla Boga bardzo".
57) Powiedział r. Aba: „To, co powiedziałeś: «I poszedł Abram», i nie napisano: «I wyszedł Abram» — piękne (szapir שפיר) to. Lecz na końcu wersetu — co napisano? «W wyjściu ich z Charanu»!" Powiedział r. Elazar: „«Z Charanu» — napisano, lecz owo wyjście (prawdziwe) — z ziemi ojczystej jego było najpierw".
58) „I wziął Abram Sarę, żonę swoją" (Breszit, 12). Cóż to znaczy: „I wziął (wa-jikach ויקח)"? Lecz — przyciągnął ją słowami wzniosłymi (be-milej maaljata במילי מעלייתא), ponieważ nie ma prawa człowiek wyprowadzać żony swojej, aby pójść do ziemi innej bez życzenia jej. I tak powiedziano: „Weź Aarona" (Bamidbar, 20), „Weź lewitów" (Bamidbar, 3). I dlatego: „I wziął Abram" — przyciągnął ją słowami, i dał jej poznać drogi owych synów pokolenia, na ile są złe. I dlatego: „I wziął Abram Sarę, żonę swoją".
59) „I Lota, syna brata swego". Co zobaczył Abram, aby przywiązać (ledawka לדבקא) do siebie Lota? Lecz — ponieważ zobaczył za pomocą ducha świętości, że przygotowane jest wyjść z niego Dawidowi. „I dusze, które uczynili w Charanie" — to prozelici i prozelitki (gerim we-gijorot גרים וגיורות), którzy naprawili dusze swoje. Abraham dokonywał Giur mężczyznom, a Sara dokonywała Giur kobietom. I zaświadcza o nich Pismo, jakby ich uczynili.
60) Powiedział r. Aba: „Jeśli tak, wielu ludzi było, i powiesz, że wszyscy poszli z nim?" Powiedział r. Elazar: „Tak. I dlatego wszyscy ludzie, którzy szli z nim, wszyscy nazywani są «ludem Boga Abrahama», i przechodził przez Ziemię, i nie był bojącym się (dachil דחיל)".
61) Powiedział mu r. Aba: „Gdyby napisano: «I duszę («we-ha-nefesz» והנפש, to jest bez przedrostka biernika «et»)*, którą uczynili w Charanie», powiedziałbym tak (jak ty). Lecz — «i duszę» (we-et ha-nefesz ואת הנפש) napisano! «Et» — dodać (przedrostek dodaje do sensu) zasługę wszystkich dusz, które poszły z nim. Ponieważ każdy, kto przysparza zasługi innemu, jego zasługa przywiązana jest (talja תליא) do niego i nie odchodzi od niego. Skąd (to wiadomo)? Jak napisano: «I duszę, którą uczynili w Charanie» — zasługa owych dusz szła z Abrahamem".
62) „Idź sobie". Powiedział r. Szimon: „Jaki sens w tym, że objawienie (giluja גלויא) pierwsze, którym objawił się Święty, błogosławiony On, Abrahamowi, rozpoczął [słowami]: «Idź sobie»? Wszak dotąd nie mówił z nim Święty, błogosławiony On, jaki sens, że rozpoczął [słowami] «idź sobie»? Lecz — powiedzieli, że napomknął na liczbę sto (mea מאה), wszak w sto lat urodził mu się syn (wartość liczbowa wyrażenia «lech lecha» równa się stu).
63) Lecz — idź, patrz. Wszystko, co uczynił Święty, błogosławiony On, na ziemi, wszystko — tajemnicą Mądrości to jest. Ponieważ Abraham nie był przylgnięty do Świętego, błogosławiony On, wtedy, jak należy, powiedział mu: „Idź sobie". I to — napomknienie na owo miejsce, gdzie można zbliżyć się do Świętego, błogosławiony On, i to — poziom pierwszy (darga kadmaa דרגא קדמאה), aby wstąpić do Świętego, błogosławiony On. Dlatego — „idź sobie".
64) I z tym poziomem nie mógł Abraham się zjednoczyć, dopóki nie wszedł do Ziemi, gdzie przyjął ów poziom. Stosownie do tego napisano (Szemuel-Bet, 2): „I zapytał Dawid Boga, mówiąc: «Czy mam wstąpić (ha-eele האעלה) do jednego z miast Judy?» I powiedział Bóg: «Wstąp». I powiedział: «Dokąd wstąpię?» I powiedział: «Do Chebronu (chewrona חברונה)»". I ponieważ umarł Szaul, i królestwo przynależało Dawidowi, dlaczego nie przyjął królestwa od razu nad całym Israelem?
65) Lecz wszystko — tajemnicą Mądrości to jest. Ponieważ Dawidowi nie wolno było przyjąć królestwa, dopóki nie zjednoczy się z ojcami (awhan אבהן), którzy w Chebronie, i wtedy, z ich pomocą, przyjmie królestwo, jak należy. I wszystko — w tajemnicy Mądrości, i — aby naprawione zostało królestwo jego. Stosownie do tego Abraham nie wszedł w Przymierze (kijuma קיומא) Świętego, błogosławiony On, dopóki nie wszedł do Ziemi.
66) Patrz, co napisano: „I przeszedł Abraham przez ziemię". „I poszedł" — należało [napisać]! Lecz — tu to napomknienie na Imię Święte, którym zapieczętowany (itchatim אתחתים) jest świat, siedemdziesięcioma dwoma literami wydrążonymi (glifan גליפן), gdyż wszystkie one — w tym imieniu. Napisano tu: „I przeszedł (wa-jaawor ויעבר)", i napisano tam (Szemot, 34): „I przeszedł Bóg przed obliczem jego, i zawołał".
67) W księdze r. Jisy, starszego (saba סבא), napisano: „Napisano tu: «I przeszedł Abraham przez ziemię». I napisano tam (Szemot, 33): «Przeprowadzę całe Dobro Moje (kol tuwi כל טובי) przed obliczem twoim». I to — napomknienie na Świętość Ziemi, która przychodzi z miejsca wysokiego, jak należy".
68) „Do miejsca Szchemu, do dąbrowy More" (Breszit, 12). Ze strony tej do strony tej, jak należy. „I Kananejczycy wtedy w ziemi" — oto powiedziano, że wtedy władał wąż zły, który jest przeklęty i sprowadził przekleństwa na świat, jak napisano (Breszit, 9): „Przeklęty Kanaan — sługą sług (ebed awadim עבד עבדים) będzie dla braci". I napisano (Breszit, 9): „Przeklęty jesteś spośród wszystkich bydląt i tak dalej". I tam zbliżył się Abraham do Świętego, błogosławiony On. Co napisano? „I ukazał się Bóg Abrahamowi" (Breszit, 12). Tu objawił mu to, czego nie wiedział, siłę głęboką (chejla amika חילא עמיקא), aby władać nad ziemią. I dlatego — „i ukazał się" — to, co ukrywał przed nim.
69) I wtedy (tamże): „I zbudował tam ołtarz (mizbeach מזבח) Bogu, Który Mu Się Ukazał (ha-nire הנראה)". Skoro powiedział: „Bogu", cóż to znaczy „Który Mu Się Ukazał"? Lecz — tu objawił mu ów poziom, który włada nad Ziemią, i wszedł w niego, i urzeczywistnił się w nim.
70) „I ruszył (wa-jaatke ויעתק) stamtąd na górę (ha-hara ההרה)" (tamże) — stamtąd poznał Górę Boga i wszystkie poziomy, które posadzone są (ntijin נטיעין) w owym miejscu, „i rozbił namiot swój (wa-jet ohalo ויט אהלה)" (tamże) — z „hej" napisano (dosłownie wychodzi nie «namiot jego», lecz «namiot jej») — rozpostarł rozpostarciem (paris prisu פריש פרישו) i przyjął Królestwo Niebios na wszystkich poziomach, z którymi się zjednoczył. I wtedy poznał, że Święty, błogosławiony On, włada nad wszystkim, i wtedy zbudował ołtarz.
71) I dwa ołtarze były, ponieważ tu objawiło mu się, że Święty, błogosławiony On, włada nad wszystkim, i poznał Mądrość wyższą, której nie znał do tego, i zbudował dwa ołtarze. Jeden — dla poziomu, który się objawia (de-itgalja דאתגליא), i jeden — dla poziomu, który jest ukryty (de-itkasja דאתכסיא). Idź, patrz, że tak było. Najpierw napisano: „I zbudował tam ołtarz Bogu, Który Mu Się Ukazał i tak dalej". I potem napisano: „I zbudował tam ołtarz Bogu" — po prostu, i nie napisano: „Który Mu Się Ukazał". I wszystko — tajemnicą Mądrości to jest.
72) I wtedy ukoronował się (itatear אתעטר) Abraham poziomami w Ziemi Świętej, i wszedł w poziom Świętości. Wtedy — co napisano? „I jechał Abram, szedł i jechał (haloch we-nosoa הלוך ונסוע) na południe (ha-negba הנגבה)" (tamże). To — południe (darom דרום), które — udział Abrahama. „Szedł i jechał" — poziom za poziomem, aż wzniósł się (salik סליק) na południe, i tam zjednoczył się, jak należy, i wzniósł się na poziom południa.
73) Gdy ukoronował się Abraham poziomami w Ziemi Świętej i wszedł w poziom Świętości, wtedy — co napisano? „I był głód (raaw רעב) w ziemi" — gdyż nie było wiedzących wiedzę (jedija ידיעה), jak zbliżyć się do Boga.
74) „I był głód w ziemi" — gdyż do tego nie było siły na Ziemi, dającej moc i wyżywienie (tukfa u-mezona תוקפא ומזונא) Ziemi, ponieważ jeszcze nie była poświęcona i nie była w istnieniu. Gdy zobaczył Abraham, że owa siła, która wyznaczona jest nad ziemią, nie daje mocy i siły świętej, jak należy, wtedy [napisano]: „zstąpił Abram do Egiptu, aby tam zamieszkać (lagur szam לגור שם)".
75) Skąd wiedział Abraham? Jak napisano: „Potomstwu (le-zaracha לזרעך) twojemu dam Ja ziemię tę" — wtedy poznał Abraham, że ziemia ta naprawiona zostanie (ittakna אתתקנא) naprawieniem świętym tylko za pomocą poziomów świętych, które z niej wyjdą. I wtedy poznał Abraham tajemnicę Mądrości, że Ziemia naprawiona zostanie Świętością tylko tak, jak powiedzieliśmy.
76) Święty, błogosławiony On, napomknął na Mądrość Wyższą za pomocą Abrahama i Icchaka. Abraham — to Dusza Duszy (niszimeta le-niszimeta נשמתא לנשמתא), Dusza — to Sara. Lot — to ów wąż, który — para (bat zugo בת זוגו) owego Sama-ela (Anioła Śmierci). Duch Świętości (ruach kadisza רוח קדישא) — to Icchak. Dusza (nefesz נפש) Święta — to Riwka. Dążenie do zła (jecer hara יצר הרע) — to duch zwierzęcia (behema בהמה), i o tym powiedział Szlomo w Mądrości swojej (Kohellet, 3): „Kto wie, że duch synów człowieka wznosi się i tak dalej, a dusza zwierzęcia opuszcza się i tak dalej". Dusza zwierzęca — to dusza ze strony Dążenia do zła.
77) I dlatego powiedzieli, że owa Dusza Duszy przebudza się w człowieku w Lęku i Mądrości, a Dusza przebudza się w Rozumieniu (be-bina בבינה). Jak to, co napisano (Ijow, 28): „I powiedział człowiekowi: oto Lęk Boży — to Mądrość i tak dalej". Dusza przebudza się za pomocą Powrotu (bi-tszuwa בתשובה), które nazywa się Rozumieniem i nazywa się Sarą. A Duch — to Głos (ruach hu kol רוח הוא קול), i nazywa się Wiedzą (daat דעת), i przebudza się w człowieku, gdy wznosi głos swój w Torze, i nazywa się Torą Pisaną, a od duszy myślącej (nefesz sichlit נפש שיכלית) przebudzają się dobre czyny.
78) I na obraz tego stworzył ciało z czterech podstaw (me-arba jesodot מארבע יסודות) — ognia, i powietrza, i prochu, i wody. Na obraz tego — Dusza Duszy, Dusza (niszama נשמה), i Duch (ruach רוח), i Dusza (nefesz נפש). Wody — to pierwiastek męski, i to — wody słodkie Świętości (majim metikej de-kdusza מים מתיקי דקדושה), a są wody gorzkie (ha-meorerim המאוררים), które — Dążenie do zła. Jest ogień Świętości — pierwiastek żeński, a jest ogień obcy, ogień cudzy (esz zara אש זרה). I dlatego napisano (Wajikra, 16): „Nie wejdzie w każdym czasie do Świątyni".
79) I dlatego Dusza, która — Powrót, atakuje (tkifat תקיפת) owego Węża, [aby] złamać go Ujarzmieniem (be-sziabuada בשעבודא) Powrotu i ciągnie go do Domów Modlitwy i Domów Nauki (le-batej knesijot u-le-batej midraszkot לבתי כנסיות ולבתי מדרשות), i owe cztery podstawy rozprzestrzeniają się na dwadzieścia dwie litery: „alef-chet-hej-ajin", „bet-waw-mem-pe", „gimel-jud-kaf-kuf", „dalet-tet-lamed-nun-taw", „zajin-samech-szin-resz-cadi".
80) „I przeszedł Abraham przez Ziemię do miejsca Szchemu" (Breszit, 12) — to Dom Modlitwy, miejsce, gdzie przebywanie (dijura דיורא) Obecności, jak to, co napisano (Breszit, 48): „I daję tobie Szechem jeden" — to Obecność, która ukazała mu się, ponieważ nazywany jest prawym, wszak Sprawiedliwość (cedek צדק) przebywa tylko obok prawego, i to — „do miejsca Szchemu". „Do dąbrowy More" — to Domy Nauki, gdzie uczą i wskazują (morim מורים) Torę wśród wielu.
101) I w środku Ogrodu jest słup (amuda עמודא) jeden, przyozdobiony (merukma מרוקמא) wieloma barwami, i ów duch, gdy chce wznieść się, zdejmuje (itpaszet אתפשט) tam ową szatę, i wchodzi wewnątrz owego słupa, i wznosi się w górę, wewnątrz owego miejsca, z którego wyszedł, jak napisano (Kohellet, 12): „I duch wróci i tak dalej".
102) I wtedy bierze go Michał, Arcykapłan, i przynosi go w ofierze wonnościowej (korban busmin קרבן בוסמין) przed Świętym, błogosławiony On, i siedzi tam i rozkoszuje się w owej Wiązce Życia, której „oko nie widziało, a tylko Bóg i tak dalej" (Jeszaja, 64). Potem zstępuje wewnątrz Ogrodu ziemskiego, i rozkoszuje się wszystkimi rozkoszami, i obleka się w ową szatę, i siedzi tam w koronie (itura עטורא), dwakroć [większej], niż była przedtem.
103) Dusza (neszama נשמה) — to siła wyższa nad wszystkimi tymi, i ona — z siły pierwiastka męskiego (dchura דכורא), tajemnica Drzewa Życia. I ta wznosi się w górę od razu, i wszystkie owe trzy poziomy łączą się jako jedno — ten z tym. A gdy rozłączają się (mitparszan מתפרשן), wszystkie one wznoszą się i powracają do owego miejsca, skąd wyszły.
104) Gdy ów duch wychodzi z tego świata, i wznosi się wewnątrz pieczary Adama, i ojcowie są tam, dają mu kartę-znak (pinkas simana פנקס סימנא), i wznosi się wewnątrz Ogrodu Rajskiego. Zbliża się tam i napotyka Kruwimy (aniołów) i owo „ostrze miecza obracającego się" (Breszit, 3). Jeśli zasłużył, pokazuje kartę-znak, i otwierają mu drzwi, i wchodzi. A jeśli nie — odpychają go na zewnątrz.
105) I siedzi tam przez cały ów czas, który siedzi, i obleka się tam w obraz tego świata. A w nowiu i Szabaty, gdy chce wznieść się, prawi, którzy w Ogrodzie Rajskim, dają mu kartę-znak, i wznosi się za pomocą owego słupa, i napotyka (pagaat פגעת) owych strażników (natrej נטרי) murów Jeruszalajim. Jeśli zasłużył, otwierają mu bramy, i wchodzi. A jeśli nie — zabierają mu ową kartę-znak, i odpychają go na zewnątrz. Powraca do Ogrodu i mówi (Szir ha-Szirim, 5): „Znaleźli mnie strażnicy krążący po mieście i tak dalej, zdjęli nakrycie moje (rididi רדידי) ze mnie" — to karta-znak, którą zabrali mu strażnicy murów, owi strażnicy murów Jeruszalajim.
106) „I zstąpił Abram do Egiptu, aby tam zamieszkać (lagur szam לגור שם)" (Breszit, 12). Jaki sens — „do Egiptu"? Lecz — ponieważ porównywany jest z Ogrodem Rajskim, jak napisano (Breszit, 13): „Jak Ogród Boga, jak ziemia egipska", wszak stamtąd bierze się i zstępuje jedna rzeka, która po prawej stronie, jak napisano (Breszit, 2): „Imię jednej Piszón (פישון), on (rzeka po hebr. rodzaju męskiego) otacza całą ziemię Chawila, gdzie złoto (zahaw זהב)".
107) I Abraham, ponieważ poznał i wszedł w wiarę pełną, chciał poznać wszystkie owe poziomy, które łączą się z dołu. A Egipt był wzięty z prawej strony, i dlatego zstąpił do Egiptu. I idź, patrz: głód (kafna כפנא) jest w ziemi tylko wtedy, gdy odebrane jest miłosierdzie od sądu (rachamej min dina רחמי מן דינא).
108) „I było, gdy przybliżył przyjść do Egiptu" (Breszit, 12). Powiedział r. Elazar: „Gdy przybliżył (hikriw הקריב)? «Gdy przybliżył się (karaw קרב)» — powinien był powiedzieć! Cóż to znaczy «gdy przybliżył»? Lecz — jak napisano (Szemot, 14): «I faraon przybliżył» — że przybliżył Israel do Powrotu. Tak i tu: przybliżył siebie do Świętego, błogosławiony On, jak należy. «Przyjść do Egiptu» — aby śledzić (leaszgacha לאשגחא) owe poziomy, i oddalić się od nich, i oddalić się od służeń egipskich".
109) Powiedział r. Jehuda: „Idź, patrz. Ponieważ zstąpił Abram do Egiptu bez zezwolenia (blo rszу בלא רשו), zniewoleni zostali (isztawijdu אשתעבידו) synowie jego w Egipcie na czterysta lat, wszak napisano: «I zstąpił Abram do Egiptu», i nie napisano: «Zstąp (red רד) do Egiptu», i cierpiał przez całą ową noc z powodu Sary".
110) „I powiedział Sarze, żonie swojej: «Oto, poznałem, że kobieta piękna widokiem (jefat mare יפת מראה) jesteś»". I cóż — do owego czasu nie wiedział Abram, że kobieta piękna widokiem była? Lecz — oto, ustalono (wyjaśniono), że do owej chwili nie patrzył (lo istakiel לא אסתקל) na oblicze Sary, z powodu wielkiej skromności (cniuta צניעותא), która była między nimi, a gdy przybliżył się do Egiptu, odsłoniła się, i ujrzał ją.
111) Wyjaśnienie inne. Za pomocą czego poznał? Lecz — z powodu trudu drogi (torach urcha טורח אורחא) człowiek poniża się (mitbaze מתבזה), a ona wytrwała w piękności swojej i nie zmieniła się. Wyjaśnienie inne. „Oto, poznałem" — gdyż zobaczył z nią Obecność. I dlatego oparł się (itrачаc אתרחץ) Abraham i powiedział: „Siostrą moją ona jest (achoti hi אחותי היא)".
112) I słowo to wyjaśnia się w dwóch odcieniach. Jeden — jak brzmi ono. I drugi — jak napisano (Miszlej, 7): „Powiedz Mądrości: siostrą moją jesteś!", i napisano (Breszit, 12): „Powiedz, proszę: siostrą moją jesteś!", i napisano (Dwarim, 5): „A ty — mów do nas!" „Aby dobrze mi się stało (jitaw li ייטב לי) z powodu ciebie" (Breszit, 12) — w odniesieniu do Obecności powiedział: „Z powodu ciebie uczyni dobrze mi Święty, błogosławiony On". „I ożyje dusza (chajta nafszy חיתה נפשי) moja z powodu ciebie" — ponieważ za pomocą tego wznosi się człowiek i dostępuje wzniesienia drogą życia.
113) „Powiedz, proszę: siostrą moją jesteś!" Rabi Jisa powiedział: „Wiedział Abraham, że wszyscy Egipcjanie zanurzeni są (sztifin שטיפין) w rozpuście (be-zima בזימה). I skoro to wszystko wiedział, dlaczego nie bał się (dachil דחיל) o żonę swoją, dlaczego nie skręcić z drogi i nie wchodzić tam? Lecz — ponieważ zobaczył Obecność z nią".
114) „I było, gdy przyszedł Abram do Egiptu, i ujrzeli Egipcjanie kobietę, że piękna jest bardzo". Powiedział r. Jehuda: „W skrzyni (be-tejwa בתיבה) przewoził ją, lecz otworzyli ją, aby zabrać od niego cło (kustuna קוסטונא). Gdy otworzyli, było światło jak światło słońca (stamtąd), dlatego napisano: «Że piękna jest bardzo»".
115) Cóż to [znaczy] „bardzo"? Lecz — że zobaczyli w skrzyni światło inne. Wyciągnęli ją i ujrzeli ją, jak przedtem (jak w skrzyni — Sulam). To — to, co napisano: „I ujrzeli ją ministrowie faraona". Jeśli napisano: „I ujrzeli Egipcjanie kobietę", to cóż to [znaczy] „i ujrzeli ją ministrowie faraona"? Lecz — że wyciągnęli ją i ujrzeli ją, jak przedtem. I wtedy: „I wychwalili (wa-jehallelu ויהללו) ją przed faraonem i tak dalej".
116) Powiedział r. Icchak: „Ach — owym grzesznikom świata, którzy nie wiedzą i nie śledzą służenia Świętemu, błogosławiony On, i nie widzą, że wszystko, co jest na świecie — od Świętego, błogosławiony On, jest ono, wszak On wie najpierw (be-kadmeta בקדמיתא) to, co będzie na końcu (be-sofa בסופא), jak napisano (Jeszaja, 46): «Oznajmia od początku (mi-reszit מראשית) kres (acharit אחרית)». I On patrzy i czyni czyny na początku, aby dopełnić je w ostateczności dni.
117) Idź, patrz. Gdyby nie [była] zabrana (ansinat אנסיבת) Saraj do faraona, nie [byłby] pobity (lo alkej לא אלקי) on, a owo pobicie powoduje pobicie potem, gdy pobici będą Egipcjanie plagami wielkimi. Napisano tu: „plagi wielkie", i napisano tam (Dwarim, 6): „I dał Bóg znaki i znamiona wielkie i złe w Egipcie" — jak tam dziesięć uderzeń (eser makot עשר מכות), tak i tu — dziesięć uderzeń. Tak, jak uczynił Święty, błogosławiony On, cuda (nisin נסין) i potęgi dla Israela nocą, tak i tu uczynił jej Święty, błogosławiony On, Sarze, cuda i potęgi nocą".
118) Rabi Josi otworzył i powiedział (Tehilim, 3): „A Ty, Boże — tarczą dla mnie (magen baadi מגן בעדי), i wznosisz głowę moją". Powiedział Dawid: „Mimo że wszyscy synowie świata przyjdą prowadzić ze mną wojnę (krawа קרבא), Ty, Boże, tarczą dla mnie". Idź, patrz. Napisano: „Tarczą dla mnie". Powiedział Dawid Świętemu, błogosławiony On: „Panie Świata! Z jakiego powodu nie dopełniają przeze mnie zakończenia (chatima חתימה) błogosławieństwa — tak jak dopełniają błogosławieństwo przez Abrahama, jak napisano (Breszit, 15): «Ja — tarczą twoją», i mówią: «Tarcza Abrahama» (w modlitwie «18 błogosławieństw»)?"
119) Powiedział mu Święty, błogosławiony On, Dawidowi: „Abraham? Już sprawdziłem go (bechantiv בחנתיו) i zahartowałem go (caraftiv צרפתיו), i stał przede Mną w istnieniu pełnym!" Powiedział Mu Dawid: „Jeśli tak, sprawdź mnie, Boże, doświadcz mnie (naseni נסני), zahartuj nerki moje i serce moje (kiljotaj we-libi כליותי ולבי)!" (Tehilim, 26). Gdy zaś dokonał owego czynu z Bat-Szewą, przypomniał sobie Dawid przed Nim to, co powiedział. Powiedział (Tehilim, 17): „Sprawdziłeś Ty serce moje, wspomniałeś Ty w nocy, zahartowałeś Ty mnie, aby nie znalazł się zamysł zły mój (zamoti זמותי), aby nie przeszedł w usta moje".
120) Powiedział: „Ja powiedziałem: «Sprawdź mnie, Boże, doświadcz mnie», i Ty sprawdziłeś serce moje. Ja powiedziałem: «Zahartuj nerki moje», i «Ty zahartowałeś mnie, aby nie znalazł się» — nie znalazłeś mnie takim, jak należy. Zamysł mój zły — niechby nie przeszedł w usta moje: któż da, aby owo słowo, które myślałem, nie przeszło w usta moje (i bym nie mówił: sprawdź mnie — Sulam)!"
121) I mimo tego dopełniają (chatmin חתמין) nim błogosławieństwo, gdy mówią (w modlitwie Szabatowej): „Tarcza Dawida (magen Dawid מגן דוד)". I dlatego powiedział Dawid: „I Ty, Boże, tarczą dla mnie, Chwałą moją, wznosisz głowę moją!" — oczywiście, poziom ten — „Chwałą moją, którą się koronuję".
122) „I nakazał o nim faraon (wa-jecaw alaw paro ויצו עליו פרעה) ludziom, i odprowadzili go" (Breszit, 12). Idź, patrz: Święty, błogosławiony On, On — Tarczą dla prawych, aby nie władali nimi ludzie. I Święty, błogosławiony On, ochronił Abrahama, aby nie władali nad nim i nad żoną jego.
123) Idź, patrz: Obecność nie odłączała się od Sary przez całą ową noc. Przyszedł faraon zbliżyć się (lemikraw למקרב) do niej, przyszedł anioł i uderzył (alkej אלקי) go. Zawsze, gdy mówiła Sara: „Bij!" — bił, a Abraham umacniał się (w modlitwie) do Pana swego, dla Sary, aby nie władali nią, jak to, co napisano (Miszlej, 28): „I prawy — jak lew, ufa (ki-kfir jiwtach ככפיר יבטח)". I tu — próba, aby nie wątpił w Świętego, błogosławiony On.
124) Powiedział r. Icchak: „Idź, patrz: z tego powodu nie nakazał (lo pakid לא פקיד) Święty, błogosławiony On, zstąpić (lenachta לנחתא) do Egiptu, a on sam z siebie zstąpił, aby nie było [powodu] do otwierania ust u synów świata, że powiedział mu tak (Bóg), a potem cierpiał z powodu żony swojej".
125) Rabi Icchak otworzył i powiedział (Tehilim, 92): „Prawy, jak palma rozkwitnie (ka-tamar jifrach כתמר יפרח), jak cedr (ke-erez כארז) w Libanie, wyrośnie (jisge ישגא)". „Prawy, jak palma rozkwitnie" — dlaczego porównał prawego z palmą? Co palma? Gdy zetną ją, nie odrasta przez czas długi. Tak i prawy: gdy przepada ze świata, nie powstaje inny na jego miejsce do czasu długiego.
126) „Jak palma rozkwitnie". Co palma? Wznosi się tylko [za pomocą] pierwiastka męskiego i żeńskiego (dchar we-nukwa דכר ונוקבא). Tak i prawy: wznosi się tylko [za pomocą] pierwiastka męskiego i żeńskiego. Pierwiastek męski — prawy, pierwiastek żeński — prawa, na obraz Abrahama i Sary.
127) „Jak cedr w Libanie, wyrośnie". Co cedr w Libanie? Wyższy nad wszystkimi i wszyscy siedzą pod nim. Tak i prawy: wyższy nad wszystkimi i wszyscy siedzą pod nim. Świat stoi tylko na prawym jednym, jak napisano (Miszlej, 4): „I prawy — podstawą świata". I na nim stoi świat, i na nim opiera się (istamich אסתמיך), i na nim osadza się (asztil אשתיל).
128) Rabi Jehuda powiedział: „Lecz oto, uczyli my, że na siedmiu podporach stoi świat, jak napisano (Miszlej, 9): «Wyciosała słupów swoich siedem (chacwa amudejha sziwa חצבה עמודיה שבעה)»!" Powiedział mu r. Josi: „Tak jest, oczywiście. Lecz wszystkie inne — za pomocą siódmego stoją, który — podpora świata, i on — Prawy. I ten — poi i nasyca (aszke we-rawej אשקי ורוי) świat, i żywi (zan זן) wszystkich. I o nim napisano (Jeszaja, 3): «Powiedzcie prawemu, że dobry, gdyż owoce czynów ich spożywać będą», i napisano (Tehilim, 145): «Dobry Bóg dla wszystkich i Miłościwy dla wszystkich Dzieł Swoich»".
129) Powiedział r. Icchak: „Oto napisano (Breszit, 2): «I rzeka wychodzi z Raju — poić Ogród». To — owa podpora, na której stoi świat, i ona poi Ogród, i Ogród pije od niej, i od niej powstają owoce (pirin פירין). I wszystkie jej owoce odlatują (parchin פרחין) w świat, i one — istnienie świata, istnienie Tory, a kim one są? Duszami prawych, które — owoc Dzieł Świętego, błogosławiony On.
130) I z tego powodu każdej nocy dusze prawych wznoszą się (salkan סלקן), i gdy dzieli się (itpalig אתפליג) noc (to jest przychodzi północ), Święty, błogosławiony On, przychodzi do Ogrodu Rajskiego, aby rozkoszować się (leiszaszteja לאשתעשעא) z nimi". Z kim? Powiedział r. Josi: „Ze wszystkimi nimi: jak z tymi, których przebywanie — w owym świecie, tak i z tymi, którzy siedzą w przebywaniu swoim na tym świecie, ze wszystkimi nimi rozkoszuje się Święty, błogosławiony On, w środku nocy.
131) Idź, patrz. Świat, który z góry, potrzebuje przebudzenia (ataruta אתערותא) od świata niższego, i gdy dusze prawych wychodzą z tego świata i wznoszą się w górę, wszystkie one oblekają się w światło wyższe, w obraz chwały (be-dijukna jakar בדיוקנא יקר), i z nimi Święty, błogosławiony On, rozkoszuje się i pragnie (tajiv תאיב) ich, gdyż oni — owoc Dzieł Jego. I dlatego nazywani są synowie Israela, wśród których są dusze święte, synami Świętego, błogosławiony On, jak to, co powiedziano (Dwarim, 14): «Synami wy jesteście dla Boga Wszechmocnego waszego»".
132) Powiedział r. Jisa: „I nawet ci, którzy na tym świecie? Jak?" Powiedział mu: „Ponieważ w środku nocy wszyscy owi zasłużeni (prawdziwi) prawdy (zakaej kszot זכאי קשוט), wszyscy oni przebudzają się czytać Torę i głosić wysławiania (tuszbehan תושבחן) Tory, i wszak powiedziano, że Święty, błogosławiony On, i wszyscy owi prawi, którzy wewnątrz Ogrodu Rajskiego, wszyscy oni słuchają głosów ich, i nić Miłosierdzia (chuta de-chesed חוטא דחסד) przeciąga się ku nim dniem, jak napisano (Tehilim, 42): «Każdego dnia nakażę Bóg Miłosierdziu Swemu, i nocą pieśń ze mną»".
133) I dlatego wysławiania, które wznoszą się nocą przed Nim — to wysławiania pełne. Idź, patrz: w chwili, gdy synowie Israela byli zamknięci (sguirin סגירין) w domach swoich, i zabił (katal קטל) Święty, błogosławiony On, pierworodnych Egipcjan, mówili wysławiania (halila הלילא) i chwały przed Nim.
134) Idź, patrz, że Dawid-król wstawał w środku nocy. Co jeśli powiesz, że siedział lub leżał w łożu swoim (be-arsej בערסיה) i mówił pieśni (szirin שירין) i wysławiania — nie tak! Lecz — jak to, co napisano (Tehilim, 119): „O północy wstanę wysławiać Cię" — „wstanę (akum אקום)", oczywiście, stojąc — zajmować się pieśniami i wysławianiami Tory.
135) I z tego powodu Dawid-król żywy jest na wieki (chaj le-almin חי לעלמין), i nawet w dniach króla-Maszijacha — on jest królem. Wszak uczyli: król-Maszijach, jeśli z żywych on — Dawid imię jego, jeśli z umarłych on — Dawid imię jego. I on był przebudzającym się rano — zanim przychodziło (poranek), jak napisano (Tehilim, 57): „Przebudź się (ura עורה), chwało moja, przebudź się, lutnia i lira (newel we-kinor נבל וכנור), rozbudzę jutrzenię (szechar שחר)".
136) Idź, patrz. Przez całą ową noc, gdy Sara była u faraona, przychodziły anioły wyższe, aby śpiewać (lezamra לזמרא) Świętemu, błogosławiony On, pieśniami i śpiewaniami. Powiedział im Święty, błogosławiony On: „Wszyscy wy — idźcie i uczyńcie plagi (machtaszin מכתשין) wielkie w Egipcie, zapis (reszumu רשימו) tych, które przygotowuję się uczynić potem". Co napisano? „I poraził Bóg faraona plagami wielkimi i tak dalej".
137) Idź, patrz. Co napisano? „I przywołał faraon Abrama i tak dalej". Skąd wiedział (faraon, że winien jest Abram)? Wszak nie napisano tu, jak powiedziano Awimelechowi, jak napisano (Breszit, 20): «A teraz zwróć (hoszew השב) żonę mężowi, gdyż prorokiem (nawi נביא) on jest i tak dalej» — a tu nie powiedział mu nic!
138) Powiedział r. Icchak: „Oto napisano (Breszit, 12): «Z powodu sprawy (dwar דבר) Saraj, żony Abrama». Gdyż tak mówili mu (aniołowie): «Z powodu sprawy Saraj, żony Abrama!» Wszak nie był mówiącym z nim, jak mówił z Awimelechem, lecz — w słowie tym powiedziane, i nie więcej: «Plaga ta — z powodu sprawy Saraj, żoną Abrama jest ona!» — i nie był mówiącym z nim (Bóg). Wtedy poznał, że żoną Abrama jest ona. Od razu: «I przywołał faraon Abrama i tak dalej»".
139) „I nakazał o nim faraon ludziom i tak dalej" (tamże). Po co? Aby nie zbliżył się [żaden] syn człowieczy do nich, aby [uczynić] zło (leabasza לאבאשא) im. „I odprowadzili go" — pożegnanie (lewija לוייה) czynili mu w całej ziemi egipskiej. Powiedział mu (faraonowi) Święty, błogosławiony On: „Tak ty gotuj się uczynić i synom jego: ty odprowadzasz ich z ziemi swojej", jak napisano (Szemot, 13): „I było, przy posyłaniu faraona ludu i tak dalej" — że odprowadzał ich z całej ziemi swojej".
140) Powiedział r. Aba: „To wszystko — po co przytrafiło się ("izdamen" אזדמן, to jest dosł.: «było uготowane»)* Abrahamowi, i po co potrzebne? Lecz — aby wywyższyć imię Abrahama i Sary w świecie, że nawet w Egipcie, gdzie — czarownicy (charszi חרשי) światowi, i nie był mógł syn człowieczy ocalić się od nich, wywyższył się Abraham i wzniósł się w górę, jak to, co napisano (Breszit, 13): «I wstąpił Abraham z Egiptu». Do jakiego miejsca? «Na Negew»".
141) Powiedział r. Szimon: „Idź, patrz. Wszystko — tajemnicą Mądrości to jest, i napomknął tu na mądrość i poziomy niższe, gdy zstąpił Abraham w głąb (le-umkaja לעומקייא) ich, i poznał je, i nie przylgnął do nich, i powrócił do Pana swego.
142) I nie dał się zwieść (itpata אתפתא) nimi, jak człowiek, o którym, gdy doszedł do owego poziomu, co napisano? «I pił z wina, i upił się (wa-jiszkar וישכר), i obnażył się wewnątrz namiotu jej» (Breszit, 9) — «namiotu jej (ahala אהלה)» napisano, z [literą] «hej»".
143) A o Abrahamie — co napisano? „I wstąpił Abraham z Egiptu" — że wstąpił i nie zstąpił (lo nachit לא נחית), i powrócił na miejsce swoje, na poziom wyższy, do którego przylgnął od początku. I historia (uwda עובדא) ta była — aby pokazać Mądrość, która urzeczywistnia się urzeczywistnieniem pełnym, jak należy mu, i nie dał się zwieść, i wytrwał w istnieniu swoim i powrócił na miejsce swoje — w Negew, to — południe, poziom wyższy, z którym usamotnił się od początku, jak napisano (Breszit, 13): «Szedł i jechał w Negew». Tak i tu — w Negew, miejsce, do którego przylgnął od początku.
144) Idź, patrz. Gdyby Abraham nie zstąpił do Egiptu, i nie przeszedł (nicaref נצטרף) tam próby najpierw, nie byłby udziałem losu jego (chulak adwej חולק עדביה) w Świętym, błogosławiony On. Na obraz tego dla synów jego: gdy zapragnął Święty, błogosławiony On, uczynić ich ludem jednym (ama chad עמא חד), ludem pełnym i przybliżyć ich do Siebie, gdyby nie zstąpili najpierw do Egiptu, i nie przeszliby tam próby, nie byliby ludem jednym Jego.
145) Na obraz tego, gdyby dana była Ziemia Święta Kanaanowi najpierw, i nie władałby (lo jiszlot לא ישלוט) w niej, nie byłaby Ziemia udziałem losu Świętego, błogosławiony On. I wszystko — tajemnicą jedną jest".
146) Rabi Szimon szedł drogą, i był z nim r. Elazar, syn jego, i r. Aba, i r. Jehuda. Gdy szli, powiedział r. Szimon: „Dziwię się (tawahana תווהנא), jak synowie świata nie zwracają się [ku temu], aby poznać słowa Tory, i to, na czym stoją!" Otworzył i powiedział (Jeszaja, 26): „Duszą moją pragnę Cię (iwitiche אביתיך) nocą, także i duchem swoim, który wewnątrz mnie, szukać będę Cię (aszachareche אשחרך)". Ten werset — ustalony (wyjaśniony), i ustaliłem go ja. Lecz — idź, patrz: dusza (nafasza נפשא) człowieka, gdy wznosi się na łoże swoje (le-arsej לערסיה), wychodzi z niego i wznosi się w górę. I jeśli powiesz, że wszystkie one wznoszą się — nie każda z nich widzi Oblicze Króla (apej malka אפיה מלכא). Lecz — dusza wznosi się, a pozostaje razem z ciałem tylko jeden ślad (reszumu רשימו), rozmiar żywotności serca (kasta de-chijuta de-liba קסטא דחיותא דליבא).
147) A dusza idzie i chce wznieść się, i tyle poziomów nad poziomami, aby się wznosić, ona leci (szatat שטאת), i napotyka (itarat אתערעת) owe powłoki świateł nieczystości (komrin tahirin de-measawuta קומרין טהירין דמסאבותא). Jeśli jest czysta, ponieważ nie zanieczyściła się dniem, wznosi się wyżej, a jeśli nie jest czysta, zanieczyszcza się między nimi i przylgnie do nich, i nie wznosi się więcej.
148) I tam zwiastują jej czyny (milin מלין), i przywiązuje się do owych czynów — czasu bliskiego (to jest do wydarzeń najbliższej przyszłości). A niekiedy śmieją się (chajchin חייכין) z niej, i zwiastują jej czyny fałszywe (kdiwim כדיבין). I tak chodzi w tym obrazie przez całą noc, dopóki nie przebudzi się człowiek, i [wtedy] powraca na miejsce swoje. Zasłużeni są owi prawi, którym objawia Święty, błogosławiony On, tajemnice Swoje we śnie (be-chelma בחלמא), aby strzegli się sądu. Ach — owym złoczyńcom świata, którzy zanieczyszczają siebie i dusze swoje!
149) Idź, patrz: u tych, którzy nie zanieczyścili się, gdy wznieśli się na łoża swoje, dusza wznosi się i wchodzi pośrodku wszystkich owych poziomów najpierw, i wznosi się, i nie przylgnie do nich. A potem idzie, i leci, i wznosi się drogą swoją (kefum urcha כפום אורחא).
150) Owa dusza, która zasłużyła wznieść się, ukazuje się przed Obliczem Przedwiecznego (sewer apej jomin סבר אפיה יומין), i przylgnie w życzeniu ukazania się, w dążeniu wyższym zobaczyć piękność (noam נועם) Króla i nawiedzić Świątynię Jego (lewaker be-hejchale לבקר בהיכליה). I to — ów człowiek, u którego jest udział stały w świecie, który przyjdzie.
151) I to — owa dusza, która w pragnieniu (ksifa כסיפא) swoim, gdy wznosi się do Świętego, błogosławiony On, i nie przylgnie do owych rodzajów (zinin זינין) świateł innych, i idzie za rodzajem Świętości, do owego miejsca, z którego wyszła. I dlatego napisano: „Duszą moją pragnę Cię nocą" — aby gonić (lemirdaf למרדף) za Tobą i nie dawać się zwieść z powodu rodzaju innego, obcego.
152) Idź, patrz. „Duszą moją" — to owa dusza, która włada nocą, aby gonić za poziomem. Duch — dniem (ruach ba-jom רוח ביום), jak napisano: „Duszą moją pragnę Cię nocą" — to dusza, która włada nocą; „także i duchem swoim, który wewnątrz mnie, szukać będę Cię" — to duch, który włada dniem.
153) I jeśli powiesz: że dwa poziomy to w rozłące (be-piruda בפרודא) — nie tak [jest], wszak poziomem jednym one są, one dwoje — w połączeniu jednym. I jedno [jest] wyższe, które włada nad nimi i przylgnie do nich, a one — do niego, i nazywa się „Duszą (neszama נשמה)".
154) I wszystkie poziomy wznoszą się w tajemnicy Mądrości, wszak gdy wpatrują się (mistaklan מסתכלן) owe poziomy (w siebie nawzajem — Sulam), wpatruje się człowiek w Mądrość wyższą, i owa Dusza wchodzi w nie, i przylgną do niej. I gdy to włada, wtedy ów człowiek nazywany jest Świętym (kadosz קדוש), pełnym ze wszystkiego, w dążeniu jednym do Świętego, błogosławiony On.
155) Dusza (nefesz נפש) — to przebudzenie z dołu, i to — podpora ciała, i żywi (zanat זנת) je, i ciało trzyma się (achid אחיד) jej, i ona łączy się z ciałem. Potem — naprawia się (ittakant אתתקנת) i staje się tronem (karsaja כרסייא) do przebywania na nim ducha, dzięki przebudzeniu owej duszy, która łączy się z ciałem, jak napisano (Jeszaja, 32): „Do tego, że przeleje (jaare יערה) na nas duch z niebios".
156) Potem, gdy naprawiają się oboje, gotowi są (zmenin זמינין) przyjąć Duszę, ponieważ duch staje się Tronem dla Duszy, [aby] przebywać na nim. A owa Dusza — ona zamknięta (stima סתימא), wznosi się ponad wszystkim, skryta (tmira טמירא) wszystkimi skrytościami.
157) Okazuje się, że jest tron dla tronu, i tron dla wyższych, które nad nim. I gdy wpatrzysz się w poziomy, znajdziesz tajemnicę (tiszKach raza תשכח רזא) Mądrości w tej rzeczy. I to wszystko — Mądrość (zdolność) przylgnięcia w takim rodzaju do rzeczy zamkniętych.
158) Idź, patrz: dusza — to przebudzenie z dołu, gdyż przylgnie do ciała — na obraz światła świecy (nehora de-bucina נהורא דבוצינא), ponieważ światło niższe, które — światło czarne (uchma אוכמא) przylgnie do knota (ba-ptila בפתילא), i nie odłączy się od niego (knotek po hebr. rodzaju żeńskiego) i naprawia się tylko z jego pomocą. I gdy naprawia się za pomocą knota, staje się tronem dla światła wyższego białego, które przebywa na owym świetle czarnym.
159) Potem, gdy naprawiają się oboje, staje się owo światło białe tronem dla światła zamkniętego, które nie ukazuje się i nie jest poznawane (lo itchazej we-lo itjada לא אתחזי ולא אתיידע) — tego, które przebywa na owym świetle białym. I wtedy światło — pełne. Tak i człowiek, który jest pełny we wszystkim. I wtedy nazywany jest Świętym, jak to, co napisano (Tehilim, 16): „Dla świętych, którzy na ziemi i tak dalej".
160) Na obraz tego — w tajemnicy wyższej. Idź, patrz. W chwili, gdy wszedł Abraham do Ziemi, ukazał mu się Święty, błogosławiony On, jak to, co powiedziano (Breszit, 12): „Bogu, Który Mu Się Ukazał (ha-nire הנרא)", i przyjął tam duszę, i zbudował ołtarz dla tego poziomu. Potem: „szedł i jechał w Negew" — że przyjął ducha. Potem, gdy wznosił się, aby przylgnąć wewnątrz Duszy, wtedy [napisano]: „I zbudował tam ołtarz Bogu" — po prostu (to jest nie powiedziano: «Który Mu Się Ukazał»), i to — ona, Dusza, która — skryta wszystkimi skrytościami.
161) Potem poznał, że musi przyłączyć się i ukoronować się poziomami, od razu (Breszit, 12): „I zstąpił Abraham do Egiptu", i ocalał (iszteziv אשתזיב) tam i nie dał się zwieść wewnątrz owych świateł, i przeszedł próbę (itcarif אתצריף), i powrócił na miejsce swoje. Ponieważ zstąpił i przeszedł próbę, od razu (Breszit, 13): „I wstąpił Abraham z Egiptu" — wstąpił, oczywiście, i powrócił na miejsce swoje, i przylgnął do wiary (ba-mehemnuta במהימנותא) wyższej, jak napisano: „W Negew".
162) Stąd i dalej poznał Abraham Mądrość Wyższą i przylgnął do Świętego, błogosławiony On, i stał się prawą [stroną] świata. Wtedy (tamże): „I Abraham ciężki (kawed כבד) bardzo — od bydła, od srebra i od złota (ba-mikne ba-kesef u-wa-zahaw במקנה בכסף ובזהב)". „Ciężki bardzo" — ze strony wschodu. „Od bydła" — ze strony zachodu. „Od srebra" — ze strony południa. „Od złota" — ze strony północy".
163) Przyszli r. Elazar i r. Aba i pocałowali (naszku נשקו) ręce jego (r. Szimona). Zapłakał r. Aba i powiedział: „Ach-ach! Gdy odejdziesz ze świata, kto rozświetli światłem Tory?! Zasłużony jest udział przyjaciół, którzy słyszą słowa Tory te z ust twoich".
164) Powiedział r. Szimon: „Idź, patrz, co napisano. «I poszedł po obozowiskach swoich (wa-jelech le-masaaw וילך למסעיו)» — sprawdzać (lemifkad למפקד) miejsce swoje i poziomy swoje. «Po obozowiskach swoich». «Po obozowisku swoim (w l. poj.)» napisano! Które — «obozowisko jego»? To — poziom pierwszy, gdzie ukazał mu się (Bóg) na początku. Napisano tu: «obozowisko jego» i napisano tam (Melachim-Alef, 6): «Kamieniem całym, przywiezionym ("masa" מסע, pisze się tak samo jak słowo «obozowisko»)* zbudowany». I oto ustalono: «Kamień cały», oczywiście, i «przywieziony», jak powiedziano".
165) „I poszedł po obozowiskach swoich". Wszystkie owe poziomy, poziom za poziomem, jak to, co powiedziano. „Od Negewu do Bejt-El" — naprawić po tym i połączyć je połączeniem pełnym (be-jichuda szlim ביחודא שלים), wszak „od Negewu do Bejt-El" jest tajemnica Mądrości, jak należy.
166) „Do miejsca, w którym był tam namiot jego na początku". „Namiot jej", z [literą] „hej" (to jest z zakończeniem żeńskim). Które — „namiot jej"? To — „Bejt-El" (to jest w tłumaczeniu «Dom Boga»), „kamień pełny (ewen szelema אבן שלמה)", jak powiedzieliśmy. Jeszcze zapisał (raszim רשים) i powiedział: „Do miejsca ołtarza, który uczynił tam po raz pierwszy", jak napisano (Breszit, 12): „Dla Boga, Który Mu Się Ukazał". I wtedy: „I przywołał tam Abram Imię Boga" — gdy przylgnął do wiary pełnej.
167) Idź, patrz. Najpierw wzniósł się z dołu w górę, jak napisano: „I ukazał się Bóg Abramowi", i napisano: „Dla Boga, Który Mu Się Ukazał". I to — on, poziom pierwszy, jak powiedzieliśmy, „kamień pełny". A potem: „Szedł i jechał w Negew" — poziom za poziomem, do tego, że ukoronował się na południu — udziałem swoim i losem swoim (chulkej we-adwej חולקיה ועדביה). Potem — zamknął (satim סתים) rzecz, gdy wzniósł się i powiedział: „Dla Boga" — po prostu, to — świat wyższy. I stamtąd jechał po poziomach i zstąpił z góry w dół i przylgnął cały do miejsca swojego, jak należy.
168) I tu, gdy wpatrzysz się w poziomy, znajdziesz tajemnicę Mądrości wyższej. Co napisano? „I poszedł po obozowiskach swoich od Negewu" — ze strony prawej, początku (sziruta שירותא) świata wyższego, zamkniętego, głębokiego z góry aż do Nieskończoności (ejn sof אין סוף), i zstąpił poziom za poziomem, od Negewu do Bejt-El, z góry w dół.
169) I napisano: „I przywołał tam Abram Imię Boga" — przywiązał Jedność do miejsca jej, jak należy, jak napisano: „Do miejsca ołtarza, który uczynił tam na początku". Co oznacza: „Który uczynił tam"? Że wzniósł się tam z dołu w górę, i teraz zstąpił po poziomach z góry w dół, aby nie odchodził (lo tadej לא תעדי) od owych poziomów wyższych, i one nie odchodziły od niego, i wszystko zjednoczyło się w Jedności jednej, jak należy.
170) Wtedy ukoronował się Abram, i stał się udziałem losu Świętego, błogosławiony On, oczywiście. Zasłużeni są owi prawi, którzy koronują się Nim, Świętym, błogosławiony On. A On — koronuje się nimi. Zasłużeni są oni na tym świecie, i zasłużeni w świecie, który przyjdzie. O nich napisano (Jeszaja, 60): „I lud twój — wszyscy oni prawi, na wieki odziedziczyć będą ziemię (jirszu arec ירשו ארץ)", i napisano (Miszlej, 4): „Droga prawych, jak światło blasku (ke-or noga כאור נוגה) idzie, i światło — aż do pewności dnia (ad nachon ha-jom עד נכון היום)".
171) Poszli. Gdy doszli do jednego pola (bej chakla בי חקלא), usiedli. Otworzył r. Szimon i powiedział (Tehilim, 85): „Obróć się ku mnie i zmiłuj się nade mną (pne elaj wa-chaneni פנה אלי וחנני) i tak dalej". Ten werset — należy wpatrzyć się w niego. I oto, ustalono go w kilku miejscach. Lecz w tym wersecie — są w nim rzeczy zamknięte. „Obróć się ku mnie"? Czy i Dawid powiedział: „Obróć się ku mnie i zmiłuj się nade mną"?
172) Lecz — dla dobra poziomu swego, którym koronował się on, powiedział: „Obdarz siłą Swoją (tna ozcha תנה עזך) sługę Swego". „Obdarz siłą Swoją" — to siła wyższa, jak napisano (Szemuel-Alef, 2): „I da siłę królowi Swemu (le-malko למלכו)". Który — „król Jego"? To — „król" po prostu ("stam" סתם, to jest bez dodatkowych określeń)*, król-Maszijach. Tak tu [słowa] „dla sługi Twego" — to król-Maszijach, jak powiedzieliśmy, „król" po prostu.
173) „I ocal syna służebnicy Twojej (ben amatecha בן אמתיך)" (tamże). Czyż nie był on synem Jiszaja, do tego, że powiedział (nazwał się) imieniem matki, a nie imieniem ojca? Lecz oto, ustaliliśmy, że gdy przychodzi człowiek otrzymać słowo wyższe dla wspomnienia (jego zasług), powinien przyjść z rzeczą niewątpliwą (wadaj ודאי), i dlatego wspomniał matkę swoją, a nie ojca. I jeszcze, wszak uczyli my, że to — Król, jak powiedzieliśmy".
174) Powiedział r. Szimon: „Idź, patrz, co napisano (Breszit, 13): «I był spór (riw רב) między pasterzami bydła Abrama i tak dalej». «Raw» napisano, bez «jud», gdyż potrzebne było Lotowi powrócić do służenia obcemu (pulchana nuchraа פולחנא נוכראה), któremu służyli zamieszkali na ziemi, i koniec wersetu dowiedzie, jak napisano: «A Kananejczycy i Peryzejczycy wtedy siedzą w ziemi»".
175) I skąd (wiadomo), że Lot obrócił się ku zgniliźnie swojej (le-sirchonej לסרחניה), ku służeniu obcemu? Jak napisano (tamże): „I odjechał Lot ze wschodu". Cóż to [znaczy] „ze wschodu (mi-kedem מקדם)"? Od Przedwiecznego (kadmono קדמונו) świata. Napisano tu: „I odjechał Lot ze wschodu", i napisano (o wieży Babel): „I było, gdy jechali oni ze wschodu". Jak tam — odjechali od Przedwiecznego świata, tak i tu — też.
176) Ponieważ poznał Abraham, że Lot — ku takiemu skłoniło się (natej נטי) serce jego, od razu (tamże): „I powiedział Abraham do Lota i tak dalej: odłącz się (hiparec הפרד), proszę, ode mnie" — nie tobie przystoi łączyć się ze mną. Wtedy oddzielił się Abraham od niego, i nie chciał iść i łączyć się z nim, wszak każdy, kto łączy się ze złoczyńcą (le-chajawaja לחיבייא), koniec jego — pójść za nim i być ukaranym z jego powodu.
177) Skąd (uczymy)? Z Jehoszafata, który połączył się z Achabem, i gdyby nie zasługa ojców (zechu de-awhan זכו דאבהן), byłby ukarany tam, jak napisano (Diware ha-Jamim-Bet, 18): „I zawołał (wa-jicak ויצעק) Jehoszafat", i wtedy ocalał, jak napisano (tamże): „I oddalił ich Bóg od niego".
178) I dlatego nie pragnął Abraham pójść razem z Lotem. I mimo tego wszystkiego nie zechciał Lot odwrócić się od zgnilizny swojej, lecz (tamże): „I wybrał (wa-jiwchar ויבחר) sobie Lot całą równinę (et kol kikar את כל ככר) Jordanu, i odjechał Lot ze wschodu", odjechał od Przedwiecznego świata, i nie zechciał przylgnąć do wiary pełnej, jak Abraham.
179) „Abram osiedlił się w ziemi Kanaan" — aby przylgnąć do miejsca wiary i poznać Mądrość, przylgnąć do miejsca swojego. „A Lot osiedlił się w miastach doliny, i rozbił namioty (wa-jeahel ויאהל) aż do Sodomy" — z owymi złoczyńcami świata, którzy odeszli od wiary, jak napisano (tamże): „I ludzie Sodomy złi i grzeszni przed Bogiem bardzo". Każdy oddzielił się ku drodze swojej, jak należy. Z tego powodu zasłużeni są owi przyjaciele, którzy zajmują się Torą dniem i nocą, a partner (chavruta חברותא) ich — Święty, błogosławiony On. I o nich napisano (Dwarim, 4): „A wy, przylgnęliście (ha-dwekim הדבקים) do Boga, Wszechmocnego waszego, żywi wszyscy dziś".
180) „I Bóg powiedział Abramowi po odłączeniu Lota od niego i tak dalej". Rabi Aba otworzył (Jona, 1): „I wstał Jona uciec (liWROach לברוח) do Tarszisz od Oblicza Boga". Ach — temu, kto ukrywa się przed Świętym, błogosławiony On, o Którym napisano (Jirmija, 23): „Czyż nie nieba i ziemię Ja napełniam, słowo Boga". A on postanowił uciec od Niego.
181) Lecz — napisano (Szir ha-Szirim, 2): „Gołębica moja w rozpadlinie skały, na ukrytym stopniu". „Gołębica moja (jonati יונתי)" — to Zgromadzenie Israela. „W rozpadlinie skały (be-chagwej sela בחגוי סלע)" — to Jeruszalajim, który wznosi się ponad całym światem. Czym jest skała? Jest wyżej i silniej wszystkiego, tak i Jeruszalajim — wyżej i silniej wszystkiego. „Na ukrytym stopniu (be-seter ha-madrega בסתר המדרגה)" — to „Dom Świętości Świętości (bejt kodeszha-kodaszim בית קדש הקדשים)", serce całego świata.
182) Dlatego napisano: „Na ukrytym stopniu", ponieważ tam była Obecność ukrywającą się, jak kobieta, która jest skromna u męża (cnua le-baala צנועה לבעלה), i nie wychodzi z domu na zewnątrz (le-war לבר). Jak to, co powiedziano (Tehilim, 128): „Żona twoja, jak winorośl, plenna i tak dalej". Tak Zgromadzenie Israela przebywa na zewnątrz miejsca swojego, które — w skrytości stopnia, tylko w czasie wygnania, gdy ona (Obecność — Szchina po hebr. rodzaju żeńskiego) — wewnątrz wygnania, i ponieważ ona w wygnaniu, u pozostałych narodów są dobra i spokoje (szalwa שלוה) większe.
183) Idź, patrz. W czasie, gdy synowie Israela przebywali na Ziemi Świętej, wszystko było naprawione, jak należy, i Tron — pełny nad nimi, i czynili Służenie (pulchana פולחנא), i rozcinało [warstwy] powietrza (baka awirin בקע אוירין) świata, i wznosiło się owo Służenie w górę do miejsca swojego, ponieważ Ziemia naprawiana była do Służenia tylko dla synów Israela jednych. I dlatego pozostałe narody, służący bożkom, były oddalone (mitraCHAkej מתרחקי), gdyż nie władały nią (Ziemią), jak teraz, ponieważ żywiły się tylko z wycisków (mi-tamcit מתמצית).
184) I jeśli powiesz: wszak widzieliśmy, ilu królów (u narodów) było, władających w czasach, gdy Świątynia była istniejącą w świecie! Idź, patrz. W Świątyni Pierwszej, do tego, jak zanieczyścili (saiwu סאיבו) synowie Israela Ziemię, nie były władające pozostałe narody, służący bożkom, a tylko żywiły się z wycisków, i z ich pomocą były władające, i nie na tyle (to jest w małym stopniu). Gdy zgrzeszyli synowie Israela i zanieczyścili Ziemię, wtedy jakby odepchnęli (dahu דחו) Obecność z miejsca jej, i zbliżyła się do miejsca innego, i wtedy zawładnęły inne narody, i dane im zostało prawo do władzy.
185) Idź, patrz. Ziemia Israela — nie władają nią wyznaczeni (memana ממנא) inni, tylko Święty, błogosławiony On, Jeden. I w chwili, gdy grzeszyli synowie Israela, i byli ofiarujący kadzidło (mekatrin מקטרין) obrzydliwościom innych (narodów), wewnątrz Ziemi, jakby odepchnęła się Obecność z miejsca swojego, i ciągnęli, i ofiarowali kadzidło obrzydliwościom innych, [aby przyłączyły się] do Obecności. I wtedy oddana im została władza. Ponieważ kadzidło (ktoret קטרת) — węzłem (kitra קיטרא) jest, aby wiązać. I wtedy zawładnęły narody, i znikli (batlu בטלו) prorocy, i wszystkie owe poziomy wyższe nie władały na Ziemi.
186) I nie odeszła władza u pozostałych narodów, ponieważ one przyciągnęły Obecność do siebie. I dlatego w Świątyni Drugiej owa władza u pozostałych narodów nie odeszła, i tym bardziej w wygnaniu, gdy Obecność — wśród pozostałych narodów, w miejscu, gdzie pozostali wyznaczeni władają, i dlatego wszyscy oni karmią się (jankej ינקי) od Obecności, która zbliżyła się (itkariVAT אתקריבת) do nich.
187) I dlatego, w czasie, gdy byli synowie Israela przebywającymi na Ziemi, i służyli Służeniem Świętemu, błogosławiony On, Obecność była skromną wśród nich, i nie wychodziła z wnętrza domu na zewnątrz, na otwarte (miejsce). I dlatego wszyscy owi prorocy, którzy byli w owym czasie, przyjmowali (natlu נטלו) proroctwo tylko w miejscu jej (to jest w miejscu Obecności), jak powiedzieliśmy. I dlatego Jona był uciekającym (arак ערק) na zewnątrz z Ziemi Świętej, aby nie otwierało się mu proroctwo, i nie pójdzie (w ten sposób) w posłanie Świętego, błogosławiony On.
188) I jeśli powiesz: wszak widzieliśmy, że otwierała się Obecność w Babilonie, który jest na zewnątrz Ziemi! Oto, ustaliliśmy, że to, co napisano (Jechezkel, 1): „Stało się" — że było to, czego nie bywało przed tym, od dnia, gdy wybudowana została Świątynia, i owo proroctwo — na chwilę było ("le-szaata hawe" לשעתא הוה, to jest dane było na krótki czas)*.
189) I napisano (tamże): „Na rzece Kewar (al nahar Kewar על נהר כבר)", rzece, która już (kewar כבר) była. Od dnia, gdy wybudowana została Świątynia, i Obecność otwierała się stale na niej (rzece), jak napisano (Breszit, 2): „I rzeka wychodzi z Raju poić Ogród, i stamtąd rozdziela się i tak dalej". I to — jedna z nich (rzek).
190) I tam otworzyła się Obecność — na chwilę, gdy potrzebna była ona (Obecność) Israelowi z powodu utrapień ich (carajhu צערייהו), a w innym czasie nie otwierała się. Dlatego Jona, aby nie przebywała na nim Obecność, i nie otwierała się nad nim, wyszedł z Ziemi Świętej, i uciekł, jak to, co napisano (Jona, 1): „Od Oblicza Boga", i napisano (tamże): „Gdyż poznali ludzie, że od Oblicza Boga on ucieka".
191) Idź, patrz. Tak samo, jak Obecność otwiera się tylko w miejscu, które jest odpowiednie (itchazej אתחזי) dla niej, tak samo ukazuje się i widoczna jest tylko dla ludzi, którzy są odpowiedni dla niej. Wszak od dnia, gdy wstąpiło w życzenie (le-rewtej לרעותיה) Lota obrócić się ku zepsuciu swojemu (leithapcha be-sarchanej לאתהפחא בסרחניה), odszedł Duch Świętości od Abrahama. A gdy odszedł Lot od niego, od razu przybył Duch Świętości na miejsce swoje, jak to, co napisano (Breszit, 13): „I Bóg powiedział Abramowi po rozłączeniu Lota z nim i tak dalej".
192) Idź, patrz. Gdy zobaczył Abraham, że Lot był odrywającym się (taw תב) ku zepsuciu swojemu, bał się Abraham. Powiedział: „Może być, nie daj Bóg (chas we-szalom חס ושלום), z powodu przyjaźni (chavruta חברותא) z tym, stracę przez to udział Świętości, którym ukoronował mnie Święty, błogosławiony On?" Gdy oddzielił się od niego, powiedział mu (Bóg): „Podnieś, proszę, oczy swoje i patrz od owego miejsca, w którym jesteś!" (Breszit, 13).
193) Cóż [to znaczy] „Od owego miejsca, w którym jesteś"? [Tego], do którego przylgnąłeś na początku i ukoronowałeś się wiarą pełną. „Na północ, południe, wschód i zachód" (tamże) — to jego obozowiska (masaaw מסעיו), które były na początku, jak napisano (Breszit, 13): „I poszedł po obozowiskach swoich", i napisano (tamże): „Szedł i jechał na południe" — to poziomy wyższe, którymi ukoronował się w wierze pełnej na początku.
194) I wtedy był obwieszczony (itbaszer אתבשר), że nie odejdzie od niego i od synów jego na wieki (Ziemia Święta), jak napisano (tamże): „Gdyż całą Ziemię, którą widzisz i tak dalej". Cóż [to znaczy] „którą widzisz"? To — poziom pierwszy, który objawił mu się, jak napisano (Breszit, 12): „Dla Boga, Który Mu Się Ukazał". Dlatego — „którą widzisz". Ponieważ ów poziom pierwszy obejmuje (itkaliL אתכליל, to jest złożony)* ze wszystkich poziomów, i wszystkie one ukazują się w nim, i dlatego — „całą Ziemię, którą widzisz i tak dalej".
195) Rabi Elazar znalazł się (aara אערע) w domu zajezdnym (be-wej uszpiza בבי אושפיזה) w Lodzie, i był z nim r. Chizikja. Wstał w nocy zajmować się Torą. Wstał r. Chizikja ku niemu. Powiedział mu r. Elazar: „W namiotach ciasnych (be-kistera de-kusta בקיסטרא דקוסטא) przyjaciele (to jest mędrcy) [często] się spotykają!" (dużo uczą Tory i mało zarabiają, dlatego nie wynajmują szerokich pomieszczeń — Sulam).
196) Otworzył r. Elazar i powiedział (Szir ha-Szirim, 2): „Jak jabłoń wśród drzew lasu (ke-tapuach ba-acej ha-jaar כתפוח בעצי היער) i tak dalej" — to Święty, błogosławiony On, który jest piękny (chamid חמיד) i koronuje się odcieniami (be-gawnej בגווני) [bardziej] niż wszystkie pozostałe drzewa, gdyż nie ma podobnego Mu. Odznaczony (raszim רשים) On [bardziej] niż wszyscy, odznaczony On, gdyż nie ma innego, jak On.
197) I dlatego (tamże): „W cieniu jego pragnęłam (be-cilo chamadti בצלו חמדתי)". W cieniu Jego, a nie w cieniu innego, w cieniu Jego, a nie w cieniu pozostałych wyznaczonych. „Pragnęłam" — kiedy? Od dnia, gdy był Abraham na świecie, który jest piękny i pożądany dla Świętego, błogosławiony On, w miłości (be-ahawa באהבא), jak powiedziano (Jeszaja, 41): „Abraham, umiłowany Mój". „I owoc jego słodki dla podniebienia mojego (u-firjo matok le-chiki ופריו מתוק לחכי)" — to Icchak, który — kiełek (iwa איבא) święty.
198) Wyjaśnienie inne. „W cieniu jego pragnęłam i siedziałam" — to Jakow. „I owoc jego słodki dla podniebienia mojego" — to Josef-prawy, który uczynił owoce święte w świecie, i dlatego napisano (Breszit, 37): „Oto porodzenia Jakowa: Josef i tak dalej" — gdyż wszystkie porodzenia Jakowa — w Josefie-prawym istnieją, który uczynił porodzenia, i dlatego nazywani są synowie Israela imieniem Efraima, jak napisano: „Czyż nie synem drogim (jakir יקיר) Mi Efraim i tak dalej".
199) Wyjaśnienie inne. „Jak jabłoń wśród drzew lasu" — to Abraham, który porównywany jest z jabłonią, która roztacza (salik סליק) zapachy (rejchin ריחין) i odznaczył się wiarą pełną ponad wszystkimi synami pokolenia swojego, i odznaczył jedno z góry, i odznaczył jedno z dołu, jak napisano (Jechezkel, 33): „Jeden był Abraham".
200) Jaki sens, że był jeden? Ponieważ nie było innego na świecie (de-lo hawe achra be-alma דלא הוה אחרא בעלמא), który wzniósłby się w wierze Świętego, błogosławiony On, oprócz niego". Powiedział mu r. Chizikja: „Wszak napisano: «I dusze, które uczynili w Charanie»". Powiedział mu: „I jednak oni nie byli na poziomach wyższych, którymi ukoronował się Abraham".
201) Potem powiedział mu: „Jeszcze słyszałem, że nie nazywał się Abraham «jeden» (echad אחד), dopóki nie objął się z Icchаkiem i Jakowem. Gdy objął się z Ицхаkiem i Jakowem, i stali się wszyscy oni trzej praojcami w świecie, wtedy nazwał się Abraham «jeden», i wtedy on [stał się] «jabłkiem» (tapuach תפוח) w świecie, zapisującym (to jest przechowującym zapisy) od wszystkich synów świata". Powiedział mu: „Dobrze powiedziałeś".
202) Wyjaśnienie inne. „Jak jabłoń wśród drzew lasu" — to Święty, błogosławiony On. „Takim jest umiłowany mój (ken dodi כן דודי)" — to Święty, błogosławiony On. „W cieniu jego (be-cilo בצלו)" (tamże) — to Święty, błogosławiony On. „Pragnęłam i siedziałam" — w dzień gdy objawił się Święty, błogosławiony On, na górze Synaj, i przyjęli synowie Israela Torę, i powiedzieli: „Uczynimy i słuchać będziemy (naase we-niszma נעשה ונשמע)".
203) „I owoc jego słodki dla podniebienia mojego (u-firjo matok le-chiki ופריו מתוק לחכי)" (tamże) — to słowa Tory, o których napisano (Tehilim, 19): „I słodsze od miodu i tak dalej". Wyjaśnienie inne. „I owoc jego słodki dla podniebienia mojego" — to dusze prawych, które wszystkie — kiełek Dzieła Świętego, błogosławiony On, i stoją z Nim powyżej.
204) Idź, patrz. Wszystkie dusze świata, które — kiełek Dzieła Świętego, błogosławiony On, wszystkie one — „jeden", i w tajemnicy jednej (be-raza chad ברזא חד), i gdy zstępują w świat, wszystkie one rozdzielają się (mitparsзin מתפרשין) według odcieni — męskich i żeńskich, i owe [odcienie] — męski i żeński — złączone są w jedno.
205) Idź, patrz. Pożądanie kobiety ku mężczyźnie czyni duszę (nefesz נפש), a życzenie pożądania mężczyzny ku kobiecie i przylgnięcie jego do niej wyprowadza (apik אפיק) duszę, i obejmuje (w sobie) pożądanie kobiety i bierze je. I obejmuje się pożądanie niższe z pożądaniem wyższym, i stają się życzeniem jednym, bez rozłączenia (bli piruda בלי פרודא).
206) I wtedy obejmuje wszystko kobieta, i zachodzi w ciążę (itabarat אתעברת) od mężczyzny, i pożądania obojga skrzepniają w jedno, i dlatego — wszystko się obejmuje, to w tym, i wszystkie dusze wychodzą, męskie i żeńskie, i jako jedno, wychodzą.
207) Potem, gdy zstępują, rozdzielają się: to — w stronę tę, to — w stronę tę, a Święty, błogosławiony On, łączy je potem. I nie oddano sparzenia (ziwuga זווגא) innemu, a tylko Świętemu, błogosławiony On, Jednemu, gdyż On zna sparzenie ich, [aby] połączyć (lechabra לחברא) je, jak należy.
208) Zasłużony jest ów człowiek, który zasłużony jest w czynach swoich (zachи be-uwdoj זכי בעובדוי) i idzie drogą prawdy (orach kszot אורח קשוט), aby połączyły się — dusza z duszą, jak było od początku. Wszak jeśli zasłużony jest w czynach, wtedy to człowiek pełny, jak należy, i dlatego napisano: „I owoc jego słodki dla podniebienia mojego" — że on w naprawieniu jest błogosławiony, aby błogosławiony był od niego świat, ponieważ wszystko od czynów człowieka zależy (talja תליא), czy zasługuje, czy nie zasługuje".
209) Powiedział r. Chizikja: „Tak słyszałem o tym, co napisano (Oszea, 10): «Ode Mnie owoc twój znaleziony (nimca נמצא)». Święty, błogosławiony On, powiedział Zgromadzeniu Israela: «Ode Mnie, oczywiście, owoc twój znaleziony». «Owoc Mój (priji פריי)» — nie napisano, a właśnie — «Owoc twój (perjecha פריך)». Owo pożądanie kobiety, które czyni duszę i obejmuje się z siłą mężczyzny, i obejmuje się dusza z duszą, i stają się jednym — objętymi, ta — w tej, jak to, co powiedziano. Potem znajdują się oboje w świecie, i to — w sile pierwiastka męskiego będący kiełek (iwa איבא) pierwiastka żeńskiego.
210) Wyjaśnienie inne. W pożądaniu żeńskim znajduje się kiełek pierwiastka męskiego, gdyby bowiem nie pożądanie kobiety ku mężczyźnie, nie stałyby się owoce dla światów (perin le-almin פירין לעלמין), jak to, co napisano: „Ode Mnie owoc twój znaleziony".
211) „I było, w dniach Amrafela, króla Szinary i tak dalej" (Breszit, 14). Rabi Josi otworzył (Jeszaja, 41): „Kto przebudził ze wschodu (heir mi-mizrach העיר ממזרח), Sprawiedliwością nazowią go przy przyjściu jego i tak dalej". Ten werset ustalili przyjaciele. Lecz — ten werset, w tajemnicy Mądrości jest. Wszak uczyli: siedem sklepień uczynił Święty, błogosławiony On, z góry, i wszystkie one — [aby] oznajmić (leisztemoda לאשתמודע) Chwałę Świętego, błogosławiony On, i wszystkie one istnieją, aby ogłosić tajemnicę wiary wyższej.
212) Idź, patrz: jest sklepienie (rekia רקיעא) wyższe, zamknięte powyżej owych, których siedem, i to owo sklepienie, które kieruje (dawar דבר) nimi i świeci im wszystkim, i to nie jest poznawane (lo itjada לא אתיידע), i istnieje w pytaniu (be-szeilta בשאלתא), które nie jest poznawane, ponieważ jest zamknięte i głębokie (amik עמיק), i wszyscy zdumiewają się (twahin תווהין) mu, i dlatego nazywa się „Kto (mi מי)", jak to, co ustaliliśmy, jak napisano (Ijow, 38): „Z łona kogo (mi-beten mi מבטן מי) wyszedł lód (ha-korach הקרח)"? I powiedziano: to — ono, sklepienie wyższe, które stoi ponad wszystkimi owymi siedmioma.
213) I jest na dole sklepienie, które jest niższe nad wszystkimi, i nie świeci. I ponieważ jest niższe, i nie świeci, owo sklepienie, które nad nimi, łączy się (itchabar אתחבר) z nim, i owe dwie litery — łączy je wewnątrz niego, i nazywa się „Morzem (jam ים)", wszak owo sklepienie wyższe nazywa się „Kto".
214) Gdy wszystkie owe sklepienia inne stają się strumieniami (nachalin נחלין), i wchodzą wewnątrz niego, i wtedy ono (sklepienie niższe) — „Morze wyższe", i czyni kiełki i ryby (iwin we-nunin איבין ונונין) według rodzajów ich, i o tym powiedział Dawid (Tehilim, 104): „To — morze wielkie i szerokie (rechaw jadajim רחב ידים), tam — płazy, i nie ma liczby zwierzętom małym z wielkimi".
215) I o tym napisano (Jeszaja, 41): „Kto przebudził ze wschodu, Sprawiedliwością nazowią go przy przyjściu jego i tak dalej". „Kto przebudził ze wschodu" — to Abraham. „Sprawiedliwością nazowią go przy przyjściu" — to sklepienie niższe pod wszystkimi sklepieniami, które staje się morzem. „Da przed nim narody (gojim גוים)" (tamże). Kto to? To — sklepienie niższe, o którym powiedzieliśmy, które czyni pomsty (nukmin נוקמין) i kruszy wrogów (apil sanain אפיל שנאין). I tak wysławiał Dawid i powiedział (Tehilim, 18): „I wroga mojego (ojwi אויבי) podałeś mi tył (oref עורף), i nienawidzących mnie porazę".
216) „Da przed nim narody" — to owe narody, które ścigał Abraham, a Święty, błogosławiony On, zabijał (katil קטיל) je. „I królów upokorzy (jard ירד)" (Jeszaja, 41) — to wyznaczeni wielcy, wyżsi. Wszak gdy czyni Święty, błogosławiony On, sąd na świecie, we wszystkim czyni sąd, z góry i z dołu.
217) „Ściga za nimi (jirdeFem ירדפם), przejdzie świat (jaawor szalom יעבור שלום), drogi nogami swoimi nie przejdzie". „Ściga za nimi" — to Abraham, ponieważ Abraham ścigał ich, a Święty, błogosławiony On, przechodził przed nim i zabijał ich, jak napisano: „Przejdzie świat" — to Święty, błogosławiony On, który nazywa się świat.
218) „Drogi nogami swoimi nie przejdzie". Czy i przyjdzie ci na myśl, że Abraham szedł w chmurach (anannej ענני) albo na koniach i rydwanach (suswan we-ritchin סוסוון ורתיכין)? Lecz — „drogi nogami swoimi nie przejdzie" — że nie był idący przed Abrahamem — ani anioł, ani posłaniec, a Święty, błogosławiony On, Jeden, jak napisano: „Drogi nogami swoimi". Cóż [to znaczy] „nogami swoimi"? To — aniołowie, którzy pod Świętym, błogosławiony On, jak to, co napisano (Zacharia, 14): „I staną nogi jego w ów dzień i tak dalej".
219) Wyjaśnienie inne. „Kto przebudził ze wschodu". Idź, patrz. W chwili, gdy przebudził (itear אתער) Święty, błogosławiony On, świat, aby przyprowadzić go do Abrahama, i przybliżyć go do niego, owo przebudzenie — ponieważ przygotował Jakowa wyjść z niego i ustanowić dwanaście pokoleń (szwatin שבטין), wszystkich ich, prawych, przed Świętym, błogosławiony On.
220) „Sprawiedliwością nazowią go przy przyjściu jego" — że Święty, błogosławiony On, wzywał go stale (tadir תדיר), od dnia, gdy stworzył świat, jak to, co napisano (Jeszaja, 41): „Wzywał pokolenia od początku (ha-dorot me-rosz הדורות מראש)", i dlatego: „Sprawiedliwością nazowią go", oczywiście, „przy przyjściu jego" — aby połączyć się z nim w służeniu jego i zbliżyć się do niego, jak to, co napisano (Szemot, 11): „Lud, który u nóg twoich".
221) Wyjaśnienie inne. „Kto przebudził ze wschodu". Idź, patrz — gdyż tam początek dla światła, [aby] świecić. Ponieważ południe (darom דרום), cała siła światła jego — ze wschodu ona. I dlatego: „kto przebudził" owo światło południa? „Ze wschodu". Ponieważ bierze i żywi się (natil we-itzan נטיל ואתזן) najpierw, i życzenie owego sklepienia wyższego — dać wschodowi.
222) „Sprawiedliwością nazowią go przy przyjściu jego" — to zachód (maaraw מערב), który woła go (wzywа wschód — Sulam) stale (tadir תדיר), i nie uspokaja się (lo szakich לא שכיך). Jak to, co napisano (Tehilim, 83): „Boże (użyte Imię Elokim), nie każ milczeć (al dami אל דמי) Sobie, nie bądź głuchy (al techerasz אל תחרש) i nie uspokajaj się, Panie (użyte Imię El)". Ponieważ zachód przebudza się ku niemu stale, „Da przed nim narody i tak dalej". Wszak od niego otrzymuje siłę ukorzyć (leachNA לאכנעא) owe narody świata.
223) Rabi Jehuda powiedział: „Kto przebudził ze wschodu" — to Abraham, który brał przebudzenie ku Świętemu, błogosławiony On, tylko ze wschodu, gdy widział słońce (szimsza שמשא), które wychodzi rano ze strony wschodu, brał przebudzenie sobie, że to — Święty, błogosławiony On. Mówił: «To on, król, który stworzył mnie (bara jati ברא יתי)». Służył (palach פלח) mu przez cały ów dzień. Wieczorem zobaczył słońce, które schowało się (itkaniSZ אתכניש), i księżyc zajaśniał. Powiedział: «To on, oczywiście, ten, który włada nad ową służbą, której służyłem przez cały dzień, wszak pociemniało przed nim (słońce), i nie świeci!» Służył mu przez całą ową noc.
224) Rano zobaczył, że odchodzi ciemność, i jaśnieje strona wschodu. Powiedział: «Oczywiście wszystkie te — Król jest nad nimi, i Władca, który prowadzi (anhig אנהיג) je!» Ponieważ zobaczył Święty, błogosławiony On, życzenie Abrahama ku Niemu, wtedy objawił mu się i mówił z nim, jak napisano: «Sprawiedliwością nazowią go przy przyjściu jego» — że mówił z nim i objawił mu się".
225) Rabi Icchak otworzył (Jeszaja, 45): „Mówiący sprawiedliwe, oznajmiający proste (magid mejszarim מגיד מישרים)". Święty, błogosławiony On, wszystkie słowa Jego — w prawdzie (be-kuszta בקושטא), i czyni proste. Czym czyni proste? Ponieważ gdy stworzył Święty, błogosławiony On, świat, nie był (świat) stojącym, a był chwiający się (mitmotet מתמוטט) tu i tu. Powiedział mu Święty, błogosławiony On, światu: „Co z tobą, że się chwiasz?" Powiedział mu: „Panie Świata! Nie mogę stać! Gdyż nie mam podstawy (jisoda יסודא), na której stać!"
226) Powiedział mu: „Oto, przygotowuję (zamin זמין) istnieć w tobie jednego prawego, którym — Abraham, który umiłuje (jarchim ירחים) Mnie". Od razu ustał świat w istnieniu swoim, jak to, co napisano (Breszit, 2): „Oto porodzenia nieba i ziemi w stworzeniu ich". Nie czytaj «w stworzeniu ich (be-hibaram בהבראם)», lecz [czytaj] «przez Abrahama (be-awraham באברהם)». Przez Abrahama istnieje świat".
227) Powiedział r. Chija: „«Oznajmiający proste»" — ponieważ odpowiedział świat Świętemu, błogosławiony On: «Ów Abraham, gotowy do tego, że wyjdą z niego synowie, którzy zniszczą Świątynię (Rzymianie przez Ezawa — potomkowie Abrahama) i spalą (jokidu יקידו) Torę?!» Powiedział mu: «Gotowy wyjść jeden człowiek z niego, który — Jakow, i wyjdą z niego dwanaście pokoleń, wszyscy prawi». Od razu urzeczywistnił się świat dla niego, jak powiedziano: «Oznajmiający proste»".
228) Rabi Elazar powiedział: „Oto, przebudziliśmy: «i mówił (wa-jedaber וידבר)», «i oznajmił (wa-jagied ויגד)», «i powiedział (wa-jomer ויאמר)» — wszystkie one według sensu swojego się wyjaśniają. «I mówił» — to w objawieniu, poziom zewnętrzny, który nie jest jak ów poziom wewnętrzny, [nie] jak owe poziomy wyższe, i to — «mówiący sprawiedliwe»".
229) „«I oznajmił» — to napomknienie na poziom wewnętrzny wyższy, który włada nad «mówieniem» (dibur דבור), i to — on, «oznajmiający proste». Którzy [są] «prości»? To poziom wyższy, i Jakow znajduje się na nim, jak to, co napisano (Tehilim, 99): «Ty ustanowiłeś prostych». I dlatego — «oznajmiający» napisano, a nie «mówiący»".
230) Powiedział r. Icchak: „Lecz wszak napisano (Dwarim, 4): «I oznajmił im o Przymierzu Swoim»!" Powiedział mu: „Tak jest, oczywiście! To — poziom, który włada nad niższym", który — «mówiący sprawiedliwe». I wszystko to — aby wpatrywać się (leistakla לאסתכלא) tutaj. Idź, patrz. Mimo że «mówienie» — to niższe, nie mów, że nie jest wysokie ono, lecz, oczywiście, «mówienie» — pełne (malja מלייא) jest ono ze wszystkiego, i poziomem wysokim jest ono. I znak twój (Dwarim, 32): «Gdyż nie jest rzeczą («dawar» jednordzenny z «dibur») pustą ono u was»".
231) Rabi Elazar był idący do domu teścia (le-bej chamoj לבי חמוי), i byli z nim r. Chija, r. Josi i r. Chizikja. Powiedział r. Elazar: „Oto widzę, że przebudzenie wyższe nie [zdarza się] w żaden sposób, tylko gdy przebudza się na dole, gdyż przebudzenie wyższe od przebudzenia niższego zależy".
232) Otworzył i powiedział: „«Boże (użyte Imię Elokim), nie każ milczeć Sobie, nie bądź głuchy i nie uspokajaj się, Panie (użyte Imię El)». To — przebudzenie niższe, aby władać. Powiedział Dawid: «Boże, nie każ milczeć Sobie», aby przebudzić się ku wyższemu i połączyć się (leitchabra לאתחברא) z prawym".
233) Jaki sens? Ponieważ (Tehilim, 83): „Gdyż oto, wrogowie Twoi zbierają się (ojwecha jehemajun אויביך יהמיון) i tak dalej, gdyż złączyli serca swoje razem, przeciw Tobie przymierze zawierają", i dlatego: „Boże, nie każ milczeć Sobie", aby przebudzić się ku wyższemu, gdyż wtedy przebudza się prawe, i łączy ją (to jest łączy poziom niższy) z sobą, a gdy łączy się z prawym, wtedy łamią się wrogowie, jak napisano (Szemot, 15): „Prawica Twoja, Boże, wspaniała w sile, Prawica Twoja, Boże, skruszy (tirec תרעץ) wroga".
234) I idź, patrz. W chwili, gdy połączyli się wszyscy owi królowie (malkin מלכין), aby prowadzić wojnę (leagacha krawа לאגחא קרבא) z Abrahamem, poradzili się, aby wygnać go ze świata, i gdy zawładnęli Lotem, synem brata Abrahama, od razu odeszli, jak napisano (Breszit, 14): „I wzięli Lota i mienie jego (rchuszo רכושו), syna brata Abrahama, i poszli". Ponieważ oblicze Lota było podobne do Abrahama, i dlatego też odeszli, gdyż cała owa wojna z jego powodu była.
235) Jaki sens? Ponieważ był Abraham odwodzącym synów świata od służenia obcemu (nuchraа נוכראה) i wprowadzającym ich w służenie Świętemu, błogosławiony On. I jeszcze Święty, błogosławiony On, przebudził ich w świecie, aby wywyższyć imię Abrahama w świecie i przybliżyć go do służenia Sobie.
236) I tajemnica rzeczy, ponieważ Abraham przebudził się ścigać (lemirdaf למרדף) ich, wtedy — „Boże, nie każ milczeć Sobie", do tego, że połączyło się wszystko z Abrahamem, a gdy połączyło się wszystko z Abrahamem, wtedy złamali się wszyscy królowie przed nim, jak to, co powiedzieliśmy, jak napisano: „Prawica Twoja, Boże, skruszy wroga".
237) „I Malkicedek, król Szalemu, wyniósł chleb i wino (lechem wa-jajin לחם ויין)" (Breszit, 14). Rabi Szimon otworzył i powiedział (Tehilim, 76): „I było, w Szalemie widziano i tak dalej". Idź, patrz. Gdy wstąpiło w Życzenie Świętego, błogosławiony On, stworzyć świat, wywiódł jeden płomień świecy ciężkiej (szalhuwwa de-bucina de-kardinuta שלהובא דבוצינא דקרדינותא), i dmuchnął (naszaf נשף) wiatrem na wiatr, i pociemniał, i zaczął palić (okidat אוקידת). I wywiódł z wnętrza stron bezmiaru (sitre tohoma סטרי תהומא) jedną kroplę (chad tif חד טיף), i połączył je w jedno (kroplę z płomieniem — Sulam), i stworzył nimi świat.
238) Ów płomień wzniósł się i ukoronował się lewym, owa kropla wzniosła się i ukoronowała się prawym, wzniosły się — jedno w jedno, zamieniły się miejscami (ichlafу duchTEJ אחלפו דוכתי), to — ku stronie tego, a to — ku stronie tego, to, co opadało, wzniosło się, a to, co wznosiło się, opadło.
239) Związały się — ta z tą, wyszedł pomiędzy nimi duch pełny (szlim שלים), wtedy owe dwie strony stały się jedną, i umieścił się między nimi (duch), i ukoronowały się — jedna w drugiej. Wtedy [była] znaleziona pełność z góry i pełność z dołu, i poziom urzeczywistnił się.
240) Ukoronował się „hej" za pomocą „waw", a „waw" za pomocą „hej". Wtedy wzniósł się „hej" i związał się wiązką pełną. Wtedy [napisano]: „I Malkicedek, król Szalemu", król Szalemu (to jest «pełny»), oczywiście, królem jest on, który króluje w pełności. Kiedy on jest królem Szalemu? W Dniu Odpuszczenia (joma de-kipurej יומא דכיפורי), gdy wszystkie oblicza świecą.
241) „I Malkicedek" — to świat ostatni. „Król Szalemu" — to świat wyższy, który koronuje się — jeden w jednym (to jest jeden drugim), bez rozłączenia (piruda פרודא), dwa światy, jako jeden, i nawet świat niższy, wszystko — jedną rzeczą jest. „Wyniósł chleb i wino" — gdyż te dwa są w nim. „I on — kapłanem dla Boga Najwyższego" — służy świat (niższy — Sulam) naprzeciw świata. „I on kapłanem" — to prawe. „Dla Boga Najwyższego" — świat wyższy. I dlatego potrzebny jest kapłan (kohen), aby błogosławić świat.
242) Idź, patrz. Błogosławieństwa bierze ten świat niższy, gdy łączy się z Arcykapłanem (kehana raba כהנא רבא), wtedy — „i pobłogosławił go, i powiedział: «Błogosławiony Abram dla Boga Najwyższego»", tak jest, oczywiście. Na obraz tego potrzebny jest kapłan z dołu, aby zawiązać węzły (kszarin קשרין) i pobłogosławić to miejsce, ponieważ przywiązuje się do prawego, aby związać dwa światy, jako jeden.
243) „Błogosławiony Abram". Tajemnica rzeczy — naprawienie (tikuna תקונא) błogosławieństw to jest. „Błogosławiony Abram" — jak to, co mówimy: «Błogosławiony Tyś» (w zwykłym błogosławieństwie). „Dla Boga Najwyższego" — [jak] «Bóg Wszechmocny». „Władca (kone קונה) niebios i ziemi" — [jak] «Król Świata (melech ha-olam מלך העולם)», i ten werset — tajemnicą błogosławieństw jest. „I pobłogosławił go" — z dołu w górę. „I błogosławiony Bóg Najwyższy" — z góry w dół. „I dał mu dziesięcinę (maaser מעשר) z wszystkiego" — aby przylgnąć do miejsca węzła, przywiązanego na dole".
244) Gdy szli, spotkał ich r. Jisa i jeden Żyd z nim. I powiedział im ów Żyd (Tehilim, 25): „Dla Dawida (le-dawid לדוד). Do Ciebie, Boże, duszę moją wzniosę (esa אשא)". „Dla Dawida"? I dlaczego nie napisano „pieśń (mizmor מזמר) dla Dawida" lub „dla Dawida pieśń" (jak w innych Psalmach)?
245) Lecz — dla dobra poziomu swojego powiedział to Dawid, wysławianie (tuszBackhTa תושבחתא), które powiedział — dla siebie. „Do Ciebie, Boże, duszę moją wzniosę". „Do Ciebie, Boże" — z góry. „Duszę moją". Kto — „dusza moja"? To — Dawid, poziom pierwszy, jak powiedzieliśmy. „Wzniosę" — to jest podniosę (aslak אסלק), jak to, co napisano (Tehilim, 121): „Wzniosę oczy moje ku górom (el he-harim אל ההרים)". Ponieważ każdego dnia Dawid starał się wznieść poziom swój i ukoronować się z góry, i związać się tam wiązką pełną, jak należy.
246) Na obraz tego (Tehilim, 103): „Dla Dawida. Błogosław, duszo moja, Boga!" Dla dobra poziomu swojego powiedział. I co powiedział? „Błogosław, duszo moja, Boga! (przed Imieniem Boga użyto przedrostka biernika «et»)". [Powiedziano] „et" (את) — związać się wiązką wyższą. „I wszystkie wnętrzności moje" (tamże). Kto — „wnętrzności moje"? To — pozostałe zwierzęta dzikie (chevan bra חיון ברא), które nazywają się «wnętrznościami (kirbajim קרבים)», jak to, co napisano (Szir ha-Szirim, 5): „Kiszki moje (meaj מעי) zadrżały (hamu המו) z jego powodu". Wyjaśnienie inne. „Błogosław, duszo moja" — dla siebie powiedział. „Boga" — to Pełność Wszystkiego. „Boga" — to Ogólność (klala קללא) Wszystkiego".
247) Powiedział r. Elazar r. Jisie: „Widzę cię, że z Obecnością przyszedłeś i związałeś się ty!" Powiedział mu: „Tak jest, oczywiście. I przez trzy parsa (miara odległości), które szedłem z nim, powiedział mi tyle słów wyższych, a ja wynająłem go (agirna אגירנא) na ten dzień, i nie wiedziałem, że on — świecą światła (bucina de-nahir בוצינא דנהיר), jak widzę teraz".
248) Powiedział r. Elazar owemu Żydowi: „Jakie imię twoje?" Powiedział mu: „Joézer". Powiedział mu: „Joézer i Elazar (יועזר ואלעזר) — siedzą razem!" Usiedli przy jednym kamieniu (tinara טנרא) w owym polu (chakal חקל). Otworzył ów Żyd i powiedział (Jeszaja, 43): „Ja, Ja — Ten, Który Odwołuje ("moche" מוחה, wariant tłumaczenia — «wymazujący»)* przestępstwa twoje dla Siebie, i grzechów twoich nie wspomnę". Jaki sens — dwa razy «Ja (anochi אנכי)»?
249) Lecz — jeden na Synaju, jeden — w chwili, gdy stworzył świat, jak napisano (Szemot): „Ja — Bóg Wszechmocny twój". To — na Synaju. I jedno — gdy stworzył świat, jak napisano (Jeszaja, 45): „Ja uczyniłem ziemię i człowieka na niej stworzyłem". To — aby trzymało się (leachzaa לאחזאה), aby nie było rozłączenia między wyższym a niższym.
250) „Odwołujący przestępstwa twoje". „Przenosząc (maawir מעביר) przestępstwa twoje» nie napisano, lecz — «odwołujący» — aby nie ukazały się na wieki. «Dla Siebie (lemaani למעני)». Cóż [to znaczy] «dla Siebie»? Z powodu owego Miłosierdzia, które zależy od Mnie, jak napisano (Dwarim, 4): «Gdyż Bóg (El אל) Miłosierny, Bóg (użyte Czteroliterowe Imię) Wszechmocny twój i tak dalej»".
251) Wyjaśnienie inne. „Odwołujący przestępstwa twoje dla Siebie". Idź, patrz. Grzesznicy świata czynią skażenie (pgimuta פגימותא) z góry, wszak gdy owe grzechy wznoszą się, miłosierdzie, i światło świata, i karmienie (jenika יניקו) błogosławieństwami nie zstępuje w świat, i ów poziom nie bierze błogosławieństw z góry, aby karmić na dole. I dlatego — „dla Siebie", aby nie zatrzymały się błogosławieństwa dla karmienia wszystkiego.
252) Na obraz tego (Dwarim, 32): „Patrzcie teraz, że Ja (ani אני), Ja — Ten i tak dalej" — aby trzymało się, aby nie było rozłączenia między wyższym a niższym, jak powiedziano.
253) Idź, patrz. Na obraz tego, gdy znajdują się prawi w świecie, przebudzają się błogosławieństwa dla wszystkich światów. Gdy przyszedł Abraham, przebudziło się błogosławieństwo dla świata, jak napisano (Breszit, 12): „I pobłogosławię cię... i będzie błogosławieństwo". Cóż [to znaczy] „i będzie błogosławieństwo (we-heje bracha והיה ברכה)"? Napomknienie, że znajdą się dla niego błogosławieństwa — z góry i z dołu, jak napisano (tamże): „I błogosławione będą dzięki tobie i tak dalej", i napisano (tamże): „I pobłogosławię błogosławiących cię".
254) Przyszedł Icchak, było poznane (oda אודע) przez wszystkich, że jest sąd i jest Sędzia (it din we-it dajan אית דין ואית דיין) z góry — ściągać ze złoczyńców, i on przebudził sąd w świecie, aby lękały się (jidchalun ידחלון) Świętego, błogosławiony On, wszystkie dzieci świata. Przyszedł Jakow i przebudziło się Miłosierdzie w świecie, i wypełniła się wiara w świecie, jak należy.
255) W dniach Abrahama — co napisano? „I Malkicedek, król Szalemu" (Breszit, 14) — że ukoronował się Tron w miejscu jego, i wtedy jest Król Pełny (szalem שלם), bez skażenia w ogóle. „Wyniósł chleb i wino" — że wyniósł wyżywienie (mezonin מזונין) dla światów, wszystko — jak należy. „Wyniósł chleb i wino" — aby nie zatrzymały się błogosławieństwa od wszystkich światów. „Wyniósł" — jak to, co napisano (Breszit, 1): „Wywiedzie (toce תוצה) ziemia" — poziomy wyższe wywiodły wyżywienie i błogosławieństwo dla wszystkich światów.
256) „I on — kapłanem Boga Najwyższego" (tamże). Gdyż wszystko znajduje się w pełności wyższej, jak należy, aby widzieć, że tak samo, jak złoczyńcy (chajawaja חייביא) czynią skażenia w świecie i zatrzymują błogosławieństwa, tak też — dzięki prawym przychodzą błogosławieństwa w świat, i dzięki nim błogosławione są wszystkie dzieci świata.
257) „I dał mu dziesięcinę z wszystkiego (maaser mi-kol מעשר מכל)". Cóż [to znaczy] „dziesięcina z wszystkiego"? Z owych błogosławieństw, które wychodzą ze wszystkiego. Ponieważ to takie miejsce, że wszystkie błogosławieństwa, które zstępują w świat, stamtąd wychodzą. Wyjaśnienie inne. „I dał mu dziesięcinę z wszystkiego" — Święty, błogosławiony On, dał mu dziesięcinę. I co to jest? To taki poziom, że wszystkie wejścia wiary (ptachin de-mehemnuta פתחין דמהימנותא) i błogosławieństwa świata na nim się znajdują. I to — dziesięcina, i to — jeden z dziesięciu, i to — dziesięć ze stu. Stąd i dalej wszedł Abraham w Przymierze Wyższe, jak należy". Powiedział mu r. Elazar: „Pięknie (szapir שפיר) powiedziałeś".
258) Powiedział mu r. Elazar: „Jaka praca twoja?" Powiedział mu: „Nauczyciel uczniów (karina dardakej קרינא דרדקי) w swoim miejscu. Teraz przyszedł r. Josi z wioski Chanin do miasta, i zabrali ich ode mnie, i dali im jemu. I dawali mi wszyscy ludzie miasta wynagrodzenie, jak w owym czasie, gdy uczniowie byli u mnie. I patrzyłem na siebie, że nie przystoi mi korzystać od nich darmo (le-magana למגנא), i wynająłem się temu mędrcowi". Powiedział r. Elazar: „Błogosławieństwa ojca potrzebne tu są!"
259) Wstali. Przyszli do r. Szimona i siedział (ów człowiek) i zajmował się przez całe dni przed r. Szimonem. Pewnego dnia zajmował się obmyciem rąk (netilat jadajim נטילת ידים) przed nim. Powiedział (r. Szimon): „Ten, kto nie obmył rąk, jak należy, mimo że jest karany (itanisz אתעניש) z góry, karany jest i na dole. I jakaż kara jego na dole? To, że powoduje sobie biedę (miskénuta מסכנותא). Tak samo, jak kara, tak też i nagradzany jest ten, kto obmywa ręce, jak należy — że powoduje sobie błogosławieństwa z góry, gdyż zstępują błogosławieństwa na ręce jego, jak należy, i błogosławiony jest bogactwem (utra עותרא)".
260) Potem pospieszył się r. Szimon, popatrzył na niego, jak obmywa ręce wodą, i obmywał je ilością (sziura שעורא) wielkią wody. Powiedział r. Szimon: „Napełnij ręce jego od błogosławieństw Twoich!" I tak było. Od owego dnia i dalej — wzbogacił się, i znalazł skarb (sima סימא), i był zajmujący się Torą i dawał wyżywienie biednym każdego dnia, i radował się z nimi, i pokazywał im oblicza jasne. Przeczytał o nim r. Szimon: „A ty rozradujesz się w Bogu, w Świętym i tak dalej".
261) „Po wydarzeniach tych było Słowo Boga do Abrama i tak dalej" (Breszit, 15). Rabi Jehuda otworzył (Szir ha-Szirim, 7): „Ja — dla umiłowanego mojego, i ku mnie — tęsknota jego (tszukato תשוקתו)". Oto, ustaliliśmy (wyjaśniliśmy). Lecz — za pomocą przebudzenia niższego znajduje się przebudzenie wyższe, ponieważ nie przebudza się z góry do tego, jak przebudzi się z dołu, i błogosławieństwa z góry znajdują się tylko na tym, w czym jest coś (mamasa ממשא), i nie jest pusty (rekaния רקניא).
262) Skąd (wiemy to)? Z żony Owadii, wszak powiedział jej Elisza (Melachim-Bet, 4): „Powiedz mi, co masz u siebie w domu" — wszak błogosławieństwa wyższe nie zstępują na stół pusty, i nie w miejsce puste. Co napisano? „I powiedziała: nie ma u służebnicy twojej niczego w domu, chyba tylko dzbanek z oliwą (asuch szemen אסוך שמן)". Cóż to [znaczy] „dzbanek (słowo «asuch» pochodzi od słowa «sicha», to jest «namaszczenie»)"? Lecz powiedziała mu: „Ilość tej oliwy — [prawie] nie ma jej, tylko aby namaścić palec mały (ecbaa zejra אצבעא זעירא)".
263) Powiedział jej: „Uspokoiłaś mnie, wszak nie wiedziałem, jak zstąpią błogosławieństwa wyższe na miejsce puste, a teraz, gdy masz oliwę, to — to miejsce, aby znajdowały się w nim błogosławieństwa". Skąd (wiemy to)? Jak napisano (Tehilim, 133): „Jak oliwa dobra i tak dalej". I na końcu jego — co napisano? „Gdyż tam nakazał (ciwa צוה) Bóg błogosławieństwo, życie do wieczności". I w to miejsce zstępują błogosławieństwa.
264) I jeśli powiesz (tamże): „Jak rosa (tal טל) Hermonu, która zstępuje na góry Syjonu", i nie napisano „oliwa", lecz „rosa"! Lecz — ona jest oliwą, ona jest rosą. Owa rosa, którą bierze (atil אטיל) Święty, błogosławiony On, od oliwy wyższej, wszak owa oliwa wychodzi ze strony prawej.
265) Dwoje ich: wino i oliwa. I idą w dwie strony. Wino — w stronę lewego, oliwa — w stronę prawego. I ze strony prawego wychodzą błogosławieństwa w świat, i stamtąd namaszczone (itmasach אתמשח) jest Królestwo Święte. I ponieważ oliwa naprawia się (ittaken אתתקן) z dołu najpierw, zdarza się (izdamen אזדמן) oliwa z góry [jako] wylanie (ariku אריקו) błogosławieństw.
266) Idź, patrz. Od przebudzenia owej oliwy z góry, przyszykowane jest (kaj קאי) wylać na Dawida i Szlomo, aby błogosławić dzieci ich. Skąd (wiemy to)? Jak napisano (Melachim-Bet, 4): „I zatrzymała się oliwa". Napisano tu: „I zatrzymała się (wa-jaamo וְיַעֲמֹד)", i napisano tam (Jeszaja, 11): „Korzeń Jiszaja (szoresz Jiszaj שורש ישי), który stoi (omed עומד) znakiem dla narodów".
267) Idź, patrz. [Ucz się] ze Stołu (stojącego w Świątyni) z Chlebem Oblicza (lechem ha-panim לחם הפנים), skąd błogosławieństwa wychodzą i wyżywienie dla świata: nie powinien [on] znajdować się pustym nawet przez chwilę (riga רגעא) jedną, ponieważ nie odchodzą błogosławieństwa stamtąd, tak i tu — nie błogosławi się stołu pustego, wszak błogosławieństwa wyższe nie zstępują na stół pusty.
268) Idź, patrz. Co napisano? „Ja — dla umiłowanego mojego, i ku mnie — tęsknota jego" (Szir ha-Szirim, 7). „Ja — dla umiłowanego mojego" — najpierw, a potem — „ku mnie — tęsknota jego". „Ja — dla umiłowanego mojego" — aby przygotować (leatkana לאתקנא) mu miejsce najpierw, a potem — „ku mnie — tęsknota jego".
269) Wyjaśnienie inne. „Ja — dla umiłowanego mojego". Oto, uczyli my, Obecność nie przebywa z grzesznikami. Gdy zaś przychodzi człowiek oczyścić się (litdakaa לאתדכאה) i zbliżyć się do Świętego, błogosławiony On, wtedy Obecność przebywa na nim. To — to, co napisano: „Ja — dla umiłowanego mojego" — najpierw, a „ku mnie — tęsknota jego" — potem. Przychodzi człowiek oczyścić się — oczyszczają go.
270) Idź, patrz. „Po wydarzeniach tych" — gdy ścigał (radaf רדף) Abraham owych królów, i zabił ich Święty, błogosławiony On, był Abraham zdumiewający się (tohe תוהא), powiedział: „Może być, nie daj Bóg, umniejszyłem (garana גרענא) ową nagrodę, [otrzymaną], gdy byłem nawracającym ludzi ku Świętemu, błogosławiony On, i trzymałem ich, aby zbliżyć ich do Niego, a teraz — zabici zostali (itkAtilu אתקטילו) ludzie z mojego powodu!" Powiedział mu Święty, błogosławiony On: „Nie bój się, Abramie, Ja — Tarczą twoją (anochi magen lach אנכי מגן לך), nagroda twoja wielka i tak dalej" — nagrodę przyjąłeś za nich, wszak wszyscy oni nie zasłużą na światy.
271) „Było Słowo Boga do Abrama w widzeniu (ba-machaze במחזה), mówiąc i tak dalej" (Breszit, 15). Cóż to [znaczy] „widzenie"? Lecz — w owym widzeniu — poziomy wszystkich obrazów widoczne są w nim. Powiedział r. Szimon: „Idź, patrz, do tego, jak obrzezał się (itgazar אתגזר) Abraham, był Jeden Poziom mówiącym z nim, i kto to jest? To — «Widzenie», jak napisano (Bamidbar, 24): «Widzenie Wszechmocnego widzi i tak dalej»".
272) Gdy obrzezał się, wszystkie poziomy przebywały na owym poziomie, i wtedy mówił z nim, jak to, co powiedziano (Szemot, 6): „I ukazywałem się Abrahamowi, Icchakowi i Jakowowi jako Bóg Wszechmocny (El Szadaj אל שדי)", a do tego, jak obrzezał się, nie przebywały owe poziomy na nim, aby mówić.
273) I jeśli powiesz, że wszak na początku napisano (Breszit, 12): „I ukazał się Bóg (użyte Czteroliterowe Imię) Abramowi", i napisano (tamże): „I jechał Abram, szedł i jechał na południe", i napisano (tamże): „I zbudował tam ołtarz", wszak tu są one, poziomy wyższe, a teraz powiedzieliśmy, że dopóki nie obrzezał się, nie przebywały owe poziomy wyższe na owym poziomie, aby mówić (lemalela למללא) z nim!
274) Idź, patrz. Najpierw dał Święty, błogosławiony On, mądrość Abrahamowi, aby poznać mądrość i przylgnąć do niej, i poznał tajemnicę wiary, lecz mówiącym z nim — nie był, [mówił] tylko ów poziom niższy jeden. Gdy obrzezał się, wszystkie poziomy wyższe zaczęły przebywać na owym poziomie niższym, aby mówić z nim, i wtedy wzniósł się (istalke אסתלק) Abraham we wszystkim, jak powiedziano.
275) Idź, patrz: dopóki nie obrzeże się człowiek, nie trzyma się (lo itachid לא אתאחיד) za Imię Świętego, błogosławiony On. Gdy obrzeże się, wchodzi (aeal אעל) w Imię, i trzyma się za Niego. I jeśli powiesz: Abraham, który trzymał się za Niego, dopóki nie obrzezał się! Tak jest, że trzymał się za Niego, lecz nie jak należy, ponieważ z powodu Miłości Wyższej, którą miłował go Święty, błogosławiony On, przybliżył go.
276) Potem nakazał mu, aby obrzezał się, i dał mu Przymierze. Związek wszystkich poziomów wyższych. Przymierze związku, aby związać wszystko w jedno, objąć (leachlela לאכללא) to — w tym, Przymierze związku, aby wszystko związało się nim, i dlatego Abraham, do tego, jak obrzezał się — mowa nie była z nim, a tylko „widzenie", jak powiedziano.
277) Idź, patrz. W chwili, gdy stworzył Święty, błogosławiony On, świat, stworzone były (wszystkie) tylko z powodu Przymierza, jak to, co napisano: „Na początku (wyjaśnienie pierwszego słowa Tory: «bereszit» בראשית, słowo rozkłada się na «esz», to jest «ogień», i na «brit», to jest «przymierze»)* stworzył Bóg", a mianowicie Przymierze (brit ברית), że na Przymierzu ustanowił Święty, błogosławiony On, świat, i napisano (Jirmija, 33): „Gdyby nie Przymierze Moje dniem i nocą, praw ziemi i nieba nie ustanowiłbym Ja" — że wszak Przymierze związku ono jest, aby dzień i noc nie rozdzielały się".
278) Powiedział r. Elazar: „Gdy stworzył Święty, błogosławiony On, świat — [stworzył] pod warunkiem tego, że gdy przyjdą [synowie] Israela, to jeśli przyjmą Torę — ostoi się, a jeśli nie — oto, «Ja zwracam (ahadar אהדר) was w chaos i bezład (tohu wa-wohu תהו ובהו)». I świat nie urzeczywistnił się do tego, jak stanęli [synowie] Israela na górze Synaj i przyjęli Torę, i wtedy urzeczywistnił się świat.
279) I od owego dnia i dalej Święty, błogosławiony On, tworzy światy. I kim one są? Parami (ziwugim זווגים) synów człowieczych, gdyż od owego czasu Święty, błogosławiony On, parzy pary i mówi: „Córka pewnego (bat ploni בת פלוני) — dla pewnego", i to — światy, które On tworzy.
280) (z wyjaśnienia «Tajemnicy Tory»). „Po wydarzeniach (dwarim דברים) tych" (Breszit, 15). To — przykazania Tory, jak napisano (Dwarim, 5): „Słowa (użyte to samo słowo «dwarim») te mówił Bóg całemu Zgromadzeniu waszemu". Jak tam — przykazania Tory, tak i tu — przykazania Tory. Po tym, gdy stara się człowiek na tym świecie w «słowach tych», Święty, błogosławiony On, obwieszcza (mewaszer מבשר) o nim, i uprzedza duszę jego pokojem (pozdrawia ją), jak to, co napisano (Breszit, 15): „Nie bój się, Abramie, Ja — Tarczą twoją!" — od wszelkich narzędzi złych (zajnin biszin זיינין בישין) Gehinnomy.
281) „Nagroda twoja wielka bardzo" (Breszit, 15). Ponieważ każdy, kto zajmuje się Torą na tym świecie, dziedziczy (achsin אחסין) dziedzictwo i posiadanie w świecie, który przyjdzie, jak to, co napisano (Miszlej, 8): „Dać w posiadanie miłującym sущее (ohawej jesz אוהבי יש)". Cóż [to znaczy] „sущее"? To — świat, który przyjdzie. „I spichrze ich napełnię" (tamże) — na tym świecie, bogactwem (utra עותרא), i wszelkimi dobrami świata. Ten, kto idzie w prawo, zasługuje na świat, który przyjdzie. Ten, kto idzie w lewo — oto bogactwo na tym świecie.
282) Rabi Aba, gdy przychodził stamtąd (z Babilonu), obwieszczał (machriz מכריז): „Kto chce bogactwa? I kto chce długości życia (urcha de-chajej אורחא דחיי) w świecie, który przyjdzie, niech przyjdzie i zajmuje się Torą!" Zbierał się cały świat do niego. Kawaler (rawak רווק) jeden był w jego osiedlu. Pewnego dnia przyszedł do niego. Powiedział mu: „Chcę nauczyć się Tory, aby było u mnie bogactwo!" Powiedział mu: „To oczywiście!" Powiedział mu: „Jak imię twoje?" Powiedział mu: „Josi". Powiedział uczniom, aby nazywali go „rabi Josi, pan bogactwa i sławy". Usiadł i zajął się Torą.
283) Pewnego dnia stał przed nim. Powiedział mu: „Rabi! Gdzie ono, bogactwo?" Powiedział: „Słychać z tego, że nie dla Imienia Niebios czyni (uczy się)!" — i odszedł do komnaty swojej (pomyśleć, co z nim zrobić — Sulam). Usłyszał jeden głos, który powiedział: „Nie karaj go (lo teanszej לא תענשיה), gdyż człowiekiem wielkim będzie!" Powrócił do niego, powiedział mu: „Siądź, synu mój, siądź, a ja dam ci bogactwo!"
284) Tymczasem przyszedł człowiek jeden, i naczynie szmaragdowe (mana de-paz מאנא דפז) w ręce jego, wyjął je, i padło światło w dom. Powiedział mu: „Rabi! Muszę zasłużyć (lemizke למזכי) na Torę, lecz ja (samodzielnie — Sulam) nie zasłużyłem, i potrzebny mi ktoś, kto zajmie się Torą w moim imieniu. Ponieważ mam bogactwo wielkie, które zostawił mi ojciec, takie, że gdy (ojciec) siedział przy stole swoim (al ptorej על פתוריה), rozstawiał przed sobą trzynaście kielichów takich. I muszę zasłużyć na Torę, a ja dam bogactwo (w zamian)".
285) Powiedział owemu kawalerowi: „Zajmuj się Torą, i to będzie twoim bogactwem". Dał mu ów kielich szmaragdowy. Przeczytał o nim r. Aba (Ijow, 28): „Nie dorówna jej złoto ani szkło (lo jarchena zahaw u-zchuchit לא יערכנה זהב וזכוכית), a zamiana jej — naczynie szmaragdowe". Usiadł i zajmował się Torą, a ów człowiek dawał mu bogactwo.
286) Pewnego dnia weszła miłość do Tory (chamidu de-orajta חמידו דאורייתא) we wnętrzności do niego. Pewnego dnia był siedzącym, i był płaczący (hawe bachej הוה בכי). Znalazł go nauczyciel jego, że był płaczący. Powiedział mu: „O czym płaczesz ty?" Powiedział mu: „I po co zostawiam ja życie świata przyszłego dla tego (bogactwa), muszę tylko zasłużyć dla siebie!" Powiedział mu: „Teraz słychać stąd, że dla Imienia Niebios czyni!"
287) Przywołał owego człowieka, powiedział mu: „Weź bogactwo swoje, i daj je sierotom i biednym (le-jatmej u-le-miskenej), a ja dam ci udział osobny w Torze — we wszystkim, co my studiujemy". Zwrócił mu r. Josi ów kielich szmaragdowy, i do dni (do dnia dzisiejszego) nie odeszło imię od niego i od synów jego: „Syn Szmaragdu", i jest to właśnie r. Josi ben Pazi, i zasłużył na tyle [wiedzy] Tory, on i synowie jego. Gdyż nie ma dla ciebie nagrody lepszej w świecie jak u tego, kto zajmuje się Torą.
288) „Po wydarzeniach tych było Słowo Boga do Abrama w widzeniu, mówiąc i tak dalej" (Breszit, 15). W każdym miejscu Tory, gdzie napisano „w widzeniu", to — Imię, które objawiało się praojcom. I kto to jest? „Szadaj" (שדי), jak powiedziano (Szemot): „I ukazywałem się Abrahamowi, Icchakowi i Jakowowi za pomocą [Imion] El Szadaj", jak to, co powiedziano (Bamidbar): „I widzenie [Imienia] Szadaj widzi". I to ów widok (hejzu חיזו), że wszystkie widoki wyższe widoczne są z niego, jak owo zwierciadło (mare מראה), że wszystkie obrazy widoczne są w nim, a wszystko — jedno. Zwierciadło, widzenie — jedno to. To (widzenie) — tłumaczenie (na aramejski), a to — Język Święty.
289) Powiedział r. Josi: „Liczne są one w Torze (słowa aramejskie — Sulam), i dlatego miał prawo (rszу רשו) Onkelos przetłumaczyć owym językiem, gdyż objawił (pokazał to pozwolenie) Święty, błogosławiony On, w Torze. I język ten — zamknięty (satim סתים) jest on od aniołów wyższych. «W widzeniu» — gdyż było zamknięte od aniołów wyższych, gdyż nie wiedzieli o tym, gdy mówił z nim, z Abrahamem.
290) Jaki sens? Ponieważ Abraham nie był obrzezany (mahul מהול), i był nieobrzezany (arel ערל), zamknięty ciałem, i dlatego był zamknięty od nich językiem tłumaczenia. Na obraz tego — Bilam, jak napisano (Bamidbar): „Który widzenie [Imienia] Szadaj widzi" — skryte było słowo od aniołów służby, aby nie było u nich otwierania [ust] (to jest powodu do protestowania), że Święty, błogosławiony On, mówi za pośrednictwem owego nieobrzezanego nieczystego. Wszak aniołowie służby nie są zobowiązani (law nizkаkin לאו נזקקין) językiem tłumaczenia (to jest nie reagują na aramejski).
291) I jeśli powiesz, że nie znają (go), to wszak Gabriel uczył Josefa siedemdziesięciu języków, i tłumaczenie (targum תרגום) — jednym z siedemdziesięciu języków jest ono! Lecz — wiedzą je wiedzą, lecz «nie są nim zobowiązani» — uczyli, to jest nie troszczą się (lo chajszej לא חיישי) i nie zwracają się (lo maszgichin לא משגיחין) ku niemu, ponieważ wstrętny (mais מאיס) jest on przed nimi — bardziej niż wszystkie pozostałe języki.
292) I jeśli powiesz, ponieważ wstrętny jest on dla aniołów wyższych, dlaczego przetłumaczył Onkelos Torę na ten język, a Jonatan ben Uziel — Pismo (to jest i Torę, i Proroków)? Lecz — wstrętny jest on dla nich, i tak potrzeba było (icterach אצטריך), aby nie było zazdrości (kina קנאה) u aniołów wyższych względem Żydów nadmiernej (jatir יתיר), i dlatego przetłumaczone są Tora i Pismo tak, i nie jest on wstrętny, wszak w tylu miejscach napisał Święty, błogosławiony On, w Torze tak (po aramejsku).
293) Dlatego zamknięty jest on od aniołów wyższych, świętych, i dlatego objawił się (Bóg) za jego pomocą Abrahamowi drogą zamkniętą, aby nie zwracali na niego [uwagi] aniołowie święci, i nie byłoby u nich otwierania [ust], że Święty, błogosławiony On, objawił się synowi człowieczemu (bar nasz בר נש) nieobrzezanemu.
294) Gdy objawił mu się jawnie dla aniołów wyższych? Gdy dał mu Przymierze Istniejące (brit kajama ברית קיימא), Święte, jak powiedziano: „I mówił z nim Bóg, mówiąc". Bóg — Imię Święte, i nie napisano — „w widzeniu", Imię w jawności (szma be-itgalja שמא באתגלייא).
295) „Mówiąc (lemor לאמר)". Cóż [to znaczy] „mówiąc"? Aby mówić i obwieszczać (leachraza לאכרזא) we wszystkich językach, aby nie było w ukryciu, nie w języku innym, lecz w języku, którym wszyscy mówią, aby mogli powiedzieć — ten temu, i nie mogli oskarżać (lekатrega לקטרגא) i powiedzieć otwarciem [ust], i dlatego — „I mówił z nim Bóg, mówiąc". Bóg, a nie «widzenie», ponieważ był wprowadzającym go w Przymierze istniejące, święte, i był przybliżającym go do Siebie".
296) Rabi Jehuda powiedział: „Dlatego «hej» nie była mu dana, dopóki nie obrzezał się (itgazar אתגזר). Jaki sens? Ponieważ ona jest prawdziwie Przymierzem, gdy wszedł w Przymierze, wtedy dana mu była «hej», jak napisano (Breszit, 17): «I Ja, oto Przymierze Moje z tobą, i będziesz ty ojcem tłumu narodów (hamon gojim המון גוים), i nie będzie więcej nazywane imię twoje «Abram» i tak dalej»".
297) „Po sprawach tych". Rabi Chija szedł zobaczyć się z r. Elazarem. Spotkał go r. Chagaj. Powiedział mu: „Ta droga, niechaj będzie prostą przed panem! Dokąd idzie?" Powiedział mu: „Zobaczyć się z r. Elazarem". Powiedział mu: „I ja też pójdę z tobą!" Powiedział mu: „Jeśli będziesz mógł pojąć pojęciem (lemisbar swara למסבר סברא) z tego, co usłyszysz, idź, a jeśli nie — wracaj z powrotem". Powiedział mu: „Niechaj nie obawia się (lo lichuSZ לא ליחוש) pan tego, wszak słyszałem tyle tajemnic Tory, i mogę wytrwać w nich".
298) Otworzył r. Chagaj i powiedział: „Cóż takiego napisano (Bamidbar, 28): «Ofiara Moja (korbani קרבני), chleb Mój (lachmi לחמי), na ognie Moje (le-iszaj לאשי) i tak dalej»? «Ofiara Moja» — to owa ofiara z mięsa (bisra בשרא), która przynosi się na przebłaganie, krew za krew, mięso za mięso, gdyż wszystkie ofiary przynosi się tylko z powodu ciała, aby zadośćuczynić za ciało.
299) I tak słyszałem ja: jeśli człowiek zgrzeszył, bydlę czym zgrzeszyło, że Święty, błogosławiony On, powiedział człowiekowi (Wajikra, 1): «Człowiek, który przyniesie z was ofiarę i tak dalej». Po co? Lecz — Święty, błogosławiony On, tworzy ducha człowieka i ducha bydlęcia, i oddziela (aFrisz אפריש) to od tego, i dlatego (Kohellet, 3): «Duch synów człowieczych — wznosi się ona («duch» w tym przypadku r. ż.) w górę, a duch bydlęcia i tak dalej». I to oddziela to od tego.
300) Do tego, jak zgrzeszył człowiek, co napisano? „I powiedział Bóg: oto dawałem Ja wam wszelką trawę dającą nasienie i tak dalej", i napisano (tamże): „wam będzie do jedzenia", i nie więcej. Gdy zaś zgrzeszył, i dążenie złe napiło się (isztajiv אשתאיב) w ciało jego i we wszystkie owe porodzenia, uczynił im sąd (Potop — Sulam).
301) I potem przyszedł Noach i zobaczył, że ciało (gufa גופא) zbudowane jest z [siły] miejsca, gdzie Dążenie do zła. Przyniósł ofiarę tak, jak przynosił Adam. Co napisano? „I powąchał Bóg zapach przyjemny i tak dalej, gdyż dążenie serca (jecer lew יצר לב) człowieka — złe od młodości jego" (Breszit, 9). Powiedział Święty, błogosławiony On: „Stąd i dalej, ponieważ ciało czerpie (isztajiv אשתאיב) od owego Dążenia do zła, [niechaj] cieszy się (jitaneg יתענג) ciało tak, jak należy mu, niechaj je mięso, «jak jarzyny trawiastej, dałem Ja wam wszystko»" (tamże).
302) Gdy zjadło mięso, od owego mięsa rozkoszowało się mięso jego (ciało jego), i zmieszało się — to z tym, i od owego rozkoszy ciało zgrzeszyło tyloma grzechami. Powiedział Święty, błogosławiony On: „Zadośćuczynieniem ciała — mięso. Mięso jadło, i mięsa (ciała) przybyło od niego, i za jego pomocą zgrzeszyło, i dlatego dla zadośćuczynienia ciała — mięso. I mięso (to jest ciało człowieka), które spożywa mięso, czyni krew dla ciała, dlatego krew, która pozostaje od owego mięsa (ofiary) na zewnątrz, przeznaczona jest (itATad אתעתד) dla zadośćuczynienia za krew, która czyni się z owego mięsa jego, jak napisano (Wajikra, 17): «Gdyż krew, ona za pomocą duszy (ba-nefesz בנפש) zadośćuczyni»".
303) Napisano „ofiara Moja", i napisano „ofiara wasza", jak napisano (Wajikra, 1): „Przynieście ofiarę waszą". Co między tym a tym? Lecz — „ofiara Moja", jak na przykład „Pokojowe" (szlamim שלמים), które przynosi się dla pokoju, a „ofiara wasza", jak na przykład grzechoczyszczące i winy, które przychodzą za grzech i winę. Dlatego: „ofiara Moja" — mięso. „Chleb Mój (lachmi לחמי)" — chleb i wino. „Zapach" — to kadzidło (ktoret קטורת). „Przyjemny Mi (nichochi ניחחי)" — to przyjemność ducha (nachat ruach נחת רוח), którą czyni Kohen w Upodobaniu Imienia Świętego, i Lewita — w Upodobaniu pieśni i wysławiania.
304) „Strzeżcie się, [aby] przynosić Mi w czasie jego". „W czasie jego (be-moadо במועדו)" — cóż to jest? Jeśli powiesz — każdego dnia, rano i wieczorem, dlaczego to [nazywa się] „w czasie jego"? Lecz „w czasie jego" — że włada w owym czasie Upodobanie. Upodobanie, które znajduje się z góry na poziomie wiadomym (be-darga jedija בדרגא ידיעא), i dlatego napisano: „W czasie jego".
305) Gdy ofiara jest przynoszona, wszystko bierze udział (chulka חולקא), i rozpraszają się „narosty" (klipin קליפין) na wszystkie strony, i jedność zbliża się i jednoczy, i świece płoną, i znajduje się Upodobanie we wszystkich światach, i Święty, błogosławiony On, znajduje się w tajemnicy Jedności jednej, jak należy". Zbliżył się r. Chija, i pocałował go, powiedział mu: „Naprawdę, jesteś godny bardziej niż ja, aby pójść zobaczyć się z nim (r. Elazarem)!"
306) Poszli. Gdy przyszli tam, zobaczył ich, siedzących u bram. Powiedział słudze: „Idź, powiedz im: ów Tron (karsaja כרסייא) trzech słupów (na trzech słupach — Sulam), cóż [to znaczy] — każdy z nich?" Powiedzieli: „Idź, powiedz panu swojemu, że nie darmo (law le-magana לאו למגנא) powiedział Dawid-Król, że on — czwarty — «kamień, wzgardzony przez budowniczych (ewen maasu ha-bonim אבן מאסו הבונים)»!" Powiedział im: „Powiedzcie im: gdzie wzgardzili (gaalu געלו) nim, Dawidem, że powiedział: kamień, którym wzgardzili budowniczy?"
307) Odwrócił r. Chija głowę ku r. Chagajowi i powiedział: „Słyszałeś ty o tym coś?" Powiedział: „Słyszałem ja o tym wersecie, gdzie napisano (Szir ha-Szirim): «Synowie matki mojej szydzili (nacharu נחרו) ze mnie, postawili mnie i tak dalej» — że ten werset Szimon-Król powiedział, i o Dawidzie-Królu powiedziane, gdy odepchnęli go bracia jego od siebie.
308) I jeszcze słyszałem ja: co zobaczył Święty, błogosławiony On, [aby] dać królestwo Jehudzie ze wszystkich braci? Lecz — litery Imienia Jego wydrążone (chakikin חקיקין) są w nim, i Święty, błogosławiony On, oddał chwałę Imieniu Swemu, i dlatego obdarzył (achsin אחסין) królestwem. I jeszcze słyszałem ja: «Jehuda (יהודה)» — to litery Imienia, oczywiście. Lecz [litery] «Dalet» nie ma w Nim. Dlaczego? Lecz — to Dawid-Król, który połączył się z imieniem — [jeden] ze wszystkich synów świata, jak napisano (Oszea, 3): «I szukać będą Boga, Wszechmocnego swojego i Dawida, króla ich i tak dalej» — to Dawid, który przywiązany jest do Imienia Jego, jeszcze — że to węzeł (keszer קשר) Tfilin, oczywiście, «dalet» — Dawid-Król, i dlatego Dawid przywiązał się z Imieniem Jego".
309) Weszli. Gdy weszli, usiedli przed nim. Milczał r. Elazar, i oni milczeli. Wszedł r. Elazar do komnaty swojej. Usłyszał jeden głos, który powiedział: „Idź i powiedz im to, czego pragną, gdyż godni (kszerin כשרין) są oni!" Powrócił do nich. Powiedział im: „Czy jest ktoś, kto słyszał słowo (słowo mądrości)? Powiedzieć mi!" Powiedzieli mu: „Czekamy (mchakan מחכאן), aby rozświetlić się blaskiem (cachuta צחותא) świecy wyższej, i pojęcie pojąć".
310) Otworzył i powiedział (Chabakuk, 2): „I Bóg — w przybytku Świętości Swojej (be-hejchal kadszo בהיכל קדשו), zamilkła (has הס) przed Nim cała ziemia". Gdy zechciał Święty, błogosławiony On, stworzyć świat, popatrzył wewnątrz Myśli (machszawa מחשבה), [wewnątrz] tajemnicy Tory i zapisał zapisy, i nie było mogącego ostać się, dopóki nie stworzył Powrotu (tszuwa תשובה), które — Przybytek wewnętrzny wyższy, i tajemnica ukryta, i tam zapisały się i narysowały się (itcajru אתציירו) litery w wydrążeniu swoim (be-gilufajhu בגלופייהו).
311) Gdy stworzyło się to, był patrzącym w ów Przybytek i zapisującym przed Sobą rysunki całego świata, jak napisano: „Zamilkła przed Nim cała ziemia" — zapisał przed Sobą zapisy i rysunki całego świata. Zechciał stworzyć niebiosa. Co uczynił? Popatrzył na światło pierwszoначальne (kadmaa קדמאה), i oblókł się (itatef אתעטף) w nie, i stworzył niebiosa, jak napisano (Tehilim, 104): „Oblókł światło, jak szatę", a potem: „Rozpostarł niebo, jak pokrycie (ka-jeria כיריעה)".
312) Popatrzył (zechciał) uczynić świat niższy, uczynił Przybytek inny, i wszedł w niego, i z niego popatrzył i zapisał przed Sobą wszystkie światy z dołu, i stworzył je. I to — to, co napisano: „I Bóg — w przybytku Świętości Swojej, zamilkła przed Nim cała ziemia". „Zamilkła przed Nim" — [słowo] «zamilkła» (to jest gematria słowa «has») zapisane jest przed Nim, wszystkie punkty całego świata, których sześćdziesiąt pięć, według liczby «has», sześćdziesiąt ich, i pięć ich, i wszystkie one [były] zapisane przed Nim, gdy stworzył świat. Dlatego Chwała Świętego, błogosławiony On, — nie inaczej jak u tych, którzy znają drogi Jego, i kieruje on drogą prawdy (orach kszot אורח קשוט), jak należy".
313) Gdy był rozmawiający z nimi, przyszedł ogień (nura נורא) i otoczył (aschar אסחר) go, a oni siedzieli na zewnątrz. Usłyszeli głos jeden, który powiedział: „O, święty, «wprowadził mnie Król do komnat swoich (chadraw חדריו)»" (Szir ha-Szirim, 1), do wszystkich owych komnat, które przybocznemu osobistemu (sawar de-anpin סבר דאנפין), młodzieńcowi (ulema עולימא) świętemu przekazane są klucze ich, w ręce jego, i wszystkie one gotowe są dla ciebie i dla tych, którzy — z twojego powodu (beginach בגינך), i za świętego życia twego wszystkie wojska niebieskie rozradują się i rozweselą się dzięki tobie!"
314) Gdy zobaczyli ci takie, zadrżeli (izdazewu אזדעזעו), i strach wielki (dchilu sagi דחילו סגי) padł na nich. Powiedzieli: „Nie my godni tego. Wyjdźmy stąd i pójdźmy w drogę". Siedzieli tam przez cały ów dzień i nie mogli zobaczyć go, i powiedzieli: „Nie ma Woli Świętego, błogosławiony On, abyśmy siedzieli tu, wyszli stamtąd i poszli".
315) Gdy byli idącymi, otworzył r. Chija i powiedział: „Błogosławcie Boga, aniołowie Jego, mocarze siły (giborej koach גברי כח), czyniący Słowo Jego i tak dalej" (Tehilim, 103). Zasłużeni są ci synowie Israela ze wszystkich pozostałych narodów świata, gdyż Święty, błogosławiony On, zapragnął ich ze wszystkich pozostałych narodów i uczynił ich udziałem Swoim i dziedzictwem Swoim, i dlatego dał im Torę Świętą, ponieważ wszyscy byli w życzeniu jednym na górze Synaj (al tura de-sinaj על טורא דסיני) i uprzedzili czyn słyszeniu (asija li-szmia עשיה לשמיעה).
316) Ponieważ uprzedzili czyn słyszeniu, zawo łał Święty, błogosławiony On, do wojska (pamlaja פמליא) Swego, powiedział im: „Do tej pory byliście jedynymi przede Mną w świecie. Stąd i dalej, oto — synowie Moi na ziemi, przyjaciele (chawerim חברים) wasi we wszystkim. Nie macie prawa uświęcić Imienia Mojego do tego, jak synowie Israela zbiorą się razem na ziemi, i wszyscy oni będą jako jeden, przyjaciele, uświęcać Imię Moje, ponieważ uprzedzili czyn słyszeniu — na obraz aniołów wyższych, służących w sklepieniu, jak napisano: «Błogosławcie Boga, aniołowie Jego, mocarze siły, czyniący Słowo Jego, aby słuchać głosu Słowa Jego» — «czyniący Słowo Jego» najpierw, a potem — «słuchać głosu Słowa Jego»".
317) Wyjaśnienie inne. „Błogosławcie Boga, aniołowie Jego" — to owi prawi na ziemi, gdyż są ważni przed Świętym, błogosławiony On, jak aniołowie wyżsi w sklepieniu, ponieważ są mocarzami siły, gdyż przemagają dążenia swoje, jak człowiek dobry, który przemaga wrogów swoich (sanAJH שנאיה). „Aby słyszeć głos Słowa Jego" — gdyż godni są (zekaan זכאן) każdego dnia słyszeć głos z góry, w chwili, gdy potrzebują.
318) Teraz — kto zdoła ostać się obok nich, owych świętych wyższych?! Zasłużeni ci, którzy mogą ocalać się (leisztazwa לאשתזבא) od nich, Śledzenie (aszgachuta אשגחותא) Świętego, błogosławiony On, za nimi każdego dnia. Jakże możemy wejść do nich?! I dlatego napisano (Tehilim, 65): „Błogosławieni [ci, których] wybierzesz i przybliżysz", i napisano (Tehilim, 84): „Błogosławiony człowiek, siła którego w Tobie i tak dalej".
319) Idź, patrz. „Ja — Tarczą tobie (magen lach מגן לך)" (Breszit, 16). „Ja (anochi אנכי)" — to poziom pierwszy, gdzie zjednoczył się z nim od początku. „I powiedział Abram: «Wszechmocny Boże! Co dasz mi?»". „Wszechmocny (użyte Imię Adonaj)" — «Alef»-«dalet»-«nun»-«jud». „Bóg" — «Jud»-«hej»-«waw»-«hej». Lecz — tajemnica rzeczy, połączenie dwóch światów, jako jeden, świata niższy i świata wyższego.
320) „Co dasz mi, wszak Ja odchodzę bezpotomny (holech ariri הולך ערירי)", że nie mam syna, i dowiedziałem się, że każdy, kto nie ma syna na tym świecie, nazywany jest bezpotomnym, jak to, co napisano (Wajikra, 20): „Bezpotemni będą". A Abraham — o czym powiedział tę rzecz, gdy powiedział: „Co dasz mi"? Jakby nie ufał (lo heemin לא האמין) Świętemu, błogosławiony On?!
321) Lecz powiedział mu Święty, błogosławiony On (Breszit, 15): „Ja — Tarczą tobie (magen lach מגן לך)" — na tym świecie. „Nagroda twoja wielka bardzo" — w świecie, który przyjdzie. Od razu przebudził się Abraham ku tajemnicy Mądrości i powiedział: „Co dasz mi?" — ponieważ wiem ja, że nie otrzymuje nagrody (agar אגר), aby wejść z jej pomocą w ów świat, człowiek, który nie urodził syna, i dlatego powiedział: „Co dasz mi, wszak odchodzę bezpotomny — wszak nie dasz mi, ponieważ nie zasłużyłem na to!" Stąd — że człowiek, który nie zasłużył na synów na tym świecie, nie zasługuje w owym świecie wejść wewnątrz Zasłony (parguda פרגודא).
322) A Abraham widział za pomocą astrologii (be-actagninUT באצטגנינות), że nie urodzi. Co napisano? „I wyprowadził go na zewnątrz (ha-chuca החוצה) i tak dalej" (tamże). Powiedział mu Święty, błogosławiony On: „Nie patrz na to! Lecz — w tajemnicy Imienia Mojego będzie u ciebie syn", jak to, co napisano (tamże): „Takie (ko כה) będzie potomstwo twoje!" — tajemnica Świętego Imienia, gdyż stamtąd związał go z tym (z rodzeniem dzieci), a nie ze strony innej.
323) „Ko (כה)", które — Bramą Modlitwy (tara li-cluta תרעא לצלותא). W niej (w tym Imieniu) znajduje się błogosławieństwo, w niej człowiek znajduje prośby swoje. „Ko" — to, co przychodzi ze strony Potęgi (gwura גבורא), wszak ze strony Potęgi przyszedł Icchak, i owa strona Potęgi „Ko" się nazywa, gdyż stamtąd wychodzą kiełki i owoce w świat, a nie ze strony niższej, gdzie gwiazdy i konstelacje.
324) Wtedy — (tamże): „I uwierzył (we-heemin והאמין) Bogu" — przylgnął do wyższego, i nie przylgał do niższego, i „uwierzył Bogu", a nie gwiazdom i konstelacjom, „uwierzył Bogu" — że wielka nagroda jego w świecie, który przyjdzie, „uwierzył Bogu", w owym poziomie, który mu dany jest, gdyż stamtąd wychodzi ku niemu nasienie, aby rodzić (leolada לאולדא) w świecie.
325) „I poczytał mu (wa-jachszweha ויחשבה) za sprawiedliwość (cdaka צדקה)". „I poczytał mu" — mimo że ona (to Imię) — Sąd, jakby ona — Miłosierdzie (rachamej רחמי), to [Imię] „Ko". Wyjaśnienie inne. „I poczytał mu za sprawiedliwość" — gdyż przywiązał (kaszir קשיר) węzłem wyższe do niższego, [aby] połączyć je w jedno.
326) Idź, patrz. Oto, przebudziliśmy (wyjaśniliśmy): „Abraham płodzi, Abram — nie płodzi". I jeśli powiesz: wszak zrodził Iszmaela, gdy jeszcze był Abramem! Lecz — owego syna, o którym zapewnił (awtach אבטח) go Święty, błogosławiony On, nie zrodził, gdy jeszcze był Abramem, wszak gdy jeszcze był Abramem, rodził z dołu. Gdy zaś nazwał się Abrahamem, wszedł w Przymierze, wtedy zrodził z góry. I dlatego Abram nie płodzi w związce wyższej, Abraham — płodzi, jak to, co powiedziano, i przywiązuje się z góry do Icchaka.
327) „I był Abram synem dziewięćdziesięciu dziewięciu lat i tak dalej" (Breszit, 17). Rabi Aba otworzył (Szemuel-Bet, 22): „I kto Bogiem, prócz Wszechmocnego, i kto Opoką (cur צור) i tak dalej". Dawid-Król powiedział ten werset: „I kto Bogiem, prócz Wszechmocnego" — kto ów władca lub wyznaczony, który może uczynić cokolwiek, prócz Wszechmocnego? Tylko to, co nakazane (itpakad אתפקד) jest od Świętego, błogosławiony On, wszak wszyscy oni — nie we władaniu swoim istnieją, i nie mogą uczynić niczego (midi מידי). „I kto Opoką" — i kto ów mocarz, który może uczynić siłę i moc od siebie (migarmej מגרמיה), „prócz Boga naszego"? Lecz — wszyscy oni w Ręce Świętego, błogosławiony On, i nie mogą uczynić niczego bez pozwolenia Jego.
328) Wyjaśnienie inne. „I kto Bogiem, prócz Wszechmocnego" — że Święty, błogosławiony On, — wszystko we władaniu Jego, i nie jak ci, którzy wypatrują według widoków (be-hejzu בחיזו) gwiazd i konstelacji, że wszyscy oni widzą coś (mila מלה), a Święty, błogosławiony On, zmienia (achlaf אחלף) je na odcień inny. „I kto Opoką, prócz Boga naszego" — oto, ustaliliśmy, że nie ma Malarza (cajjar צייר), podobnego Świętemu, błogosławiony On, gdyż On — Malarzem Pełnym (szlim שלים), czyni i maluje obraz wewnątrz obrazu, i wypełnia ów obraz w naprawieniu jego, i wprowadza do niego duszę z góry, która podobna jest naprawieniu wyższemu, i dlatego — nie ma Malarza, podobnego Świętemu, błogosławiony On.
329) Idź, patrz — z owego nasienia człowieka. Gdy przebudza się tęsknota jego (itear tiuwtej אתער תיאובתיה) ku żonie jego, i żona jego przebudza się ku niemu, wtedy łączą się oboje w jedno, i wychodzi z nich syn jeden, który obejmuje (kalil כליל) się z dwóch obrazów, jako jedno, ponieważ Święty, błogosławiony On, maluje ich rysunkiem, który obejmuje się z obojga. I dlatego powinien człowiek uświęcać siebie w owym czasie (w chwili poczęcia), aby ów obraz znalazł się w rysunku pełnym, jak należy".
330) Powiedział r. Chija: „Idź, patrz, na ile wielkie są (rawrewin רברבין) dzieła Świętego, błogosławiony On, że wszak sztuka (umanuta אומנותא) i rysunek człowieka — na obraz świata, i każdego dnia i dnia (to jest codziennie) Święty, błogosławiony On, tworzy świat, parzy pary, każdemu jednemu i jednemu — jak należy mu, i On maluje obrazy ich do tego, jak przyjdą w świat.
331) Idź, patrz, co powiedział r. Szimon: „Napisano (Breszit, 4): «To — Księga porodzeń człowieka». I cóż — Księga była u niego? Lecz — ustalono, że Święty, błogosławiony On, pokazał mu, Człowiekowi Pierwszemu, każde pokolenie i badaczy jego (dorszaw דורשיו) i tak dalej. Jak pokazał mu? Jeśli powiesz, że za pomocą Ducha Świętości, że oni gotowi są przyjść w świat, jak ten, kto widzi za pomocą Mądrości, że przyjdzie w świat — nie tak. Lecz widział oczami (swoimi) wszystkich ich. I ów obraz, który gotów jest przyjść w świat, wszystkich ich siedział oczami. Jaki sens? Ponieważ od dnia, gdy stworzył się świat, wszyscy oni, dusze, które gotowe są ustanowić się w ludziach, wszystkie one stoją przed Świętym, błogosławiony On, w owym obrazie rzeczywistym (be-hahu dijukna mamasz בההוא דיוקנא ממש), w którym gotowe są powstawać w świecie.
332) Na obraz tego, wszyscy owi prawi, po tym, jak wychodzą z tego świata, wszystkie owe dusze wznoszą się, i Święty, błogosławiony On, przygotowuje (azmin אזמין) im obraz inny, [aby] oblec się (leitlebasza לאתלבשא) w niego — na obraz [obrazów], które były na tym świecie. Dlatego wszystkie one istnieją przed Nim, i widział je Człowiek Pierwszy oczami.
333) I jeśli powiesz: po tym, jak widział je, nie urzeczywistniły się urzeczywistnieniem (przestały istnieć), idź, patrz. Wszystkie dzieła (miloj מלוי) Świętego, błogosławiony On, — w istnieniu one, i stoją przed Nim do tego, jak zstępują (nachtej נחתי) w świat. Na obraz tego napisano (Dwarim, 29): „Gdyż ci, którzy są tu i tak dalej". Oto, ustalono, że wszyscy synowie człowieka, którzy gotowi są być w świecie, wszyscy oni znajdują się tam.
334) Tu jest [możliwość] rozważenia (leistakla לאסתקלא), wszak napisano (tamże): „Tych, których nie ma tu i tak dalej", i słychać — tych, którzy wyjdą z tych, którzy istnieją tam, ponieważ napisano (tamże): „Z nami dzisiaj (imanu ha-jom עמנו היום)", i nie napisano: „Z nami stoi (omed עומד) dzisiaj". Lecz, oczywiście, wszyscy oni stali tam, lecz nie były widoczne oku (lo itchazu le-ajna לא אתחזו לעינא), dlatego napisano: „Z nami dzisiaj", mimo że nie ukazywały się.
335) I jeśli powiesz: jaki sens, że nie ukazały się tu (przy Dawaniu Tory) tak samo, jak ukazały się Człowiekowi Pierwszemu, który widział je oko w oko, a tu nie ukazały się więcej? Lecz — tu, gdy dawana była Tora Israelowi, widzenie inne i poziomy wyższe były widzącymi i patrzyły oko w oko, i były pragnące (tejwin תאיבין) rozważyć i zobaczyć Chwałę Pana swojego, i dlatego widziały Chwałę (jikara יקרא) Wyższą Świętego, błogosławiony On, jedną, a nie [coś] innego.
336) I dlatego wszyscy synowie człowieka, którzy gotowi są istnieć w świecie, wszyscy oni istnieją przed Świętym, błogosławiony On, w owych obrazach rzeczywistych, które przygotowane są, aby istnieć w nich, jak napisano (Tehilim, 139): „Zawiązkę moją (golmi גלמי) widziały oczy Twoje, i w księdze Twojej i tak dalej". „Zawiązkę moją widziały oczy Twoje" — jaki sens? Ponieważ obraz inny, wyższy był, podobny temu. I dlatego napisano (Szemuel-Bet, 22): „I kto — Opoką, podobną Bogu naszemu?" — kto Malarz (cajjar צייר) wielki, który namalował wszystko, jak Święty, błogosławiony On.
337) Wyjaśnienie inne. „Gdyż Kto, jak Bóg (Eloha אלוה)" (tamże). To tajemnica rzeczy: ponieważ [Imię] „El (אל)" — obejmowaniem jest ono, które obejmuje się ze wszystkich poziomów. I jeśli powiesz, że „El" — to poziom inny, ponieważ napisano (Tehilim, 7): „Bóg (El) gniewa się (zoem זועם) każdego dnia"! Idź, patrz: ponieważ nie ma Boga prócz Wszechmocnego, gdyż On nie jest oddzielony, i nie rozdziela się na wieki, i dlatego napisano: „I kto Bogiem (El), prócz Wszechmocnego (użyte Czteroliterowe Imię) i tak dalej, i kto Opoką i tak dalej". Wszak „Opoka" — nie tylko ona, oddzielna, lecz wszystko — jedność, jak napisano (Dwarim, 4): „I poznasz ty dzisiaj i zwrócisz ku sercu swojemu, że Wszechmocny — On Bogiem (Elokim) i tak dalej".
338) Idź, patrz. Do tego, jak obrzezał się (itgazar אתגזר) Abraham, mówił z nim z wnętrza widzenia tylko, jak to, co powiedziano (wyżej), jak napisano (Breszit, 15): „I było Słowo Boga do Abrama w widzeniu i tak dalej". W widzeniu — w owym widoku (hejzu חיזו) poziomu, gdzie wszystkie poziomy widoczne są w nim, jak to, co powiedziano. I to widzenie — to tajemnica Przymierza (raza di-brit רזא דברית).
339) I jeśli powiesz, że z tego powodu i nazywa się widzeniem, ponieważ ono — poziomem widoku, [takim,] że wszystkie obrazy widoczne są w nim! Oto, powiedziałeś na początku, że do tego, jak obrzezał się Abraham, nie był On mówiącym z nim [nigdzie], prócz tego poziomu, gdyż nie przebywały (szaran שראן) na nim poziomy inne, a teraz powiedziałeś: „W widzeniu", widoku wszystkich poziomów wyższych, lecz wszak do tego, jak obrzezał się, napisano: „Było Słowo Boga do Abrama w widzeniu"!
340) Lecz (wyjaśnienie w tym, że) ów poziom — widokiem, gdzie wszystkie poziomy wyższe on jest, i za pomocą widoku poziomów wyższych naprawia się. I mimo że w owym czasie, gdy Abraham nie był obrzezany, ów poziom — w widoku poziomów wyższych on (był), i we wszystkich owych odcieniach (gwanin גוונין) on istniał. I widoki owych odcieni, stojących pod nim: jeden z prawej, odcień biały (chiwar חוור), jeden z lewej, odcień czerwony (sumak סומק), jeden, który obejmuje się ze wszystkich odcieni (to jest zielony — Sulam), i to — widok, [taki,] że wszystkie odcienie wyższe stoją na nim, i dlatego w tym widoku stał (Wszechmocny) nad Abrahamem i mówił z nim, i mimo że nie obrzezał się. Gdy obrzezał się, co napisano? „I ukazał się Bóg (użyte Czteroliterowe Imię) Abrahamowi" (Breszit, 18).
341) Idź, patrz. „Widzenie Wszechmocnego (machaze Szadaj מחזה שדי)" — napisano o Bilamie, a o Abrahamie napisano „Widzenie" po prostu. Co — między tym a tym? Lecz „Widzenie Wszechmocnego", owe (odcienie — Sulam), które niżej jego (widzenia), i one — widokiem jego. „Widzenie" po prostu — to ono, [należące] Bogu (użyte Czteroliterowe Imię), [takie,] że wszystkie obrazy wyższe widoczne są w nim, i dlatego napisano o Abrahamie „Widzenie" po prostu, a o Bilamie „Widzenie Wszechmocnego".
342) I dlatego do tego, jak obrzezał się Abraham, był u niego ten poziom, jak powiedzieliśmy. Gdy obrzezał się, od razu: „I ukazał się Bóg (użyte Czteroliterowe Imię) Abrahamowi" — ujrzane zostały wszystkie poziomy na tym poziomie (wszystkie poziomy Czteroliterowego Imienia na poziomie «Widzenia» — Sulam), i ów poziom mówił z nim, jak należy, w pełności (ba-szlimu בשלימו). I Abraham wiązał się (itkatar אתקטר) — od poziomu do poziomu, i wszedł w Przymierze Istniejące Święte, jak należy, w pełności.
343) Idź, patrz. Gdy obrzezał się Abraham, wyszedł z nieobrzezania (arla ערלה), i wszedł w Przymierze Święte i ukoronował się koroną (be-atara בעטרא) świętą. I wszedł w Przymierze, na którym stoi świat, i wtedy urzeczywistnił się świat dzięki niemu, z powodu tego, co napisano (Jirmija, 33): „Gdyby nie Przymierze Moje dniem i nocą, praw nieba i ziemi nie ustanowiłbym Ja (lo samti לא שמתי)", i napisano (Breszit, 4): „Oto porodzenia nieba i ziemi w stworzeniu ich (be-hibaram בהבראם)", to jest „z pomocą «hej» stworzył je", „z pomocą Abrahama" (dwa wyjaśnienia budują się na przestawieniu liter słowa «w stworzeniu ich»). I wszystko — w tajemnicy jednej stoi.
344) I w chwili, gdy Święty, błogosławiony On, pokazał Adamowi wszystkie owe pokolenia (darin דרין) świata, to zobaczył je — każde jedno i jedno, każde pokolenie i pokolenie, wszystkie je, stojące w Ogrodzie Rajskim, w owym obrazie, w którym przygotowane są stać na tym świecie. I idź, patrz, wszak powiedziano, gdy zobaczył go, Dawida, że nie ma u niego życia (lat życia) w ogóle, zadziwił się (tohe תוה), i dał mu od siebie siedemdziesiąt lat, dlatego było u niego, u Adama dziewięćset trzydzieści lat, a owe siedemdziesiąt odeszło dla niego, dla Dawida.
345) I ta rzecz — tajemnicą Mądrości to jest, że Dawid — nie ma u niego [niczego], prócz siedemdziesięciu lat od Człowieka Pierwszego, i wszystko — tajemnicą Mądrości to jest. I wszystko, co z dołu (letata לתתא), wszystko ono — w tajemnicy wyższego (leela לעילא).
346) I idź, patrz. We wszystkich owych obrazach dusz świata, wszystkie one — parami, parami (ziwugin זווגין) przed Nim. Potem, gdy wychodzą na ten świat, Święty, błogosławiony On, parzy pary. Powiedział r. Icchak: „Święty, błogosławiony On, mówi: córka pewnego — pewnemu (bat ploni le-ploni בת פלוני לפלוני)".
347) Powiedział r. Josi: „Co się mówi? Lecz wszak napisano: «Nie ma nic nowego pod słońcem (ejn kol chadasZ tachat ha-szemesz אין כל חדש תחת השמש)»" (wszystko postanowione z dni Stworzenia, czy trzeba ogłaszać, że «córka pewnego — pewnemu»? — Sulam)! Powiedział r. Jehuda: „«Pod słońcem» — napisano, różni się (szani שאני) wyższe!" Powiedział r. Josi: „Po co ogłasza tu? Wszak powiedział r. Chizikja, powiedział r. Chija (w imieniu r. Chiji): «W ową chwilę rzeczywiście, gdy wychodzi syn człowieczy w świat, córka pary jego pojawia się (izdamant אזדמנת) dla niego»!"
348) Powiedział r. Aba: „Szczęśliwi są oni, prawi, że dusze ich koronują się przed Królem Świętym, dopóki nie przychodzą w świat! Co tak uczyli: w ową chwilę, gdy wyprowadza (apik אפיק) Święty, błogosławiony On, dusze w świat, wszystkie owe duchy i dusze, wszystkie one obejmują pierwiastek męski i żeński, które złączone są (mitchabran מתחברן) w jedno.
349) I przekazywane są w ręce owego wyznaczonego (memana ממנא) posłańca (szlicha שליחא), który wyznaczony jest nad ciążami (al adwejhon על עדואיהון) synów człowieczych, i Noc (lajla לילה) imię jego. I w chwili, gdy zstępują i przekazywane są w ręce jego, rozdzielają się (mitparsзin מתפרשין). I niekiedy — ta wcześniej, niż ta (przychodzi w świat), i zsyła je w synów człowieczych.
350) I gdy przychodzi moment (idan עידן) parzenia ich, Święty, błogosławiony On, który zna owe duchy i dusze, łączy je, jak przedtem, i ogłasza o nich. I gdy łączą się, stają się jednym ciałem, jedną duszą, prawym i lewym, jak należy. I dlatego — „nie ma nic nowego pod słońcem".
351) I jeśli powiesz: wszak uczyli — nie ma parzenia [żadnym sposobem], prócz jak stosownie do czynów i dróg człowieka! Tak jest, oczywiście, że jeśli zasługuje (zachej זכי), i czyny jego są prigodne (itkaszran אתכשרן), zasługuje na ten [los] jego, [aby] połączyć się z nim, gdy wyjdzie.
352) Powiedział r. Chija: „Ten, u kogo prigodne są czyny jego, w którym miejscu żądać będzie (jitba יתבע) pary swojej?" Powiedział mu: „Oto, uczyli my: zawsze sprzeda (leolam jimkor לעולם ימכור) człowiek wszystko, co ma, i ożeni się z córką uczonego mędrcą (jisa bat talmid chacham ישא בת תלמיד חכם), gdyż uczony mędrzec — zachowane mienie Pana jego przechowywane jest w ręce jego.
353) Uczono w tajemnicy nauki: wszyscy ci, którzy przychodzą za pomocą wędrówki dusz (be-gilgula de-niszmetin בגלגולא דנשמתין), mogą uprzedzić za pomocą próśb (leakdama be-rachamej לאקדמא ברחמי) parę swoją (to jest zabrać przeznaczoną innemu). I o tym przebudzili się przyjaciele (mówili mędrcy): «Może, uprzedzi go inny za pomocą próśb». I pięknie powiedzieli, «inny (acher אחר)» właśnie. I dlatego trudno parzyć ich przed Świętym, błogosławiony On. I dlatego, oczywiście (Oszea, 14): «Gdyż proste są drogi Boga» — napisano".
354) Rabi Jehuda posłał do r. Elazara, powiedział: „Ową tajemnicę rzeczy znam ja (znam tajemnicę i dlatego pytam — Sulam): ci, którzy przychodzą za pomocą wędrówki dusz, z jakiego miejsca jest u nich para?" Posłał mu: „Napisano (Szoftim, 21): «Co uczynimy dla nich, dla pozostałych, [dać im] za żony i tak dalej», i napisano (tamże): «Idźcie i chwytajcie (chataftEM חטפתם) sobie i tak dalej». Rozdział o synach Binjamina dowodzi, i o tym uczyli my: może być, uprzedzi go inny za pomocą próśb»".
355) Powiedział r. Jehuda: „To ono, oczywiście, że trudno parzyć ich przed Świętym, błogosławiony On. Zasłużona jest doля Israela, gdyż Tory uczy (olif אוליף) ich Święty, błogosławiony On, i wszystkie zamknięte (tmirin טמירין) i ukryte — ukryte są przed Nim.
356) Oczywiście, napisano (Tehilim, 19): «Tora Boga pełna (tmima תמימה) i tak dalej». Zasłużona jest doля tych, którzy studiują Torę i nie oddzielają się od niej, gdyż każdy, kto oddziela się od Tory nawet na jedną chwilę (szaata chada שעתא חדא) — jakby oddziela się od życia świata, jak napisano (Dwarim, 30): «Gdyż ona — życie twoje i długość dni twoich», i napisano (Miszlej, 3): «Długość dni i lat życia i pokój dodadzą tobie»".
357) „I był Abram synem dziewięćdziesięciu dziewięciu lat (ben tiszim wa-tesza szana בן תשעים ותשע שנה) i tak dalej". Rabi Josi otworzył (Jeszaja, 60): „I lud twój — wszyscy oni prawi (we-amech kulam caddikim ועמך כולם צדיקים), na wieki odziedziczyć będą ziemię i tak dalej". Zasłużeni są ci synowie Israela ze wszystkich pozostałych narodów, gdyż Święty, błogosławiony On, nazwał ich prawymi, jak uczyli: sto dwadzieścia pięć tysięcy panów skrzydeł (marej de-gadFin מארי דגדפין), którzy idą i lecą po całym świecie, i słyszą głos (kala קלא), i chwytają go, ów głos.
358) Jak to, co uczyli: nie ma u ciebie rzeczy w świecie, która nie ma głosu, i idzie, i leci po sklepieniu, i chwytają go panowie skrzydeł, ów głos, i sądzą go (dajnin lej דיינין ליה), raz na dobro, raz na zło, jak napisano (Kohellet, 10): „Gdyż ptak niebieski poniesie głos i tak dalej".
359) Gdy sądzą ów głos? Rabi Chija powiedział: „W chwili, gdy człowiek leży i śpi (szachiv we-naim שכיב ונאים), i dusza wychodzi z niego, i ona zaświadcza o nim, o człowieku, i wtedy sądzą ów głos, jak to, co napisano (Micha, 7): «Od leżącej za łonem twoim (mi-szochewet chejkecha משוכבת חיקך) strzeż otwarcia ust twoich (szmor pitchej picha שמור פתחי פיך)!» Jaki sens? Ponieważ ona zaświadcza o człowieku". Rabi Jehuda powiedział: „Wszystko, co człowiek czyni każdego dnia, dusza jego zaświadcza o nim, o człowieku, nocą".
360) Uczono — powiedział r. Elazar: „Na początku godziny pierwszej nocy, gdy wieczerzeje dzień (naszaf jemama נשף יממא) i zachodzi słońce, pan kluczy (maftechan מפתחן), który wyznaczony jest nad słońcem, wchodzi w dwanaście bram (tresar tarin תריסר תרעין), które otwarte są za dnia. Po tym, jak wchodzi we wszystkie je, wszystkie owe bramy zamykają się.
361) Obwieszczenie (kruza כרוזא) powstaje i zaczyna obwieszczać, wstaje ten, kto wstaje, i chwyta owe klucze. Po tym, jak kończy się obwieszczenie, wszyscy owi strażnicy (neturej נטורי) świata zbierają się i wznoszą się, nie ma tego, kto otwiera usta (puma פומא), wszyscy milczą (misztachachin משתככין). Wtedy sądy z dołu przebudzają się, i idą, i płyną po świecie, i księżyc zaczyna świecić.
362) I Panowie Zawodzenia (jibawa יבבא) trąbią, zawodzą (takin mejallelin תקעין מיללין) i trąbią po raz wtóry. Wtedy przebudza się pieśń, i śpiewają przed Panem swoim. Ilu panów tarcz (trisin תריסין) powstaje w istnieniu swoim i przebudza sądy w świecie. Wtedy synowie człowieka zasypiają, i dusza wychodzi, i zaświadcza świadectwem, i oskarżana jest w sądzie, i Święty, błogosławiony On, czyni Miłosierdzie z człowiekiem, i dusza powraca na miejsce swoje.
363) W środku nocy, gdy ptaki (ciporin צפורין) przebudzają się, strona północy — w duchu, powstaje w istnieniu swoim berło (szarbita שרביטא), które po stronie południa, i uderza (batasz בטש) w ów duch, i uspokaja się, i ulodnieje się (itbasam אתבסם), wtedy przebudza się [życzenie] Świętego, błogosławiony On, zgodnie z obyczajem Jego (be-nimussoj בנמוסוי) — rozkoszować się (leiszaszteja לאשתעשעא) z prawymi w Ogrodzie Rajskim.
364) W ową chwilę zasłużona jest dolja człowieka, który wstaje, aby rozkoszować się Torą, wszak Święty, błogosławiony On, i wszyscy prawi w Ogrodzie Rajskim, wszyscy oni słuchają głosu jego, jak to, co napisano (Szir ha-Szirim, 8): „Siedząca w ogrodach! Przyjaciele wsłuchują się (maksziwim מקשיבים) w głos twój, daj słyszeć mi (haszmiEni השמיעני)".
365) I nie [tylko to, lecz] jeszcze to, że Święty, błogosławiony On, przeciąga (maszich משיך) na niego nić (chuta חוטא) Miłosierdzia, aby był strzeżony w świecie, ponieważ wyżsi i niżsi strzegą go. Jak to, co napisano (Tehilim, 42): „Dniem nakaże Bóg Miłosierdziu Swemu, i nocą pieśń ze mną".
366) Powiedział r. Chizikja: „Każdy, kto zajmuje się w tę chwilę Torą, oczywiście, jest u niego udział stały w świecie, który przyjdzie". Powiedział r. Josi: „Jaki sens, [że] stały?" Powiedział mu: „Tak uczyłem, że każdy środek nocy, gdy Święty, błogosławiony On, przebudza się w Ogrodzie Rajskim, wszystkie owe nasadzenia (ntijan נטיען) Ogrodu napajają się (isztakjan אשתקין) bardziej od owego strumienia, który nazywa się Strumieniem Pradawności (nachal kdumin נחל קדומים), Strumieniem Rozkoszy (adanim עדנים), gdyż nie przerywają się wody jego na wieki, jak gdyby ten, kto wstaje i zajmuje się Torą — jakby ów Strumień wylał się (itrak אתרק) na głowę jego, i napoił go — wśród owych nasadzeń Ogrodu Rajskiego.
367) I nie [tylko to, lecz] jeszcze, ponieważ wszyscy prawi, którzy wewnątrz Ogrodu Rajskiego, słuchają (cajitin צייתין) go, udział wyznaczają (szawjan שויין) mu w owym pojeniu strumienia. Okazuje się, że jest u niego udział stały (tadir תדיר) w świecie, który przyjdzie".
368) Rabi Aba był idący z Tyberiady do Bej-Terunit, gdzie teść jego (chamoj חמוי), i r. Jakow, syn jego, był z nim, natrafili na wioskę Tarsza. Gdy chcieli się położyć, powiedział r. Aba gospodarzowi domu: „Czy jest tu kogut (tarnegola תרנגולא)?" Powiedział mu gospodarz domu: „Po co?" Powiedział mu: „Ponieważ wstaję ja w środku nocy rzeczywiście (dokładnie o północy).
369) Powiedział mu: „Nie będzie potrzebny! Ponieważ znak (simana סימנא) mam w domu, że owa odważniczka (takla טקלא), która przed łożem moim, napełniam ją (drugą czaszę wagi, a na pierwszej ciężarek — Sulam) wodą, i kapie (przez otwór w czaszce) — kap-kap (tif-tif טיף טיף), w środku nocy rzeczywiście (równo o północy) wylewają się wszystkie wody, i stacza się (itgalgal אתגלגל) ów ciężarek i szumi (nahim נהים), i słyszany jest głos (dźwięk) w całym domu, i wtedy to — środek nocy rzeczywiście. I jeden starzec (saba סבא) był u mnie, który był wstającym w każdy środek nocy, i zajmował się Torą, i dlatego uczynił to»".
370) Powiedział r. Aba: „Błogosławiony Miłosierny, który posłał mnie tu". W środku nocy zaszumiało owo toczenie się ciężarka, wstali r. Aba i r. Jakow. Usłyszeli owego człowieka, który był siedzącym w dole domu (be-szipulej bejta בשיפולי ביתא), i dwaj synowie jego z nim, i był mówiący: „Napisano (Tehilim, 119): «Połowa nocy — wstanę, aby dziękować (lehodot להודות) Tobie za sądy prawe Twoje». Co zobaczył Dawid, gdy powiedział: «Połowa nocy», a nie «W połowie nocy»? Lecz — oczywiście, do Świętego, błogosławiony On, powiedział tak.
371) I czyż Święty, błogosławiony On, tak się nazywa? Tak, ponieważ połowa nocy rzeczywiście — Święty, błogosławiony On, przebywa i pomoc (sijata סיעתא) Jego, i wtedy — owa chwila, gdy wchodzi do Ogrodu Rajskiego, aby rozkoszować się z prawymi".
372) Powiedział r. Aba r. Jakowowi: „Oczywiście, złączymy się (nisztateF נשתתף) z Obecnością i zjednoczymy się w jedno". Zbliżyli się i usiedli z nim. Powiedzieli mu: „Powiedz słowo ust twoich, gdyż pięknie powiedziałeś! Skąd u ciebie to?" Powiedział im: „Słowo to słyszałem od dziadka swojego.
373) I jeszcze był mówiący, że początek pierwszych godzin nocy — wszystkie sądy niższe przebudzają się (mitarin מתערין) i idą, i płyną po świecie. W środku nocy rzeczywiście (równo o północy), Święty, błogosławiony On, przebudza się (do czynów) w Ogrodzie Rajskim, i sądy niższe nie przebywają.
374) I wszystkie prawa (nimusin נימוסין) wyższe nocą przebywają tylko w środku nocy rzeczywiście. Skąd (wiemy to)? Z Abrahama, jak napisano (Breszit, 14): „I rozdzielił się (wa-jechAlek ויחלק) przeciw nim nocą". W Egipcie (Szemot, 12): „I było, w środku nocy". I w wielu miejscach w Torze takie znajdujemy. I Dawid wiedział to.
375) I skąd wiedział? Lecz — tak powiedział dziadek, że królestwo jego od tego zależy (talja תליא). I dlatego wstawał w tę chwilę i mówił śpiewanie (szirата שירתא), i dlatego przywołał Świętego, błogosławiony On, w środku nocy rzeczywiście: «Wstanę dziękować Tobie i tak dalej». Wszak wszystkie sądy zależą od tego, i sądy królestwa stąd są, i owa chwila — związał się z nim Dawid, i wstał, i powiedział śpiewanie". Zbliżył się r. Aba i pocałował go. Powiedział mu: „Oczywiście, tak jest. Błogosławiony Wszechmocny, który posłał mnie tu.
376) Idź, patrz: noc — sądem jest w każdym miejscu, i oto, ustalono rzecz (tę), i tak jest, oczywiście, i to przebudzono (wyjaśniono) przed r. Szimonem". Powiedział ów dziecko, syn owego człowieka: „Jeśli tak, dlaczego napisano: «połowa nocy (chacot lajla חצות לילה)»?" Powiedział mu: „Oto, powiedziano, w środku nocy Królestwo Niebios przebudza się". Powiedział: „Słyszałem słowo". Powiedział mu r. Aba: „Powiedz, synu mój, dobrze! Wszak słowo ust twoich głosem świecy (kala di-bucina קלא דבוצינא) będzie".
377) Powiedział: „Słyszałem, że noc — sądem królestwa to jest, i w każdym miejscu — sądem to jest, i to, co powiedział «połowa» — ponieważ żywi się dwoma odcieniami (janka bi-trej gawnej ינקא בתרי גווני), za pomocą Sądu i Miłosierdzia, oczywiście część pierwsza — sądem to jest, ponieważ część inna — światło Oblicza ze strony Miłosierdzia, i dlatego — «połowa nocy» napisano, oczywiście".
378) Wstał r. Aba, i położył ręce na głowę jego, i pobłogosławił go, powiedział: „Oczywiście, myślałem ja, mądrość nie znajduje się [u nikogo], prócz tych zasłużonych, którzy zasłużyli na nią. Teraz widzę ja, że nawet dzieci w pokoleniu r. Szimona zasługują na Mądrość Wyższą. Zasłużony jesteś, r. Szimonie! Ach — owemu pokoleniu, z którego odejdziesz (tistaleke תסתלק)!" Siedzieli do rana i zajmowali się Torą.
379) Otworzył r. Aba i powiedział (Jeszaja, 60): „I lud twój, wszyscy prawi i tak dalej". Tę rzecz — oto, wyjaśnili ją przyjaciele. Jaki sens w tym, że napisano: «I lud twój, wszyscy prawi i tak dalej»? I czyż wszyscy synowie Israela — prawymi są? I oto — ilu złoczyńców (chajawim חייבין) jest wśród nich, w Israelu, ilu grzeszników (chatajin חטאין), ilu niegodziwców (rszijin רשיעין), którzy przekraczają prawa Tory!
380) Lecz — tak uczono w tajemnicy nauki: zasłużeni są ci [synowie] Israela, którzy przynoszą ofiarę dla Upodobania (rawа רעוא) Świętego, błogosławiony On, gdy przynoszą synów swoich ósmego dnia w ofierze, i gdy obrzezani zostają (itgazru אתגזרו), wchodzą w ów Udział Dobry Świętego, błogosławiony On, jak napisano (Miszlej, 10): „I prawy — podstawą świata". Ponieważ wchodzą w ów udział prawego, nazywani są prawymi, oczywiście, wszyscy oni — prawi.
381) I dlatego — „na wieki odziedziczyć będą ziemię", jak to, co napisano (Tehilim, 118): „Otwórzcie mi Bramy Sprawiedliwości (szarej cedek שערי צדק), wejdę w nie", i napisano (tamże): „To — Bramy dla Boga, prawi wejdą w nie (w to wejście)", ci, którzy się obrzezali, nazywani są prawymi. „Kiełek nasadzenia Mojego (necer mataj נצר מטעי)". „Kiełek" — z owych nasadzeń, które nasadził Święty, błogosławiony On, w Ogrodzie Rajskim, owa «Ziemia» — jednym z nich jest, i dlatego jest u nich, u [synów] Israela, Udział Dobry w świecie, który przyjdzie, i napisano (Tehilim, 37): „Prawi odziedziczyć będą ziemię". „Na wieki odziedziczyć będą ziemię". Cóż [to znaczy] «na wieki»? Jak to, co ustaliliśmy w nauce naszej, i oto, powiedziane jest to słowo wśród przyjaciół.
382) I uczono: co zobaczyło Pismo (kra קרא), że nie nazwało [go] Abrahamem dotąd (do obrzezania)? Lecz — tak ustaliliśmy, że dotąd nie obrzezał się, a gdy obrzezał się, połączył się z ową «hej», i Obecność zstąpiła na niego, i wtedy nazwał się Abrahamem.
383) I właśnie to, co napisano (Breszit, 3): „Oto porodzenia nieba i ziemi przy stworzeniu ich (be-hibaram בהבראם)". I uczono: «z pomocą «hej» stworzył», i uczono: «dla Abrahama» (dwa warianty wyjaśnienia słowa «be-hibaram»). Co powiedziano? Lecz — to Miłosierdzie (Abraham — Sulam), a to — Obecność («hej» — Sulam), i wszystko zstępuje, jako jedno, i niełatwa (do rozumienia) rzecz — i to, i to jest".
384) Powiedział r. Jakow r. Abie: „Ta «hej» w [słowie] «przy stworzeniu ich» — mała, a ta «hej» w [słowie] (Dwarim, 32) «Czy Bogu (przed Czteroliterowym Imieniem stoi przedrostek «ha», oznaczający «czy»)» — wielka. Co między tym a tym?" Powiedział mu: „To — «Odpuszczenie» ("Szmita" שמיטא, prawo siódmego roku na Ziemi Świętej), to — «Jubileusz» ("Juwla" יובלא, rok pięćdziesiąty). I z tego powodu, niekiedy księżyc istnieje w pełności, a niekiedy — w skażeniu (be-pgimuta בפגימותא), i na obliczu (księżyca — Sulam) jest i widoczne, i wszystko — piękne (szapir שפיר), i to — ono, wyjaśnienie rzeczy".
385) Powiedział r. Aba: „Zasłużeni są oni, [synowie] Israela, gdyż Święty, błogosławiony On, wybrał ich ze wszystkich pozostałych narodów i dał im Znak Przymierza ten, gdyż każdy, u kogo jest ten znak, nie zstępuje do Gehinnomy, jeśli on strzeże (natir נטיר) go, jak należy, jeśli nie wprowadza go we władanie obce (bi-rszuta achrа ברשותא אחרא), nie zdradza Imieniem Króla, gdyż każdy, kto zdradza w tym (w Znaku przymierza — Sulam) — jakby zdradza Imieniem Świętego, błogosławiony On, jak napisano: «Boga zdradzili (bagdu בגדו), gdyż synów obcych (zarim זרים) zrodzili»".
386) Jeszcze powiedział r. Aba: „W czasie, gdy człowiek wznosi syna swojego, aby wprowadzić go w to Przymierze, zwołuje Święty, błogosławiony On, Wojsko (pamlaja פמליא) Swoje i mówi: «Patrzcie, co syn jego czyni w świecie!» W ową chwilę okazuje się Eliahu i przepływa świat czterema przelotami (tasin טאסין), i okazuje się tam.
387) I z tego powodu uczyli my, że powinien człowiek ustanowić Tron (karsaja כרסייא) inny — dla szacunku ku niemu, i powie: «To Tron Eliahu», i jeśli nie, nie przebywa tam. I on wznosi się i zaświadcza przed Świętym, błogosławiony On.
388) Idź, patrz. Najpierw napisano (Melachim-Alef, 19): «Co tobie tu (ma lecha po מה לך פה), Eliahu?», i napisano (tamże): «Zazdrością zazdrościłem Bogu, gdyż opuścili Przymierze Twoje synowie Israela i tak dalej». Powiedział mu: «Żywotем Twoim (klnę się): w każdym miejscu, gdzie ów Znak Święty oznaczą (jarszimuN ירשימון) synowie Moi na ciele swoim, ty okażesz się tam, i usta, które zaświadczyły, że synowie Israela opuścili, one zaświadczą, że synowie Israela spełniają to Przymierze». I oto, uczyli my, za co ukarany (itanasz אתענש) był Eliahu przed Świętym, błogosławiony On — za to, że powiedział oszczerstwo (diltora דלטורא) na synów Jego".
389) Tymczasem był przychodzący świt dnia, i byli mówiący słowa Tory. Wstali, aby odejść. Powiedział im ów człowiek: „To, czym zajmowaliście się (askitu עסקיתו) tej nocy — dopełnijcie!" Powiedzieli mu: „Co to jest?" Powiedział im: „Gdyż zobaczycie jutro oblicze pana owego Przymierza, bowiem oto żona moja (dwitaj דביתאי) prosi prośbę tę od Was, wszak Obrzezanie-Przymierze syna mojego, który urodził mi się — jutro będzie radość (hilula הלולא) jego!" Powiedział r. Aba: „To — prośba przykazania ona jest, i [aby] zobaczyć Oblicze Obecności — posiedzimy".
390) Zatrzymali się przez cały ów dzień. W ową noc zebrał ów człowiek wszystkich owych miłujących go (rchimoj רחימוי), i przez całą ową noc zajmowali się Torą, i nie było [tego], kto spał (naim נאים). Powiedział im ów człowiek: „Proszę was, każdego z was, powiedzcie słowo nowe w Torze dla tego człowieka wielkiego!"
391) Otworzył jeden i zaczął (Szoftim, 5): „Przy odsłonieniu odsłonień (bi-froа fraot בפרוע פרעות) w Israelu, przy poświęceniu się (be-hitnadew בהתנדב) głów ludu, błogosławcie Boga". Co zobaczyli Dwora i Barak, że zaczęli od tego wersetu? Lecz — tak uczyli my: nie ma światu istnienia, prócz jak na tym Przymierzu, jak napisano (Jirmija, 33): „Gdyby nie Przymierze Moje dniem i nocą i tak dalej" — że niebo i ziemia na tym stoją.
392) Z tego powodu, przez cały czas, gdy synowie Israela spełniają to Przymierze, prawa (nimussej נמוסי) nieba i ziemi stoją w istnieniu swoim, a przez cały czas, gdy — nie daj Bóg (chas we-szalom חס ושלום) — synowie Israela unieważniają (mewatlin מבטלין) to Przymierze, niebo i ziemia nie urzeczywistniają się, i błogosławieństwa nie przebywają w świecie.
393) Idź, patrz. Nie zawładnęły pozostałe narody nad synami Israela, dopóki nie unieważnili u siebie Przymierza tego. I co unieważnili od siebie? Że nie «odsłaniali» ("lo itafran" לא אטפרען, «prija» — drugi element obrzezania: według Prawa po odcięciu napletka następuje «odsłonięcie», to jest odciągnięcie i utrwalenie skóry)*, i nie otwierało się (lo itgaljan לא אתגליין). I dlatego napisano (Szoftim, 2): „I opuścili synowie Israela Boga i tak dalej, i oddał ich w ręce Sisery" — i opuścili Boga — rzeczywiście. Do tego, że przyszła Dwora, poświęciła się (sobą) dla całego Israela dla obrzezania tego (to jest zmusiła obrzezyć właściwie), wtedy — poddali się wrogowie ich pod nimi.
394) I właśnie to, czego uczono, że powiedział Święty, błogosławiony On, Jehoszui: „I czyż [gdy synowie] Israela — zamknięci (atimin אטימין) są, i nie «odsłaniają» i nie otwierają się, i nie spełniają Przymierza Mojego, ty chcesz wprowadzić ich do Ziemi i [sprawić], aby poddali się wrogowie ich? «Wróć i obrzeż synów Israela po raz wtóry (szenit שנית)», i dopóki nie «odsłonili», i nie otworzyło się to Przymierze, nie weszli do Ziemi i nie poddali się wrogowie ich. Tak tu: ponieważ poświęcili się [synowie] Israela dla tego Znaku, poddali się wrogowie ich pod nimi, i błogosławieństwa ukazały się w świecie, jak to, co napisano: «Przy odsłonieniu odsłonień w Israelu, przy poświęceniu się głów ludu, błogosławcie Boga»".
395) Wstał inny, otworzył i powiedział (Szemot, 4): „I było, w drodze na nocleg (ba-malon במלון), i spotkał go Bóg i zechciał go uśmiercić (wa-jiwakesz hamito ויבקש המיתו)". Kogo? Moszego. Powiedział mu Święty, błogosławiony On: „I cóż — ty idziesz wyprowadzić synów Israela z Egiptu i [sprawić], aby poddał się król wielki i potężny (raw we-szlita רב ושליטא), i zapomniałeś od siebie (odsunąłeś od siebie) Przymierze? Wszak syn twój nie jest obrzezany!" Od razu: „I zechciał go uśmiercić".
396) Uczono: zstąpił Gabriel w płomieniu ognia (be-szalhuwwa de-isza בשלהובא דאשא) spalić go, i [dany był] napomknień — jeden wąż-palący pochłonąć (leszafa לשאפא) go wewnątrz siebie. Dlaczego wąż (chiwja חיויא)? Powiedział mu Święty, błogosławiony On: „Ty idziesz zabić (lekAtla לקטלא) węża wielkiego i silnego, a syn twój nie jest obrzezany?" — od razu [dał] napomknienie jednym wężem [posłanym] zabić go.
397) Do tego, że zobaczyła Cippora i obrzezała syna swojego, i ocalał (iszteziv אשטזיב), jak to, co napisano (Szemot, 4): „I wzięła Cippora skałę (ostry odłamek skały)". Cóż [to znaczy] „skała (cur צור)"? Lecz — lekarstwo (aswata אסוותא), i co — lekarstwo? Jak napisano (tamże): „I odcięła napletek syna jej (wa-tichrot et orlat bena ותכרות את ערלת בנה)" — gdyż przebił się w niej Duch Świętości".
398) Wstał inny i powiedział (Breszit, 45): „I powiedział Josef braciom swoim: zbliżcie się do mnie (gSZU elaj גשו אלי), i zbliżyli się, i powiedział i tak dalej". I po co wezwał ich, wszak blisko byli go! Lecz — w chwili, gdy powiedział im: «Ja — Josef, brat Wasz», zadziwili się (towuhu תווהו), że zobaczyli go w królestwie wysokim. Powiedział im Josef: «Królestwo to — z tego powodu zdobyłem je (rawachna רווחנא), zbliżcie się, proszę, do mnie!», i zbliżyli się, co pokazał im ów Znak obrzezania, powiedział: «To spowodowało mi królestwo to, ponieważ ja strzegłem go (to Przymierze)!»".
399) Stąd uczymy: ten, kto strzeże tego Przymierza, królestwo strzeżone jest dla niego. Skąd? Z Boaza, jak napisano (Rut, 3): „Żywy Bóg! Leż do rana!" — gdyż był oskarżającym (mekATreg מקטרג) go pęd (złe dążenie) jego do tego, że zaprzysiągł się przysięgą (umej uma אומי אומא) i zachował to Przymierze, dlatego zasłużył, i wyszli z niego królowie-władcy nad wszystkimi pozostałymi narodami, i Król-Maszijach, który nazywa się Imieniem Świętego, błogosławiony On".
400) Otworzył inny i powiedział (Tehilim, 26): „Jeśli zbierze się przeciw mnie zbiorowisku (im tachane alaj machane אם תחנה עלי מחנה), na to ja ufam (be-zot ani woteach בזאת אני בוטח)". Tak uczono: «na to ja ufam», — cóż [to znaczy] «na to»? To — Znak Przymierza, który gotowy jest stale (to jest stale istnieje) u człowieka, na co napomkniane jest powyżej, i dlatego powiedziane «na to», jak to, co napisano: «To — Znak Przymierza», «to — Przymierze Moje», i wszystkie — w jednym poziomie. I uczono: «ze (זה)» (słowo «to» w rodzaju męskim) i «zot (זאת)» (słowo «to» w rodzaju żeńskim) — w jednym poziomie one są, i nie rozdzielają się.
401) I jeśli powiesz: jeśli tak, wszak pozostali synowie świata — też, dlaczego Dawid jeden, a nie inny (powiedział, że ufa)? Lecz — ponieważ trzyma się (achida אחידא) za niego i napomkniane jest (itraMiza אתרמיזא) w nim, i to — Korona Królestwa.
402) Idź, patrz. Ponieważ owego «to» nie strzegł Dawid-Król, jak należy, królestwo oddzieliło się od niego (itadej minej אתעדי מניה) przez cały ów czas, i tak uczyli my: owo «to» napomkniane jest na Królestwo Wyższe, i napomkniane jest na Jeruszalajim, Miasto Święte.
403) W ową chwilę, gdy Dawid przekroczył je (awар alej עבר עליה), wyszedł Głos i powiedział: „Dawidzie! Od tego, do czego przywiązałeś się (itkaszarta אתקטרת), odwiążesz się (tiSZTerej תשתרי)! Ciebie wygnają (itadej אתעדי) z Jeruszalajim, i królestwo odebrane ci będzie!" Skąd nam (to wiadomo)? Jak napisano (Szemuel-Bet, 12): „Oto, Ja ustanawiam przeciw tobie zło z domu twojego!" „Z domu twojego (mi-bejtecha מביתך)" właśnie, i tak było. W tym, w czym przekroczył, ukarany. I co jeśli Dawid-Król — tak (był osądzony), pozostali synowie świata (nie tak prawi) — o ileż bardziej (będą ukarani)!"
404) Otworzył inny i powiedział (Tehilim, 94): „Gdyby nie Bóg, Pomocą moją, prawie przybyła (kimat szachna כמעט שכנה) w milczeniu (duma דומה) dusza moja". Uczono: na czym polega zasługa synów Israela, że nie zstępują do Gehinnomy, jak pozostałe narody-bałwochwalcy i nie przekazywane są w ręce Milczenia (przytaczane w Talmudzie, w 1 r. traktatu Chagiga, «Duma», to jest «milczenie» — imię anioła-stróża dusz umarłych)? Na tym Znaku!
405) Że tak uczono: w chwili, gdy człowiek wychodzi ze świata, kilka wiązek oskarżycieli (chawilej tahirin חבילי טהירין) wyznaczonych jest przeciw niemu. Podnoszą oczy, widzą ten Znak, który — Przymierze Święte, oddalają się od niego, i nie jest on oddawany w ręce Zapomnienia, [aby] zsunąć go do Gehinnomy, gdyż każdy, kto oddawany jest w ręce jego, zstąpi do Gehinnomy niezawodnie (wadaj ודאי).
406) I z powodu tego znaku boją się (dachalin דחלין) wyżsi i niżsi, i sądy złe nie władają nad człowiekiem, jeśli zasługuje on na strzeżenie go, tego Znaku, ponieważ trzyma się za Imię Świętego, błogosławiony On.
407) Ponieważ Dawid-Król nie strzegł Przymierza tego, jak należy, odeszło od niego królestwo i wygnany był z Jeruszalajim. Od razu przestraszył się, gdyż osądził (sawar סבר), że zsunęliby go od razu i oddali go w ręce Zapomnienia, i umarłby na tym świecie, do tego, jak obwieszczone mu zostało, jak napisano (Szemuel-Bet, 12): „Także Bóg wywiódł (heewiR העביר) grzech twój, nie umrzesz". W ową chwilę otworzył i powiedział (Tehilim, 94): «Gdyby nie Bóg, Pomocą moją, prawie przybyła w milczenie dusza moja»".
408) Otworzył inny i powiedział: „Co to, co powiedział Dawid (Tehilim, 16): «I pokaż mi Jego i mieszkanie Jego (oto we-et nawehu אותו ואת נוהו)»? Kto może zobaczyć Świętego, błogosławiony On? Lecz — tak uczyli my: w ową chwilę, gdy przesądzona mu była owa kara (unSZa עונשא), i Dawid poznał, że za to, iż nie strzegł tego Znaku, jak należy, ukarany tym, gdyż wszystko, jako jedno, trzyma się, i wszystko napomkniane jest w owym Znaku, i nie nazywa się prawym ten, kto nie strzeże go, jak należy, był proszący prośbę i powiedział: «I pokaż mi Jego i mieszkanie Jego»".
409) Cóż [to znaczy] „Jego"? To — Znak Przymierza Świętego, wszak lękam się ja, że unicestwił się (itAwid אתאביד) u mnie! Jaki sens? Ponieważ dwoje tych — królestwo i Jeruszalajim — za to trzymają się, i dlatego uzależnił ("talej" תלי, to jest postawił w zależność)* prośbę swoją od «Jego i od mieszkania Jego», aby powróciło królestwo Znaku tego na miejsce swoje, i wszystko — jedną rzeczą jest.
410) Otworzył inny i powiedział (Ijow, 19): „I z ciała swojego zobaczę (echeze אחזה) Boga". Cóż [to znaczy] „i z ciała swojego (u-mi-basari ומבשרי)"? „I z kości swojej (me-acmi מעצמי)" — powinien był [powiedzieć]! Lecz — z ciała mojego rzeczywiście, i co to jest? Jak napisano (Jirmija, 11): „I ciało świętości odejmą od ciebie", i napisano (Breszit, 17): „I będzie Przymierze Moje na ciele waszym", że uczono: w każdym czasie, gdy zapisany jest człowiek owym zapisem świętym owego Znaku, z niego widzi Świętego, błogosławiony On, z niego rzeczywiście, i dusza święta trzyma się za niego.
411) A jeśli nie zasługuje, jeśli nie strzegł tego Znaku, co napisano? „Od duszy Boga przepadną (jowEdu יאבדו)" (Ijow, 19), wszak zapis Świętego, błogosławiony On, nie zachował się. A jeśli zasłużył i zachował go, Obecność nie odłącza się od niego.
412) Gdy urzeczywistnia się to? Gdy żeni się (itnasiw אתנסיב), i ów Znak wchodzi w miejsce swoje, kompletują się (iSZTatfu אשתתפו) w jedno i nazywani są jednym imieniem, wtedy — Miłosierdzie Wyższe przebywa na nim. W którym miejscu przebywa? Po stronie pierwiastka męskiego. I kto — Miłosierdzie? „Miłosierdzie Boga (Chesed El חסד אל)", które przychodzi i wychodzi z Mądrości Wyższej i koronuje się pierwiastkiem męskim, i dlatego ulodnieje się pierwiastek żeński.
413) Jeszcze uczono: „Bóg (Eloha אלוה)" (Imię, użyte w wersecie z Ijowa), tak ono [wyjaśnia się]: Bóg (El) — Światło Mądrości, «waw» — pierwiastek męski, «hej» — pierwiastek żeński. Kompletują się w jedno — „Bogiem (Eloha)" nazywane są, i dusza święta z tego miejsca brana jest, i wszystko zależy od tego Znaku.
414) I o tym napisano (tamże): „Z ciała swojego zobaczę Boga", to — pełność wszystkiego, «z ciała swojego» rzeczywiście, z tego Znaku rzeczywiście. I dlatego — zasłużeni są ci [synowie] Israela święci, którzy trzymają się za Świętego, błogosławiony On, zasłużeni są oni na tym świecie, i w świecie, który przyjdzie, o nich napisano (Dwarim): „A wy, przylgnęliście (ha-dwekim הדבקים) do Boga Wszechmocnego waszego, żywi wszyscy dziś".
415) Powiedział r. Aba: „I co? We wszystkim takim jesteście mądrzy, i siedzicie tu?" Powiedzieli mu: „Jeśli ptaki (cipora צפוראה) wyrwą się (itakru יתעקרו) z miejsca swojego, nie wiedzą, dokąd polecą (lean tasin לאן טאסין), jak to, co napisano (Miszlej, 27): «Jak ptak, odlatujący (nodEdet נודדת) z gniazda, tak — człowiek, oddalający się od miejsca swojego»".
416) I miejsce to — zasłużone jest dla nas dla Tory, i to — droga nasza (urcha dilan אורחא דילן): każdą noc połowę śpimy (najmin ניימין), a połowę zajmujemy się Torą, i gdy wstajemy rano, zapachy pola (rejchej chakla ריחי חקלא) i strumienie wód (naharej maja נהרי מיא) rozświetlają nam Torę, i osadza się w sercach naszych.
417) A miejsce to — oto, sądzono je (dajnuha דיינוה) raz jeden, i kilku dostojników tarcz ("sarchej trisin" סרכי תריסין, to jest mędrcach — Sulam)* odeszło (umarło — Sulam) z tego miejsca z powodu kary za Torę, i dlatego zajęcie nasze — dniem i nocą Torą ono jest, i miejsce to pomaga nam, i ten, kto oddziela się stąd — jak ten, kto oddzielił się od życia świata".
418) Podniósł ręce r. Aba i pobłogosławił ich. Siedzieli do świtu dnia. Po tym, jak rozświetlił się dzień, powiedzieli owym uczniom, którzy przed nimi: „Wyjdźcie i popatrzcie, czy rozświetlił się dzień, i każdy jeden powie słowo nowe (mila chadta מלה חדתא) Tory dla tego człowieka wielkiego".
419) Wyszli i zobaczyli, że rozświetlił się dzień. Powiedział jeden z nich: „Przygotował (zamin זמין) ten dzień ogień z góry!" Powiedział inny: „I — w tym domu!" Powiedział inny: „Jeden starzec tu jest, który gotowy jest w ten dzień spalić się (leiTogda לאתוקדא) w ogniu tym". Powiedział r. Aba: „Panie, ocal (rachMana liSZTezwan רחמנא לישתזבן)".
420) Zadziwił się (tawa תווה), i nie mógł mówić. Powiedział: „Węzeł Władzy (kutra de-hormana קוטרא דהורמנא) — na ziemi schwytany!" I tak było. Gdyż w ów dzień zobaczyli przyjaciele Oblicze Obecności, i otoczeni zostali ogniem, i r. Aba — płonęło oblicze jego, jak ogień, od radości Tory".
421) Uczono: przez cały ów dzień nie wychodzili wszyscy oni z domu, i dom dymił się (itkaTar אתקטר) dymem, i były radosne słowa wewnątrz niego, jak gdyby przyjęli w ów dzień Torę z góry Synaj. Potem, gdy odeszli (wyszli), nie wiedzieli, czy to dzień, czy noc. Powiedział r. Aba: „Póki stoimy — powie każdy jeden z nas słowo nowe Mądrości, aby przywiązać dobro (leakszera tivu לאקשרא טיבו) do pana domu (to jest wyrazić wdzięczność), pana uroczystości".
422) Otworzył jeden i powiedział (Tehilim, 65): „Błogosławiony [ten, kogo] wybierzesz (tiwchar תבחר), przybliżysz — przebywa na dziedzińcach Twoich (jiszkon chacerecha ישכון חצריך) i tak dalej". Najpierw — «dziedzińce Twoje», potem — «dom Twój», potem — «Świątynia Twoja»? To wewnątrz tego, i to wyżej od tego: «przebywa na dziedzińcach Twoich» najpierw, jak to, co napisano (Jeszaja, 4): „I będzie, pozostały (niszar נשאר) w Cyonie i pozostały (notar נותר) w Jeruszalajim — «Świętym!» — powiedzą mu".
423) „Nasyci się dobrem domu Twojego" — potem, jak to, co napisano (Miszlej, 24): „Z pomocą Mądrości zbuduje się dom". „Mądrość zbuduje dom (jiwne bajit יבנה בית)" — nie napisano, gdyż gdyby napisał tak, słychać by było, że Mądrość domem się nazywa, lecz napisano: „Z pomocą Mądrości zbuduje się dom", i to — właśnie to, co napisano (Breszit, 2): „I rzeka wychodzi z Raju — poić Ogród i tak dalej".
424) „Świętego Przybytku Twojego" — potem, ono jest — pełnością wszystkiego, że tak uczyli my: cóż to [znaczy] „Przybytek (hejchal היכל)"? Jak powiedzieć — «hej-jud», «wszystko» (kol כל), i wszystko wypełnia się (staje się pełnym), jako jedno.
425) Początek wersetu — co dowodzi (mochach מוכח), jak napisano: „Błogosławiony [ten, kogo] wybierzesz, przybliżysz — przebywa na dziedzińcach Twoich"? Ten, kto przynosi syna swojego w ofierze przed Świętym, błogosławiony On, Życzenie Świętego, błogosławiony On — do tej ofiary, i pragnie jej, i przybliża ją, i ustanawia przebywanie jego (szawej madurej שוי מדורי) w dwóch komnatach (adarin אדרין), i trzyma się za to i za to, wszak owe dwie komnaty złączone są w jedno, jak napisano: „Przebywa na dziedzińcach Twoich", „na dziedzińcach Twoich" — oczywiście, dwóch.
426) Z tego powodu, pobożni pierwsi (chasidej kadmaj חסידי קדמאי), dziadkowie tych, którzy tu są, gdy przynosili synów swoich w tej ofierze, otwierali i mówili: „Błogosławiony [ten, kogo] wybierzesz, przybliżysz — przebywa na dziedzińcach Twoich". Ci, którzy stali z nimi, mówili: „Nasyci się dobrem domu Twojego, świętego Przybytku Twojego". Potem błogosławi: „Który uświęcił nas przykazaniami Swoimi i nakazał nam wprowadzić go w Przymierze Abrahama, ojca naszego!" A ci, którzy stoją z nimi, mówią: „Tak jak wszedł w Przymierze, tak wejdzie w Torę, Chupę i dobre czyny!"
427) I uczyli my: najpierw poprosi syn człowieczy miłosierdzia dla siebie, a potem za innego, jak napisano (Wajikra, 16): „I zadośćuczyni (we-chiPer וכפר) za siebie" — najpierw, a potem — „i za całą gminę Israela". I my drogę tę wzięliśmy, i tak piękne i godne dla nas".
428) Powiedział r. Aba: „Oczywiście tak jest, i prawdziwa rzecz (jawut mila יאות מלה), i ten, kto nie mówi tak, wyłącza siebie z dziesięciu Pokryć, które przygotował Święty, błogosławiony On, uczynić dla prawych w świecie, który przyjdzie, i wszystkie one przywiązują się do tego. I dlatego dziesięć słów wiary jest w tym wersecie — «Błogosławiony [ten, kogo] wybierzesz, przybliżysz i tak dalej», i każde słowo i słowo — Pokryciem (chupa חופה) staje się z niego.
429) Zasłużona jest doља wasza na tym świecie i w świecie, który przyjdzie, wszak Tora przywiązana jest do serc waszych (mitkaszra be-libajchu מתקשרא בליבייכו), jak gdyby staliście wy w ciałach swoich na górze Synaj, w chwili, gdy dawana była Tora Israelowi".
430) Otworzył inny i powiedział (Szemot, 20): „Ołtarz ziemny (mizbeach adama מזבח אדמה) uczyń Mi, i przynoś na nim całopalenia swoje i pokojowe [ofiary] swoje i tak dalej". Uczono: każdy, kto przynosi syna swojego w tej ofierze — jakby przyniósł wszystkie ofiary świata przed Świętym, błogosławiony On, i jakby zbudował ołtarz doskonały przed Nim.
431) Z tego powodu trzeba uporządkować ołtarz (lesadra madbecha לסדרא מדבחא) obok naczynia (mana מאנא) jednego, pełnego ziemi (w którą kładzie się odcięty napletek), aby obrzezyć nad nim to Przymierze Święte, i liczone jest przed Świętym, błogosławiony On, jak gdyby przyniósł na nim całopalenia i ofiary, [drobne] bydło i woły.
432) I milsze Mu więcej niż wszystkie one, jak napisano (Szemot, 20): „I przyniesiesz na nim całopalenia twoje i pokojowe twoje i tak dalej, w każdym miejscu, gdzie wspomnę Imię Moje". Cóż [to znaczy] „wspomnę Imię Moje (azKir et szmi אזכיר את שמי)"? To — Obrzezanie, wszak napisano o nim (Tehilim, 25): „Tajemnica (sod סוד) Boga dla bojących się Go, i Przymierze Swoje oznajmi im".
433) Ten „ołtarz ziemny" — oczywiście, jak powiedziałem. Potem — co napisano? „A jeśli ołtarz kamieni (mizbeach aWanim מזבח אבנים) uczynisz Mi" (Szemot, 20). Napomknienie na prozelitę, który przechodzi (itgajer אתגייר), który — z ludu twardego karku i twardego serca, to nazywa się „ołtarz kamieni".
434) „Nie buduj ich obciosywaniem (gazit גזית)". Cóż to [znaczy]? Ponieważ trzeba wprowadzić go w służenie (pulchana פולחנא) Świętemu, błogosławiony On, nie obrzezaj go, dopóki nie zapomni (jinszi ינשי) służenia obcego, które spełniał do tego, i odejdzie od niego owa ciężkość serca.
435) A jeśli obrzeże się, i nie odejdzie od niego owa ciężkość serca, aby wejść w służenie święte Świętemu, błogosławiony On, oto, on — jak ów posąg (psila פסילא) kamienny, któremu odcinają — z tej strony i z tej strony, a pozostaje kamieniem, jak na początku. Dlatego — „nie buduj ich obciosywaniem", ponieważ jeśli pozostanie w ciężkości swojej (be-kaszjutej בקשיותיה) — „gdyż miecz swój (charBecha חרבך) położyłeś ty na niej (na ołtarz po hebr. r. ż.) i splugawiłeś ją", to jest owo obrzezanie, którym się obrzezał, nie pomaga mu.
436) Dlatego zasłużona jest dolja tego, kto przyniósł tę ofiarę z radością w Upodobaniu przed Świętym, błogosławiony On, i powinien radować się w tej doli przez cały dzień, jak napisano (Tehilim, 5): „I rozradują się wszyscy ufający Tobie (chosej bach חוסי בך), na wieki zaśpiewają, i okryjesz Ty ich, i rozweselą się w Tobie wszyscy miłujący Imię Twoje!"
437) Otworzył inny i powiedział (Breszit, 14): „I był Abram synem dziewięćdziesięciu lat i dziewięciu lat i ukazał się Bóg i tak dalej, Ja — Bóg Wszechmocny, chodź przede Mną i tak dalej". Ten werset — należy wpatrzyć się (lejjna לעיינא) w niego, i — trudny (do pojęcia) pod kilkoma względami. I cóż — do tego nie objawiał mu się Święty, błogosławiony On, Abrahamowi, a teraz, gdy doszło do tych dni — «i ukazał się Bóg mu», i nie wcześniej? A wszak napisano — «i powiedział Bóg Abramowi», «i Bóg powiedział Abramowi», «i powiedział Abramowi: wiedzą wiedz i tak dalej»! A teraz liczy (manej מני) liczbę dni, i gdy policzył je, napisano: «I ukazał się Bóg Abrahamowi», słychać, że dotąd nie ukazywał mu się! I jeszcze — co napisano «synem dziewięćdziesięciu lat i dziewięciu lat», na początku «lat («szana» שנה, to jest dosł.: «dziewięćdziesiąt rok» — w l. poj.)»», a na końcu — «lat (szanim שנים)»?
438) Lecz — tak uczono: przez wszystkie owe dni nie napisano «i ukazał się (wa-jera וירא)». Jaki sens? Lecz — przez cały [czas], gdy był zatkniętym (atim אטים) i zamkniętym, Święty, błogosławiony On, nie otwierał się mu, jak należy. Teraz otworzył się mu, jak napisano: «i ukazał się». Jaki sens? Ponieważ trzeba było otworzyć w nim ów znak Korony Świętej.
439) I jeszcze — pragnął Święty, błogosławiony On, wyprowadzić z niego nasienie święte (zara kadisza זרעא קדישא), i Świętości — nie być, gdy on jest zatkniętym ciałem. Lecz — powiedział: «Teraz, gdy on jest synem dziewięćdziesięciu lat i dziewięciu lat, i czas — przybliżył się on, że wyjdzie z niego nasienie święte, [trzeba] aby był świętym najpierw, a potem — wyjdzie z niego nasienie święte». Z tego powodu policzono dni jego w tym (miejscu), a nie we wszystkich owych czasach poprzednich.
440) Jeszcze — „dziewięćdziesiąt lat" — gdyż wszystkie dni jego poprzednie nie były latami, lecz — jako rok jeden, gdyż nie były dni jego dniami. Teraz, gdy doszedł do tego (haSZta de-mata le-haj השתא דמטא להאי), lata to są, a nie rok (jeden).
441) „I powiedział mu: Ja — Bóg Wszechmocny". Co słychać [w tym], że dotąd nie mówił: «Ja — Bóg Wszechmocny (El Szadaj)»? Lecz — tak uczono: „Uczynił Święty, błogosławiony On, korony niższe (kitrin tatain כתרין תתאין), które nie są święte z dołu, i wszyscy ci, którzy nie są obrzezani, zamazują się nimi.
442) I zapisywani są w nich. I co za zapis jest w nich? Że widoczne są w nich «szin» i «dalet», i nie więcej (składa się w słowo «szed», to jest «demon»), i z tego powodu zamazują się nimi i przyklejają się do nich. Po tym, jak obrzezają się, wychodzą z tego, i wchodzą pod skrzydła Obecności, i otwiera się w nich «jud» zapisu świętego, znak Przymierza Pełnego, i zapisywane jest w nich [Imię] «Wszechmocny», i wypełnia się w Przymierzu pełnym, i z tego powodu napisano tu: «Ja — Bóg Wszechmocny»".
443) „Chodź przede Mną i bądź pełnym (tamim תמים)" — pełnym (szlim שלים), wszak teraz brakuje ci w zapisie «szin» i «dalet» (brakuje «jud»), obrzeź się, i będziesz pełnym — z zapisem «jud». I ten, kto w tym zapisie, godzien jest błogosławić się Imieniem tym, jak napisano (tamże): „I Bóg Wszechmocny pobłogosławi cię".
444) Cóż [to znaczy] „Bóg Wszechmocny"? Ten, Którego błogosławieństwa wychodzą z Niego, Ten, Który włada nad wszystkimi koronami niższymi, i wszyscy z lęku przed Nim lękają się i drżą (dachalin u-mizdazin דחלין ומזדעזעין). Z tego powodu ten, kto jest obrzezany — wszyscy ci, którzy nie są święci, oddalają się od niego i nie władają nim. I nie tylko [to, lecz] jeszcze, że nie zstępuje do Gehinnomy, jak napisano (Jeszaja, 60): „I lud twój — wszyscy prawi i tak dalej".
445) Powiedział r. Aba: „Zasłużeni jesteście na tym świecie i w świecie, który przyjdzie! Zasłużona jest dolja tych, którzy przyszli słyszeć słów tych z ust waszych! Wszyscy wy święci, wszyscy wy — synami Boga Świętego, o was napisano (Jeszaja, 44): «Ten (ze זה) powie Bogu: «Ja!» i ten zawoła Imieniem Jakowa, i ten napisze ręką swoją dla Boga i imieniem Israel nazwie się!» Każdy jeden z was trzyma się i związany jest z Królem Świętym Wyższym (malka kadisza ilaa מלכא קדישא עלאה), i wy — dostojnikami (rawreWan רברבן) jesteście, wyznaczonymi, tarczami (trisin תריסין) — z owej Ziemi, która nazywa się Ziemią Życia, że dostojnicy jej jedzą od manny rosy (tala טלא) świętej".
446) Otworzył inny i powiedział (Kohellet, 10): „Błogosławiona jesteś (aszrech אשריך), ziemio, że król twój — synem wolności (ben chorin בן חורין) jest, i ministrowie twoi — w czasie zjedzą", i napisano (tamże): „Ach, tobie, ziemio, że król twój jest młodzieńcem (naar נער), i ministrowie twoi rano zjedzą!" Te zdania trudne są (przeczą) sobie nawzajem! Lecz — nie trudne: to, co napisano „błogosławiona jesteś, ziemio" — to ziemia wyższa, która włada nad całym owym życiem, które z góry. I dlatego nazywa się Ziemią Życia, i o niej napisano (Dwarim, 8): „Ziemia, którą Bóg Wszechmocny twój bada (doResz דורש) zawsze", i napisano (tamże): „Ziemia, że nie w nędzy (lo be-miskenut לא במסכנות) jedziesz w niej chleb, nie stracisz wszystkiego w niej", nie stracisz wszystkiego w niej właśnie. I to wszystko — dlaczego? Ponieważ napisano, że król twój — synem wolności jest, to — Święty, błogosławiony On, jak to, co napisano (Szemot, 4): „Synem Moim, pierworodnym Moim Israel".
447) „Synem wolności". Cóż [to znaczy] „synem wolności"? Jak to, co napisano (Wajikra, 25): „Jubileuszem (Jowel יובל, rok jubileuszowy 50-ty)* to jest, świętością będzie dla was", i napisano (tamże): „I ogłoście wolność (dror דרור) w Ziemi", wszak cała wolność — od Jubileuszu przychodzi. Z tego powodu — „synem wolności". I jeśli powiesz: «synem wolności (ben chorin בן חורין)» [napisano], i nie napisano «synem wolności (cherut חירות)»! Tak jest, oczywiście! «Synem wolności (cherut)» powinien był [napisać]!
448) Lecz — w nauce zamkniętej naszej uczyli my: gdy łączą się «jud» z «hej», wtedy napisano: „I rzeka (nahar נהר) wychodzi z Raju — poić Ogród (ha-gan הגן)", i nie mów: «gdy łączą się» (to jest jakby nie zawsze są złączone — Sulam), lecz — łączą się oczywiście, i dlatego «synem wolności» napisano, i z tego powodu — „Błogosławiona jesteś, ziemio, że król twój — synem wolności, i ministrowie twoi — w czasie zjedzą", w radości pełnej, w Upodobaniu.
449) „Ach, tobie, ziemio, że król twój jest młodzieńcem" — to ziemia niższa, jak uczono: wszystkie pozostałe ziemie pozostałych narodów-bałwochwalców dane są dostojnikom, tarczom, które wyznaczone są nad nimi, i wyższy ponad wszystkimi nimi — ten, o którym napisano (Tehilim, 36): „Młodym byłem i też postarzałem się", i uczono: ten werset — minister świata powiedział go. I z tego powodu napisano: „Ach, tobie, ziemio, że król twój jest młodzieńcem", ach — światu, jeśli ze strony tej karmi się (janka ינקא). I gdy Israel — w wygnaniu, karmią się, jak ten, kto karmi się od własności obcej.
450) „I ministrowie twoi rano zjedzą!" — a nie przez cały dzień, „rano (ba-boker בבקר)", a nie w innym czasie dnia. Jak uczono: w chwili, gdy słońce jaśnieje (zorachAt זורחת), i przychodzą, i pokłaniają się (sagdin סגדין) mu, słońcu, gniew zawisa (rugza talej רוגזא תלי) w świecie. W chwili popołudniowej (mincha מנחה) — gniew zawisa nad światem. Kto powoduje to? Z powodu tego, że «król twój — młodzieńcem», ten, który nazywa się młodzieńcem.
451) A wy — zasłużonymi prawdy (kszot קשוט) jesteście, świętymi wyższymi, synami Króla Świętego, nie karmicie się ze strony tej, lecz [tylko] z owego miejsca świętego wyższego, o was napisano (Dwarim, 4): „A wy, przylgnęliście (ha-dwekim הדבקים) do Boga Wszechmocnego swojego, żywi wszyscy dziś".
452) Otworzył r. Aba i powiedział (Jeszaja, 5): „Zanutuję, proszę (aszira na אשירה נא), dla drogiego mojego (lididи לידידי) pieśń umiłowanego mojego (dodi דודי), dla winnicy jego i tak dalej, i okopię go (wa-jaazkehu ויעזקהו), i oczyszczą go ("wa-jsaklehu" ויסקלהו, od słowa «skila», to jest «kamienowanie», a oznacza tu oczyszczanie sadu z kamieni)* i tak dalej". Te zdania — należy wpatrzyć się w nie. Dlaczego napisano — «pieśń»? «Upomnienie (tochecha תוכחה)» powinien był [powiedzieć]! «Dla drogiego mojego»? «Dla umiłowanego mojego» powinien był [powiedzieć] — tak, jak napisano: «Pieśń umiłowanego mojego». «Winnica była u umiłowanego mojego w Keren-ben-Szemen (קרן בן שמן)»" (tamże). Wpatrzyliśmy się w całą Torę, i nie znaleźliśmy miejsca, które nazywa się «Keren-ben-Szemen» (w tłumaczeniu — «róg, syn oliwy»).
453) Lecz — te zdania ustalili przyjaciele pod kilkoma odcieniami, i wszystkie one piękne, i tak jest. Lecz — „zanutuję, proszę, dla drogiego mojego" — to Icchak, który był «drogim (jadid ידיד)», i nazywał się drogim do tego, jak wyszedł w świat.
454) Dlaczego — «drogi»? Gdyż uczono: miłość silna (rchimu sagej רחימו סגי) była u Niego, u Świętego, błogosławiony On, do niego, gdyż nie stał się, dopóki nie obrzezał się Abraham, ojciec jego, i nazwał się «pełnym», i dodała mu się «hej» dla pełności. I tak dla Sary ta «hej» [była] jej dana.
455) Tu należy wpatrzyć się: «hej» dla Sary — piękne, lecz dla Abrahama — dlaczego «hej»? «Jud» potrzebny był mu, skoro mężczyzną był! Lecz — tajemnicą wyższą (raza ilaa רזא עלאה) to jest, zamkniętą w odcieniu: Abraham wzniósł się w górę, i wziął tajemnicę od «hej» wyższego, który — świat pierwiastka męskiego; «hej» wyższy i «hej» niższy — ten zależy od pierwiastka męskiego, a ten — od żeńskiego, oczywiście.
456) Jak napisano (Breszit, 14): „Takie będzie potomstwo twoje!", i uczono: «potomstwo twoje (zarechа זרעך)», potomstwo twoje rzeczywiste (mamasz ממש), które będzie zaczynające wchodzić w to Przymierze, a ten, kto zaczyna wchodzić w to Przymierze — wchodzi. I z tego powodu prozelita, który się obrzezał, «prozelitą prawym (ger cedek גר צדק)» się nazywa, ponieważ nie przyszedł z pnia (geza גזעא) świętego, [tych], którzy się obrzezali, i dlatego ten, kto wchodzi w to, imię jego — jak to.
457) Abraham — z tego powodu napisano o nim: „Takie będzie potomstwo twoje!", potomstwo twoje rzeczywiste, i przekazano mu «hej». Złączyły się dwie «hej», jako jedna, i zrodziły z góry, i to, co wyszło z nich, to «jud». Z tego powodu «jud» — litera czołowa Icchaka, pierwiastka męskiego. Stąd zaczął pierwiastek męski rozprzestrzeniać się (szarej dchura leitpasZta שארי דכורא לאתפשטא), i o tym napisano (Breszit, 21): „Gdyż w Icchaku nazwie się tobie potomstwo". W Icchaku, a nie w tobie. Icchak zrodził z góry, jak napisano (Micha, 7): „Daj prawdę Jakowowi (titen emet le-Jaakow תתן אמת ליעקב)", Jakow wypełnił wszystko.
458) I jeśli powiesz, a czyż Abraham w tym zjednoczył się, i nie więcej? Lecz wszak napisano (tamże): „Miłosierdzie (chesed חסד) — dla Abrahama"! Lecz — udział (chulka חולקא) jego — taki jest, ponieważ czyni miłosierdzie z synami świata, lecz [aby] zrodzić — tu zjednoczył się, i stąd zaczął. I z tego powodu nie obrzezał się Abraham, lecz — synem dziewięćdziesięciu dziewięciu lat, i tajemnica rzeczy — oto, poznana, i ustaliliśmy w nauce naszej.
459) I z tego powodu Icchak — sądem ciężkim (dina kaSZja דינא קשיא), wyszedł przyłączać się do udziału swojego, i rodzić, i Miłosierdiem się nazywa, i z tego powodu Jakow wypełnił wszystko — z tej strony i z tej strony, ze strony, że trzymali się Abraham i Icchak za udziały swoje z góry, on — pełnością. Ze strony, że dane im rodzić z dołu, z góry on — pełnością. I z tego powodu napisano (Jeszaja, 49): „Israel, w którym się uwielbię (itpaar אתפאר)", w nim złączyły się odcienie z góry i z dołu.
460) I dlatego napisano tu «pieśń» (szira שירא), jak napisano (Jeszaja, 5): „Zanutuję, proszę, dla drogiego mojego", pieśń, oczywiście, wszak nazywa się to rodzić mężczyznę, który wszak nazywany był «drogim» do tego, jak wyszedł w świat.
461) I są, którzy powiedzieli: „Zanutuję, proszę, dla drogiego mojego" — to Abraham, jak napisano (Jirmija, 11): „Cóż dla drogiego Mojego w domu Moim?", a Abraham dziedziczy dziedzictwo (jarit jeruta ירית ירותא) dziedziczenia udziału (achsanat chulka אחסנת חולקא) tego. Lecz to, co powiedziałem, że to — Icchak, tak jest.
462) „Pieśń umiłowanego mojego, dla winnicy jego (le-karmo לכרמו)" — to Święty, błogosławiony On, który nazywa się «umiłowanym moim», jak napisano (Szir ha-Szirim, 5): „Umiłowany mój błyszczący i różany (cach we-adom צח ואדום)", «drogi mój» trzyma się za «umiłowanego mojego», mężczyznę, i od niego — nasadza się winnica, jak napisano (Jeszaja, 5): „Winnica była u drogiego mojego".
463) „W Keren-ben-Szemen". Cóż [to znaczy] „Keren-ben-Szemen"? Lecz — za pomocą czego (be-ma במה) wychodzi owa winnica, i za pomocą czego sadzi się? Wrócił i powiedział: za pomocą rogu (keren קרן). Cóż [to znaczy] «róg»? Jak napisano (Jehoszua, 6): „W róg barana (ha-jowel היובל)". Za pomocą rogu barana zaczyna się, i ów róg łączy się z owym pierwiastkiem męskim, który nazywa się «Ben Szemen».
464) Cóż [to znaczy] „Ben Szemen"? Jak to, co mówią: «syn wolności (ben chorin בן חורין)», i oboje one — jedną rzeczą są. Szemen — że z niego wyciąga się oliwa (miszcha משחא) i wielkość — zapalać świece (buCZinin בוצינין), do tego, że bierze je i zbiera je ów «róg», i to nazywa się «róg barana». Z tego powodu nie ma namaszczenia królów [żadnego], prócz jak za pomocą rogu, i dlatego przedłużyło się królestwo Dawida, który namaszczony był za pomocą rogu i trzymał się za niego.
465) „I okopię go" (Jeszaja, 5) — jak owo kółko, które otacza (istaCHar אסתחר) ze wszystkich stron. „I oczyszczą go" — że usuną od niego i od udziału jego wszystkich owych «wielkich», wszystkich owych dostojników (trisin תריסין), wszystkie owe korony niższe. A on weźmie ową winnicę w udział sobie, jak napisano (Dwarim, 32): „Gdyż udziałem Boga jest — lud Jego, Jakow — powrozem (chewel חבל) dziedzictwa Jego".
466) „I posadzę go latoroślą (wa-jatehu sorek ויטעהו)" (tamże), jak to, co powiedziano (Jirmija, 2): „I Ja posadzę cię latoroślą, wszystko — nasienie prawdy", «wszystko (kala כלה)» napisano z «hej», stąd zaczął Abraham rodzić z góry, i stąd wyszło nasienie prawdy, «wszystko — nasienie prawdy», oczywiście, właśnie to, co napisano: «Takie będzie nasienie twoje», i wszystko — jedną rzeczą jest. Zasłużona jest dolja [synów] Israela, którzy odziedziczyli owo dziedzictwo święte.
467) Koniec wersetu (Jeszaja, 5): „I zbuduję wieżę wewnątrz niego (migdal be-tocho מגדל בתוכו)". Cóż [to znaczy] «wieża»? Jak to, co napisano (Miszlej, 18): „Wieżą siły — Imię Boga, za jej pomocą pobiegnie prawy i wyniesie się (nisgaw נשגב)" — za jej pomocą pobiegnie prawy, oczywiście.
468) „I też dół ("jakew" יקב, dół do fermentacji soku winogronowego)* wykopie w nim" — to Bramy Sprawiedliwości, jak to, co powiedziano (Tehilim, 118): „Otwórzcie mi Bramy Sprawiedliwości". Co słychać? Że każdy syn Israela, który się obrzezał, wchodzi w oboje i zasługuje na oboje".
469) I ten, kto przybliża syna swojego na tę ofiarę, wprowadza go w Imię Święte, i na znaku (at את) tym istnieją niebo i ziemia, jak napisano (Jirmija, 33): „Gdyby nie Przymierze Moje dniem i nocą, praw nieba i ziemi nie umieściłbym Ja", i ów pan uroczystości tej zasłużył na wszystko — widzieć Świętego, błogosławiony On, twarzą w twarz (anpin be-anpin אנפיו באנפין) tego dnia.
470) Zasłużona jest dolja nasza, którą zasłużyli my w ten dzień, i zasłużona jest dolja twoja z nami, i o tym synu, który urodził się tobie, przeczytamy o nim (Jeszaja, 43): „Wszyscy nazywani Imieniem Moim i tak dalej, stworzyłem go (jicartiv יצרתיו), także uczyniłem go (asitiv עשיתיו)", i napisano (Jeszaja, 54): „I wszyscy synowie twoi, nauczeni przez Boga i tak dalej". Odprowadzali r. Abę trzy mile.
471) Powiedział mu: „Ów pan uroczystości gospody twojej (uszpizach אושפיזך) zasłużył na to wszystko, ponieważ spełnił spełnienie przykazania". Powiedział: „Co to jest?" Powiedział ów człowiek (gospodarz gospody): „Żona moja, żoną brata mojego była, i umarł bez dzieci, i ożeniłem się z nią, i to on — syn pierwszy, który był u mnie od niej, i nazywam go imieniem brata mojego, który umarł (bi-szma de-achi de-itpatar בשמא דאחי דאתפטר)". Powiedział mu: „Stąd i dalej nazywaj go Idi". I to właśnie Idi, syn Jakowa (znany mędrzec Talmudu). Pobłogosławił ich r. Aba i poszedł drogą swoją.
472) Gdy przyszedł, uporządkował słowa (opowiedział) przed r. Elazarem, lecz bał się powiedzieć r. Szimonowi (aby nie ukarał go za ujawnienie tajemnic Tory — Sulam). Pewnego dnia był przed r. Szimonem. I powiedział mu r. Szimon: „Co znaczy napisane (Breszit, 17): «I padł Abraham na oblicze swoje, i mówił z nim Bóg, mówiąc: Ja, oto, Przymierze Moje z tobą». Słychać, że do tego, jak obrzezał się, był padający na oblicze swoje i mówił z nim (Bóg), [a] po tym, jak obrzezał się, stał staniem, i nie lękał się (lo dachil לא דחיל). «Ja, oto, Przymierze Moje z tobą» — że znalazł siebie obrzezanym (aszKach garmej gazir אשכח גרמיה גזיר)".
473) Powiedział mu r. Aba: „Może, miłe (nicha ניחא) jest przed panem, że powiem przed nim z owych słów wzniosłych (malJata מעלייתא), które słyszałem w owym (miejscu)?" Powiedział mu: „Mów". Powiedział mu: „Lękam się ja, aby nie ukarani zostali z mojego powodu!" Powiedział mu: „Nie daj Bóg! «Od słuchu złego nie ulęknie się, prawe (nachon נכון) serce jego, ufne (batuach בטוח) w Bogu»" (Tehilim, 112). Opowiedział mu sprawę i uporządkował przed nim wszystkie owe słowa.
474) Powiedział mu: „I cóż — wszystkie owe słowa wzniosłe były ukryte u ciebie, i nie powiedziałeś ich? Przesądzam (gozarna גוזרנא) cię, że przez wszystkie te trzydzieści dni (najbliższych) będziesz trudzić się (uczeniem Tory — Derech Emet) i zapomnisz (tego, czego nie opowiedziałeś od razu)! I czyż nie napisano (Miszlej, 3): «Nie odmawiaj (al timna אל תמנע) dobra gospodarzom jego, w istnieniu siły u ręki twojej, [aby] uczynić»?" I tak było. Powiedział: „Przesądzam, że z tą Torą wygnani będą (jiglun יגלון) do Babilonu [być] wśród przyjaciół (mędrcach)".
475) Osłabło (chalasz חלש) samopoczucie r. Abы. Pewnego dnia zobaczył go r. Szimon, powiedział mu: „Odcisk (tofSera טופסרא) serca twojego na obliczu twoim widoczny jest (szchijach שכיח)!" Powiedział mu: „Nie z powodu siebie ja, lecz z powodu nich!" Powiedział mu: „Nie daj Bóg, że ukarani! Lecz z powodu tego, że rzeczy otwierają się wśród nich tak (kol kach כל כך) [bardzo], wygnani będą, aby być wśród przyjaciół, nauczą ich dróg (archin ארחין), i skryją się rzeczy wewnątrz nich, ponieważ rzeczy otwierają się tylko wśród nas, wszak Święty, błogosławiony On, zgadza się (istAkim אסתכים) z nami, i za pomocą nas otwierają się rzeczy".
476) Powiedział r. Josi: „Napisano (Jeszaja, 58): «Wtedy rozerwie się (jiWaka יבקע), jak poranek, światło twoje i tak dalej». Gotowy jest Święty, błogosławiony On, obwieścić (leachRAza לאכרזא) o synach swoich i powiedzieć: «Wtedy rozerwie się, jak poranek, światło twoje, i wyleczenie twoje prędko rozkwitnie (wa-aruchatecha mehera ticMach מהרה תצמח וארוכתך), i pójdzie przed tobą prawy twój, i Chwała Boga zbierze cię (jasFEcha יאספך)»".